Analiza i Egzystencja
Imaging the Absolute: Can Philosophy Visualize Abstractions?
(Obrazowanie absolutu - czy filozofia może wizualizować abstrakcje?)
DOI: 10.18276/aie.2023.62-04
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 1734-9923 |
| eISSN: | 2300-7621 |
| Autoren: |
Leon
Miodoński
Uniwersytet Wrocławski |
| Schlüsselbegriffe: | obrazowanie ikonologia Jacob Böhme romantyzm |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2023 |
| Seitenanzahl: | 16 (83-98) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
 
 
 
| |
Abstract
Niniejszy artykuł składa się z trzech części: W pierwszej części syntetycznie przedstawiono zarys tendencji intelektualnych w myśli post renesansowej (hermetyzm, alchemia, kabalistyka), które wygenerowały zwrot ikoniczny (emblematyka, ikonologia). Jego istota sprowadza się do integralnego związku motta (lemma), ryciny (imago) i tekstu poetyckiego (subskrypcja). Część druga stanowi dokładniejszą analizę jednej z ilustracji zawartej w pierwszym tomie niemieckiego wydania dzieł Jacoba Böhme z roku 1682 (Amsterdam). Epoka, obowiązujące wówczas gusty estetyczne oraz teozoficzna zawartość dzieła pozwalają odczytywać tę ilustrację z punktu widzenia ikonologii. Natomiast część trzecia poświęcona jest dwóm kwestiom. Po pierwsze, jednym z centralnych wątków w idealizmie niemieckim była dyskusja wokół pojęcia absolutu: czy absolut da się ująć w pojęciach (Hegel), czy też w oglądzie wewnętrznym (Schelling). W romantyzmie dominowała tendencja do subiektywno-spekulatywnego ujmowania absolutu. Filozofia i sztuka romantyzmu wzorowała się m.in. na średniowiecznej mistyce niemieckiej i teozofii Böhme, poszukując w tych źródłach najlepszego przedstawienia tego, co nieprzedstawialne, czyli absolutu. Po drugie, romantyzm filozoficzny i artystyczny wypracował nowy typ obrazowania – obrazy językowe. Dylemat, jaki wynikał z dyskusji w idealizmie niemieckim – pojęcie czy ogląd wewnętrzny, ze współczesnego punktu widzenia, należałoby rozwiązać kompromisowo: słowo i obraz.
PDF-Vorschau
Bibliographie (24)
- Alciato, A. (2018). Il Libro degli Emblemi. Secondo le edizioni del 1531 e del 1534. Ed. by M. Gabriele, Nuova edizione riveduta e ampliata, Milano: Adelphi Edizioni.
- Böhme, J. (1682). Alle Theosophische Wercken. Darinnen alle tieffe Geheimnüsse Gottes, der ewigen und zeitlichen Natur und Creatur, samt dem wahren Grunde Christlicher Religion und der Gottseeligkeit, nach dem Apostolischen Gezeugnüss offenbahret warden […] In Beyfügung etlicher Clavium so vorhin noch nie gedruckt, nebst einem zweyfachen Register. Amsterdam.
- Borgards, R. (2003). Sprache als Bild. Handkes Poetologie und das 18. Jahrhundert. München: Wilhelm Fink Verlag.
- Bregman, A. (2007), Emblemata. The emblem books of Andrea Alciato. Newtown. Pa: Bird & Bull Press.
- Daly, P.M. (2016). The Emblem in Early Modern Europe. Contributions to the Theory of the Emblem. London, New York: Routledge Taylor & Francis Group.
- Geffarth, R.D. (2007). Religion und arkane Hierarchie. Der Orden der Gold- und Rosenkreuzer als Geheime Kirche im 18. Jahrhundert. Leiden, Boston: Brill.
- Geheime Figuren der Rosenkreuzer aus dem 16ten und 17ten Jahrhundert (2016). Baden-Baden: Verlag AMORC-Bücher [Facsimile: Geheime Figuren der Rosenkreuzer aus dem 16ten und 17ten Jahrhundert. Heft 1-3. Altona: J.D.A. Eckhardt, 1785-1788].
- Goethe J.W. (2016), Maximen und Reflexionen. Sprüche in Prosa. Ed. by K.-M. Guth. Berlin: Contumax – Hofenberg.
- Hegel, G.W.F. (2018). The Phenomenology of Spirit. Translated and Ed. by T. Pinkard. Cambridge: University Press.
- Jaspers, K. (2012). Der philosophische Glaube. München, Zürich: Piper.
- Knapp, M. (2001). “Der trinitarische Gottesgedanke als Zentrum einer Theologie jenseits der Metaphysik? Eine theologische Auseinandersetzung mit Hegels Trinitätsverständnis”. In: M. Knapp, Th. Kobusch (Eds.). Religion-Metaphysik(kritik)-Theologie im Kontext der Moderne/Postmoderne. Berlin/Boston: De Gruyter, 307-332.
- Kuder, U. (2017). „Dürer als Gestalter von Hieroglyphen”. In: I. Roepel, S. McKeown (Eds.). Emblems and Impact Volume I: Von Zentrum und Peripherie der Emblematik [Selected Proceedings of the 10th International Conference of the Society for Emblem Studies 27 July –l August 2014 Christian-Albrechts-Universität zu Kiel]. Cambridge: Scholars Publishing, 257-294.
- Mühleisen, Hans-Otto (2012). „Der «Hintersinn» der Bilder. Embleme barocker Klosterbibliotheken. Rätsel und Argument”. In: E. Rudolph, Th. Steinfeld (Eds.). Machtwechsel der Bilder – Bild und Bildverstehen im Wandel. Zürich: Orell Füssli Verlag, 245-271.
- Ripa, C. (2012). Iconologia. Ed. by. S. Maffei, Torino: Giulio Einaudi Editore.
- Roob, A. (2014). Alchemy and Mysticism. The hermetic museum. Köln Lisboa, London, New York, Paris, Tokyo: Taschen Verlag.
- Schelling, F.W.J. (2002). Clara, or On nature’s connection to the spirit world. Translated by F. Steinkamp. Albany: State University of New York Press.
- Schelling, F.W.J. (2006). Philosophical investigations into the essence of human freedom. Translated by J. Love, J. Schmidt. Albany: State University of New York Press.
- Schelling, F.W.J. (2001). Presentation of My System of Philosophy. Translated by M. Vater. In: The Philosophical Forum, 32(4), Winter, pp. 339-371.
- Schlegel, F. (1991). Philosophical Fragments. Translated by P. Firchow. Minneapolis, London: University of Minnesota Press.
- Schopenhauer, A. (2010). The World as Will and Representation. Vol.1. Translated and Ed. by J. Norman, A. Welchman, Ch. Janaway with an Introduction by Ch. Janaway. Cambridge: University Press.
- Thaler, A. (2018). Die Signatur der Iconologia des Cesare Ripa. Fragmentierung, Sampling und Ambivalenz. Eine hermeneutische Studie. Basel: Schwabe Verlag.
- Thimann, M. (2011). “Cesare Ripa und die Begriffsbilder der Frühen Neuzeit. Einige Stichworte zur Einführung”. In: C. Logemann, M. Thimann (Eds.). Cesare Ripa und die Begriffsbilder der Frühen Neuzeit. Zürich: Diaphanes 2011.
- Weeks, A., Andersson, B. (2019). “Jacob Böhme’s Writings in the Context of His World”. In: B. Andersson, L. Martin, L.T.I. Penman, A. Weeks (Eds.). Jacob Böhme and His World. Leiden, Boston: Brill, 1-20.
- Weeks, A. (2014). “Radical Reformation and the Anticipation of Modernism in Jacob Boehme”. In: A. Hessayon, S. Apetrei (Eds.). An Introduction to Jacob Boehme. Four Centuries of Thought and Reception. New York and London: Taylor & Francis Group, 38-56.