Acta Iuris Stetinensis
Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze
„Pieniądze za praworządność”. Rozporządzenie w sprawie warunkowości w praktyce – wybrane zagadnienia
DOI: 10.18276/ais.2024.51-07
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2083-4373 |
| eISSN: | 2545-3181 |
| Autorzy: |
Tomasz
Dubowski
Uniwersytet w Białymstoku |
| Słowa kluczowe: | rozporządzenie w sprawie warunkowości praworządność budżet Unii warunkowość |
| Data wydania numeru / monografii: | 2024-12 |
| Liczba stron: | 18 (117-134) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 419 |
 
 
| |
Abstrakt
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) 2020/2092 z dnia 16 grudnia 2020 roku w sprawie ogólnego systemu warunkowości służącego ochronie budżetu Unii
weszło w życie w styczniu 2021 roku. Zmierza ono do ustanowienia mechanizmów koniecznych do ochrony budżetu Unii w przypadku naruszeń zasad państwa prawnego w państwach
członkowskich. W uproszczeniu rozporządzenie staje się zatem instrumentem uzależniającym transfer unijnych środków finansowych od respektowania praworządności przez państwa
członkowskie. Celem niniejszego opracowania uczyniono ocenę stosowania wskazanego rozporządzenia w praktyce z punktu widzenia ochrony praworządności i jego roli w tym zakresie.
Prezentowane rozważania zmierzają do stwierdzenia, czy implementacja rozporządzenia w sprawie warunkowości potwierdza jego „użyteczność” dla wzmacniania praworządności w państwa członkowskich Unii. Podjęte analizy powinny tym samym pozwolić na ustalenie, na ile „unijny pieniądz” w ramach ustanowionych rozporządzeniem procedur skutecznie wzmacnia państwo prawne, motywując państwa członkowskie do określonych zachowań. W tym świetle główną metodą badawczą uczyniono metodę dogmatycznoprawną. Artykuł podzielono na trzy części obejmujące przedstawienie genezy oraz analizę celu i głównych założeń rozporządzenia w kontekście ochrony państwa prawnego, przypadków jego praktycznego zastosowania oraz efektów implementacji rozporządzenia wraz z ich oceną. Przeprowadzone analizy doprowadziły do następujących głównych wniosków:
1. Rozporządzenie w sprawie warunkowości jest instrumentem chroniącym budżet i interesy finansowe Unii Europejskiej – jako takie chroni je jednak przed naruszeniami praworządności i w tym świetle poszanowanie zasad państwa prawnego staje się podstawą i warunkiem koniecznym skutecznego wykonywania budżetu UE zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami.
2. Rozporządzenie przewiduje stosunkowo klarowne przesłanki i kryteria wdrażania procedury ochrony budżetu oraz stosunkowo jasną procedurę stosowania środków ochronnych.
3. Przewidziany w rozporządzeniu mechanizm warunkowości przy jego konsekwentnym i rygorystycznym stosowaniu ma szansę wzmacniać praworządność w państwach członkowskich UE – analizowany przypadek zdaje się potwierdzać tę tezę.
Podgląd PDF
Bibliografia
- Alemanno A., Chamon M., To Save the Rule of Law you Must Apparently Break It, VerfBlog, 2020/12/11, https://verfassungsblog.de/to-save-the-rule-of-law-you-mustapparently-break-it/?fbclid=IwAR0R-CRhDHyFPXjD5A0xkMTWqDZI6xCIBxuNgbL8cdN4gghovdb1hiHkYG4.
- Baraggia A., Bonelli M., Linking Money to Values: The New Rule of Law Conditionality Regulation and Its Constitutional Challenges, „German Law Journal” 2022, nr 23, doi:10.1017/glj.2022.17.
- Barcz J., Grzeszczak R., Nowak-Far A., Truszczyński J., Praworządność a unijne fundusze. Prawne i praktyczne aspekty interpretacji ustaleń Rady Europejskiej z 10 grudnia 2020 r., 2020, https://archiwumosiatynskiego.pl/images/2020/12/END_Konkluzje-10-11-XII_JB.RG_.ANF_.JT_.pdf.
- Becker P., Conditionality as an Instrument of European Governance – Cases, Characteristics and Types, „Journal of Common Market Studies” 2024, nr 1.
- Buras P., Ananicz S., Na ostatniej prostej: unijny mechanizm ochrony rządów prawa. Komentarz, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2020, https://www.batory.org.pl/wp-content/uploads/2020/10/Unijny-mechanizm-ochrony-rzadow-prawa_Komentarz.pdf.
- Dubowski T., Konkluzje Rady Europejskiej a unijne „rozporządzenie w sprawie warunkowości” – implikacje w zakresie relacji międzyinstytucjonalnych. Wybrane zagadnienia, w: R. Skarzyński, E. Kużelewska, J. Matwiejuk, A. Jackiewicz, A. Olechno, L. Jamróz, A. Bartnicki, K. Bezubik (red.), Prawo Konstytucyjne w systemie prawa. Księga Jubileuszowa dedykowana profesorowi Stanisławowi Bożykowi z okazji 70. rocznicy urodzin i 45-lecia pracy naukowej, Białystok 2022.
- Łacny J., The Rule of Law Conditionality Under Regulation No 2092/2020 – Is it all About the Money?, „Hague Journal on the Rule of Law” 2021, nr 13.
- Scheppele K.L., Pech L., Platon S., Compromising the Rule of Law while Compromising on the Rule of Law, VerfBlog, 13.12.2020 r., https://verfassungsblog.de/compromisingthe-rule-of-law-while-compromising-on-the-rule-of-law/.
- Serowaniec M., Ochrona budżetu Unii Europejskiej a przestrzeganie zasady rządów prawa. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w pełnym składzie) z dnia 16 lutego 2022 r. w sprawie C-157/21 Rzeczpospolita Polska przeciwko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej (glosa), „Gdańskie Studia Prawnicze” 2023, nr 2 (59).
- Wyrozumska A., Czy porozumienie w sprawie rozporządzenia „pieniądze za praworządność” będzie skuteczne?, „Europejski Przegląd Sądowy” 2021, nr 1.