Analiza i Egzystencja
Conspiratio maligna w naczyniu, czyli globalne teorie spiskowe a sceptycyzm
DOI: 10.18276/aie.2021.56-03
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1734-9923 |
| eISSN: | 2300-7621 |
| Autorzy: |
Szymon
Makuła
Uniwersytet Śląski |
| Słowa kluczowe: | teorie spiskowe sceptycyzm mózg w naczyniu Hillary Putnam |
| Data wydania numeru / monografii: | 2021 |
| Liczba stron: | 21 (53-73) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
Celem artykułu jest porównanie szczególnej odmiany teorii spiskowych, tzw. globalnej teorii spiskowej do sławnego eksperymentu myślowego autorstwa H. Putnama o mózgach w naczyniu. Uznanie istnienia złowrogiego spisku światowego stawia wierzącą weń osobę w podobnej sytuacji do tej, w której znajduje się człowiek próbujący rozstrzygnąć, czy jest mózgiem w naczyniu. Dzieje się tak, ponieważ conspiratio maligna ma niczym nieograniczoną moc wywierania wpływu, kontrolowania, a nawet tworzenia dowolnych aspektów naszego społecznego, politycznego i ekonomicznego życia. Wszechmoc tej tajemniczej organizacji jest powodem, dla którego jej ofiary nie mogą nikomu ufać, ani rządowi, ani naukowcom, a nawet innym wyznawcom teorii spiskowych. Wszystkich – ludzi i instytucje – podejrzewa się o to, że są przekupieni, kontrolowani lub zastraszeni przez spisek. Zachować sceptycyzm wobec wszystkiego, to jedyne wyjście z tej sytuacji.
Podgląd PDF
Bibliografia (28)
- Aaronovitch D. (2009), Voodoo Histories: The Role of The Conspiracy Theory in Shaping Modern History, Riverhead Books, New York.
- Abalakina-Paap M., Stephan W.G., Craig T., Gregory W.L. (1999), Beliefs in Conspiracies, „Political Psychology” 20 (3): 637–647.
- Basham L. (2003), Malevolent Global Conspiracy, „Journal of Social Philosophy” 34 (1): 91–103.
- Basham L. (2006), Living with the Conspiracy, [w:] Conspiracy Theories: The Philosophical Debate, D. Coady (red.), Ashgate, Hampshire: 61–77.
- Brotherton R. (2013), Towards a definition of conspiracy theory, „PsyPAG Quarterly: Special Issue: The Psychology of Conspiracy Theories”: 9–14.
- Byford J. (2011), Conspiracy Theories. A Critical introduction, Palgrave MacMillan UK.
- Coady D. (red.) (2006), Conspiracy Theories: The Philosophical Debate, Routledge London.
- Clarke S. (2007), Conspiracy Theories and the Internet – Controlled Demolition and Arrested Development, „Episteme” 4 (2): 167–180.
- Dentith M.R.X. (2014), The Philosophy of Conspiracy Theories, Palgrave MacMillan UK.
- Dentith M.R.X. (2016), When Inferring to a Conspiracy might be the Best Explanation, „Social Epistemology” 30 (5-6): 572-591.
- Dwight C.S. (1976), Mafia: The Prototypical Alien Conspiracy, „The Annals of the American Academy of Political and Social Science” 423 (1): 75–88.
- Furnham A. (2013), Commercial conspiracy theories: a pilot study, „Frontiers in Psychology” 4 (379).
- Grzesiak-Feldman M. (2010), O związkach lęku z myśleniem spiskowym, „Studia Psychologiczne” 48: 45–58.
- Grzesiak-Feldman M. (2016), Psychologia myślenia spiskowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
- Goertzel T. (1994), Belief in conspiracy theories, „Political Psychology” 15 (4): 733–744.
- Goertzel T. (2010), Conspiracy theories in science, „EMBO Reports” 11 (7): 493–499.
- Hofstadter R. (1965), The Paranoid Style in American Politics, and Other Essays, Knopf, New York.
- Keeley B.L. (2006), Of Conspiracy Theories, [w:] Conspiracy Theories: The Philosophical Debate, D. Coady (red.), Ashgate, Hampshire: 45–61.
- Korzeniowski K. (2009), O dwóch psychologicznych przesłankach myślenia spiskowego: Alienacja i autorytaryzm, „Psychologia Społeczna” 3: 144–154.
- Krzemiński I. (2004), Postawy antysemickie po dziesięciu latach i ich wyznaczniki, [w:] Czy Polacy są antysemitami?, I. Krzeminiski (red.), Oficyna Naukowa, Warszawa: 146–198.
- Putnam H. (1998), Mózgi w naczyniu, tłum. A. Grobler, [w:] idem, Wiele twarzy realizmu i inne eseje, PWN, Warszawa: 295–325.
- Sullivan D., Landau M. i Rothschild K. (2010), An existential function of enemyship: Evidence that people attribute influence to personal and political enemies to compensate for threat to control, „Journal of Personality and Social Psychology” 98 (3): 434–449.
- Sunstein R.C., Vermeule A. (2008), Conspiracy Theoires, „Harvard Public Law Working Paper” 08–03; „U of Chicago, Public Law Working Paper” 199; „U of Chicago Law & Economics, Olin Working Paper” 387.
- Swami V., Chamorro-Premuizc T., Furnham, A. (2010), Unanswered Questions: A Preliminary Investigation of Personality and Individual Diffrence Predictors of 9/11 Conspiracist Beliefs, „Applied Cognitive Psychology” 24 (6): 749–761.
- Swami V., Furnham A., (2012), Examining conspiracist beliefs theories, [w:] Power, politics, and paranoia: Why people are suspicious of their leaders, W. van Prooijen, P.A.M. van Lange (red.), Cambridge University Press: 218–236.
- Swami, V. (2012), Social psychological origins of conspiracy theories: The case of the Jewish conspiracy theory in Malaysia, „Frontiers in Psychology” 3: 280.
- Whiston J.A. i Galinsky A.D. (2008), Lacking control increases illusory pattern perceptions, „Science” 322: 115–117.
- Wood M..J., Douglas K.M., Sutton R.M. (2012), Dead and alive: Beliefs in Contradictory Conspiracy Theories, „Social Psychological and Personality Science” 3 (6): 767–773.





