Analiza i Egzystencja


ISSN: 1734-9923     eISSN: 2300-7621    OAI    DOI: 10.18276/aie.2025.71-03
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Список вопросов / 71 (2025)
Konstrukcja kapitalistycznej podmiotowości w filozofii pieniądza Johna Locke'a

Авторы: Damian Winczewski ORCID
Politechnika Gdańska. Katedra Filozofii i Metodologii Nauk
Ключевые слова: pieniądz kapitalizm filozofia Johna Locke'a kolonializm wolność.
Дата публикации всего выпуска:2025
Количество страниц:22 (45-66)
Klasyfikacja JEL: P10
Cited-by (Crossref) ?:

Абстракт

W tym artykule rekonstruuję filozofię pieniądza Locke'a w oparciu zarówno o jego główne dzieła polityczne, takie jak Dwa traktaty o rządzie, jak i jego prace ekonomiczne oraz współczesne dyskusje. Podejmuję problem niejednoznacznej natury pieniądza w kontekście relacji między prawem naturalnym a umową społeczną. W pierwszej części podkreślam, że z jednej strony pieniądz umożliwia wzrost ogólnego bogactwa opartego na indywidualnej własności ziemi, co jest przesłanką do powstania instytucji władzy. Z drugiej strony jest czymś nienaturalnym, sprzyjającym niemoralnemu postępowaniu. W drugiej omawiam problem jego wartości, która w filozofii Locke'a wymaga powiązania go z trwałym materiałem kruszcowym, a jednocześnie wymaga drakońskich regulacji prawnych, które są niezbędne w utrzymaniu publicznego zaufania do waluty. W części trzeciej omawiam, w jaki sposób istnienie pieniądza czyni wyjątek od prawa naturalnego, umożliwiając zniewolenie i zabijanie w imię własności prywatnej. W związku z tym argumentuję, że pieniądz w koncepcji Locke'a jest kluczowym czynnikiem konstruującym kapitalistyczną podmiotowość w ramach gospodarki towarowo-pieniężnej.
Скачать файл

Файл статьи

Библиография

1.Appleby, O.J. (1976). Locke, Liberalism and Natural Law of Money. Past & Pre- sent, 71, 43–69.
2.Arthur, C. (1980). Personality and the Dialectic of Labour and Property: Locke, Hegel, Marx. Radical Philosophy, 26, 3–15.
3.Bell, S., Henry, F.J., Wray, L.R. (2004). A Chartalist Critique of John Locke’s Theory of Property, Accumulation, and Money: Or, is it Moral to Trade Your Nuts for Gold? Review of Social Economy, 62 (1), 51–65.
4.Caffentzis, G. (2021). Clipped Coins, Abused Words, and Civil Goverment. John Locke’s Philosophy of Money. London: Pluto Press.
5.Casson, D. (2016). John Locke, Clipped Coins, and the Unstable Currency of Public Reason. Ethics & Politics 16 (2), 153–180.
6.Glausser, W. (1990). Three Approches to Locke and Slave Trade. Journal of the History of Ideas, 51 (2), 199–216.
7.Ince, O.U. (2011). Enclosing in God’s Name, Accumulating for Mankind: Money, Morality, and Accumulation in John Locke’s Theory of Property. The Review of Politics, 73 (1), 29–54.
8.Klein, C.M., Pettis, M. (2024). Wojny handlowe to wojny klasowe. Tłum. K. Miro- nowicz. Warszawa: Prześwity.
9.Laslett, P. (1957). John Locke, the Great Recoinage, and the Origins of the Board of Trade: 1695–1698. The William and Mary Quarterly: A Magazine of Early American History, 14 (3), 370–402.
10.Locke, J. (1991). Locke on Money. T. 1–2. Oxford: Clarendon Press.
11.Locke, J. (1992). Dwa traktaty o rządzie. Tłum. Z. Rau. Warszawa: PWN.
12.Locke, J. (2018). On the Poor Law and Working Schools. Unpublished paper. Pobrano z: http://www.eco.utexas.edu/facstaff/Cleaver/350kPEELockePoorEdTable.pdf.
13.Macpherson, B.R. (1962). The Political Theory of Possesive Individualism (Hobbes to Locke). Oxford: Oxford University Press.
14.Marks, K. (1968). Kapitał. T. 1. W: K. Marks, F. Engels, Dzieła. T. 23. Warszawa: Książka i Wiedza.
15.McNally, D. (2020). Blood and Money. War, Slavery, and Empire. Chicago: Haymarket Books.
16.Mossoff, A. (2012). Saving Locke from Marx: The Labor Theory of Value in Intel- lectual Property Theory. Social Philosophy and Policy, 29 (2), 283–317.
17.Neocleous, M. (2011). War on Waste: Law, Original Accumulation, and the Vio- lence of Capital. Science & Society, 75 (4), 506–528.
18.Ochiai, K. (2022). Fetishized Materialism: Reanimating Material Things in the Early Modern Atlantic World. Rozprawa doktorska. State University of New York.
19.Parker, K.I. (2012). Locke, Religion, Rights, and the Rise of Modernity. Lumen, 31, 115–129.
20.Rekret, P. (2021). Introduction to the New Edition. W: G. Caffentzis, Clipped Coins, Abused Words, and Civil Goverment. John Locke’s Philosophy of Money. London: Pluto Press.
21.Russell, D. (2004). Locke on Land and Labor. Philosophical Studies: An Interna- tional Journal for Philosophy in the Analytic Tradition, 117 (1/2), 303–325.
22.Polanyi, K. (2010). Wielka transformacja. Tłum. M. Zawadzka. Warszawa: Wydaw- nictwo Naukowe PWN.
23.Rau, Z. (1992). Wstęp. W: J. Locke, Dwa traktaty o rządzie (VII-CXII). Tłum. Z. Rau. Warszawa: PWN.
24.Rau, Z. (2019). Czy wolność Johna Locke’a jest naszą wolnością? W: O. Góre- cki (red.), Wolność człowieka i jej granice. Antologia pojęcia w doktrynach polityczno-prawnych. T. 1: Od Starożytności do Monteskiusza (s. 399–414). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
25.Roche, C. (2021). John Locke and the Bank of England. Tłum. C. Pitchford. London–New York: Routledge.
26.Simmel, G. (1997). Filozofia pieniądza, Tłum. A. Przyłębski, Poznań: Fundacja Humaniora.
27.Tully, J. (1982). A Discourse on Property: John Locke and his Adversaries. Cambridge: Cambridge University Press.
28.Strauss, L. (1965). Natural Right and History. Chicago: Chicago University Press. Uzgalis, W. (2017). John Locke, Racism, Slavery, and Indian Lands. W: N. Zack (red.), The Oxford Handbook of Philosophy and Race (s. 21–30). Oxford: Oxford University Press.
29.Vaughn I.K. (1978). John Locke and the Labor Theory of Value. The Journal of Liber- tarian Studies, 2 (4), 311–326.
30.Vaughn, I.K. (1982). John Locke. Economist and Social Scientist. Chicago: The Uni- versity of Chicago Press.
31.Winczewski, D. (2017). Modern Monetary Theory a marksistowska krytyka ekonomii politycznej. Praktyka Teoretyczna, 25, 136–175.
32.Wood, N. (1984). John Locke and Agrarian Capitalism. Berkeley – Los Angeles: University of California Press.
33.Wojtyszyn, R. (2016). U źródeł leseferyzmu i subiektywizmu myśli Murraya Rothbarda. Arystoteles, Święty Tomasz, hiszpańscy scholastycy, John Locke i Fryderyk Bastiat jako źródła inspiracji. Ekonomia. Wrocław Economic Review, 22 (3), 43–57.