Analiza i Egzystencja
Kapitałocen, ekologiczna ekonomia dewzrostu i filozofia Herberta Marcusego
DOI: 10.18276/aie.2022.59-06
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 1734-9923 |
| eISSN: | 2300-7621 |
| Autoren: |
Ewa
Bińczyk
Uniwersytet Mikołaja Kopernika |
| Schlüsselbegriffe: | planetarny kryzys środowiskowy antropocen Herbert Marcuse kapitałocen ekonomia ekologiczna dewzrostu |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2022 |
| Seitenanzahl: | 18 (117-134) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
Abstract
Kluczowy kontekst artykułu stanowi najnowsza wiedza dotycząca powagi planetarnego kryzysu środowiskowego i jego reperkusji społeczno-gospodarczych (kompromitacja kapitalizmu paliw kopalnych i nierówności). Na tym tle teoretycznym zostaną ze sobą krytycznie porównane trzy ujęcia. Chodzi o filozofię Herberta Marcusego, krytykę tzw. „tanich natur” i kapitałocenu Jasona W. Moore’a oraz o ekonomię ekologiczną wystudzania wzrostu. Wszystkie z nich to postkapitalistyczne eko-utopie budowane w obliczu troski o samo przetrwanie cywilizacji.
Tekst poszukuje antycypacji myśli Moore’a i idei ekonomistów ekologicznych w refleksji Marcusego na temat ekologii. Wskazane zostaną ważne podobieństwa, jak i wybrane różnice między wymienionymi wyżej koncepcjami. Artykuł rozpatruje przy tym dwa poziomy: diagnozy dotyczącej problemów rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego oraz możliwej, systemowej oraz konstruktywnej korekty. Tekst przekonuje, że istnienie konkretnych ujęć ekonomii ekologicznej dewzrostu, dobrobytu i redystrybucji przeczy tezie Marcusego o tym, że kapitalizm całkowicie kolonizuje ludzką wyobraźnię.
PDF-Vorschau
Bibliographie (44)
- Angus, I. (2016). Facing the Anthropocene. Fossil Capitalism and the Crisis of the Earth System. New York: Monthly Review Press
- Bińczyk, E. (2015). Inżynieria klimatu a inżynieria człowieka. Dyskursy na temat środowiska w epoce antropocenu. Ethos, 3 (111), 153-175
- Bińczyk, E. (2018). Epoka człowieka. Retoryka i marazm antropocenu. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
- Bonneuil, C., J.-B. Fressoz. (2016). The Shock of the Anthropocene: the Earth, History and Us. Przeł. D. Fernbach. London: Verso
- Brincat, S., D. Gerber. (2015). The Necessity of Dialectical Naturalism: Marcuse, Bookchin, and Dialectics in the Mids of Ecological Crises. Antipode, 47 (4), 871-893
- Crutzen, P. J., E. F. Stoermer. (2000). The ‘Anthropocene’. Global Change Newsletter, 41, 17-18
- D’Alisa, G., F. Demaria, G. Kallis (red.). (2020). Dewzrost. Słownik nowej ery. Przekład Ł. Lange. Łódź: Wydawnictwo Instytutu Spraw Obywatelskich
- Daly, H. (1996). Beyond Growth: the Economic of Sustainable Development. Boston: Beacon Press
- Ellis, E. (2018). Anthropocene. A Very Short Introduction. Oxford, UK: Oxford University Press
- Fletcher, R., C. Rammelt. (2017). Decoupling: A Key Fantasy of the Post-2015 Sustainable Development Agenda. Globalizations, 14 (3), 450-467
- Hulme, M. (2014). Can Science Fix Climate Change? A Case Against Climate Engineering. Cambridge, MA: Polity Press
- Hickel, J. (2020). What Does Degrowth Mean? A Few Points of Clarification. Globalizations, 18 (7784), 1-7
- Hickel, J. (2021). Mniej znaczy lepiej. O tym, jak odejście od wzrostu gospodarczego ocali świat. Przeł. J. P. Listwan. Kraków: Karakter
- Hornborg, A. 2019. Nature, Society, and Justice in the Anthropocene. Unraveling the Money-Energy-Technology Complex. Cambridge, New York: Cambridge University Press
- IPBES. (2019). Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. E. S. Brondizio, J. Settele, S. Díaz, H.T. Ngo (red), Bonn: IPBES.
- Jackson, T. (2015). Dobrobyt bez wzrostu. Ekonomia dla planety o ograniczonych zasobach. Przeł. M. Polakowski. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK
- Jackson, T. (2021). Post Growth. Life after Capitalism. Cambridge, UK, Medford MA: Polity Press
- Kallis, G. (2011). In Defence of Degrowth. Ecological Economics, 70, 873-880
- Latouche, S. (2009). Farewell to Growth. Cambridge: Polity Press
- Lessenich, S. (2019). Living Well at Others’ Expense: The Hidden Costs of Western Prosperity. Przeł. N. Somers, Cambridge-Medford: Polity Press
- Lynch, A. H., S. Veland. (2018). Urgency in the Anthropocene. Cambridge: The MIT Press
- Mann, M. E. (2021). Nowa wojna klimatyczna. Jak ocalić naszą planetę?, przeł. T. szlagor, Poznań, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie
- Marcuse, H. (1991). Człowiek jednowymiarowy. badania nad ideologią rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego. Wstęp W. Gromczyński, przeł. S. Konopacki, Z. Koenig i in. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
- Marcuse, H. (1992). Ecology and the Critique of Modern Society. Capitalism Nature Socialism, 3 (3), s. 29-48
- Marcuse, H. (2005). Ecology and Revolution. W: D. Kellner (red.). The New Left and the 1960s: Collected Papers of Herbert Marcuse (ss. 173-176). Tom 3, London: Routledge
- Moore, J. W. (red.). (2016a). Anthropocene or Capitalocene? Nature, History, and the Crisis of Capitalism. Oakland: PM Press, Kairos. Tłumaczenie polskie: Moore, J. W. (red.) (2021). Antropocen czy kapitałocen? Natura, historia i kryzys kapitalizmu. Przeł. K. Hoffman, P. Szaj, W. Szwebs. Poznań: WBPiCAK, UAM
- Moore, J. W. (2016b). The Rise of Cheap Nature. W: J. W. Moore (red.). Anthropocene or Capitalocene? Nature, History, and the Crisis of Capitalism (78-115). Oakland: PM Press, Kairos. Tłumaczenie polskie: Moore, J. W. (red.) (2021). Antropocen czy kapitałocen? Natura, historia i kryzys kapitalizmu. Przeł. K. Hoffman, P. Szaj, W. Szwebs. Poznań: WBPiCAK, UAM
- Moore, J. W. (red.) (2021). Antropocen czy kapitałocen? Natura, historia i kryzys kapitalizmu. Przeł. K. Hoffman, P. Szaj, W. Szwebs. Poznań: WBPiCAK, UAM
- Moore, J. W. (2022). (data dostępu, nie podano daty publikacji tekstu). Metabolic Rift or Metabolic Shift? From Dualism to Dialectics in the Capitalist World Economy. Pobrano z: https://worldecologynetwork.files.wordpress.com/2016/09/moore-metabolic_rift_or_metabolic_shift-final-2016.pdf, Dnia: 2022, 02, 26
- Ngai, P., L. Huilin, G. Yuhua, S. Yuan, R. Ruckusa (red.). (2013). Niewolnicy Apple’a. Wyzysk i opór w chińskich fabrykach Foxconna. Poznań: Oficyna Wydawnicza Bractwa „Trojka”
- Oreskes, N., E. M. Conway. (2017). Upadek cywilizacji zachodniej. Przeł. E. Bińczyk, J. Gużyński, K. Tarkowski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
- Picketty, T. (2015). Kapitał w XXI wieku. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, przeł. Andrzej Blik.
- Raworth, K. (2021). Ekonomia obwarzanka. Siedem sposobów myślenia o ekonomii XXI wieku. Przeł. Aleksandra Paszkowska. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej
- Reitz, C. (2019). Ecology and Revolution. Herbert Marcuse and the Challenge of a New World System Today. New York, London: Routledge
- Ripple, W. J., i in. (2021). World Scientists’ Warning of a Climate Emergency 2021. Bioscience. Pobrano z: https://doi.org/10.1093/biosci/biab079, opublikowano 28 lipca, Dnia 2021, 08, 29.
- Rockström, J., i in. (2009). A Safe Operating Space for Humanity. Nature 46 (wrzesień): 472-475
- Schandl, H., M. Fischer-Kowalski, J. West, S. Giljum, i in. (2018). Global Material Flows and Resource Productivity. Fourty Years of Evidence. Journal of Industrial Ecology, 22 (4), 827-838
- Srnicek, N., A. Williams. (2019). Wymyślając przyszłość. Postkapitalizm i świat bez pracy. Przeł. E. Bińczyk, J. Gużyński, K. Tarkowski. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK
- Stevenson, N. (2021). Critical Theory in the Anthropocene: Marcuse, Marxism and Ecology. European Journal of Social Theory, 24 ( 2): 211-226
- Stiglitz, J. E. (2015). Cena nierówności. W jaki sposób dzisiejsze podziały społeczne zagrażają naszej przyszłości? Przeł. R. Mitoraj. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
- Therborn, G. (2015). Nierówność, która zabija. Jak globalny wzrost nierówności niszczy życie milionów i jak z tym walczyć. Przeł. Paweł Tomanek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN
- Victor, P. (2019). Managing without Growth. Slower by Design, not Disaster, wyd. drugie poprawione i uzupełnione. Cheltenham, UK, Northhampton, MA: Edward Elgar
- Weizsäcker, E. U. von, A. Wijkman. (2018). Come On! Capitalism, Short-termism and the Destruction of the Planet. New York: Springer
- World Inequality Lab. (2021). World Inequality Report 2022. Pobrano z: https://wir2022.wid.world/, Dnia 2022, 02, 26





