Acta Iuris Stetinensis

Vorher: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze


ISSN: 2083-4373     eISSN: 2545-3181    OAI    DOI: 10.18276/ais.2025.54-09
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Liste der Ausgaben / 3/2025 (54)
Tryb ścigania przestępstwa groźby karalnej po wprowadzeniu art. 12 § 4 Kodeksu postępowania karnego a paternalizm w procedurze karnej

Autoren: Michalina Maria Wodzińska ORCID
Uniwersytet Warszawski
Schlüsselbegriffe: paternalizm proces karny groźba karalna wnioskowy tryb ścigania
Veröffentlichungsdatum der gesamten Ausgabe:2025-09
Seitenanzahl:18 (143-160)
Cited-by (Crossref) ?:
Anzahl der Downloads ?: 234

Abstract

Celem niniejszego artykułu była analiza nowo wprowadzonego art. 12 § 4 Kodeksu postępowania karnego w świetle paternalizmu. Przepis ten zezwala na wszczęcie postępowania karnego przez organy ścigania bez spełnienia przez pokrzywdzonego warunku wniesienia wniosku. Stanowi więc idealny przyczynek do postawienia pytania o zasadność ingerencji państwowej w wolność jednostki ukierunkowanej na działanie w interesie pokrzywdzonego. W artykule wpierw omówiono pojęcie paternalizmu z zastosowaniem metody teoretyczno-prawnej, następnie przeprowadzona została analiza art. 12 § 4 Kodeksu postępowania karnego przy zastosowaniu metody językowo-logicznej, a także dogmatyczno-prawnej. W końcowej części artykułu dokonano oceny wyników tej interpretacji z perspektywy paternalizmu. Przeprowadzenie owych badań miało na celu zbadanie zasadności postawionej hipotezy badawczej, wskazującej, że ingerencja państwa w wolność jednostki w wyniku stosowania art. 12 § 4 k.p.k. nie może zostać uznana za uzasadnioną, z uwagi na fakt, iż cel wprowadzenia owej normy do systemu prawa nie jest możliwy do osiągnięcia. Wyniki badań wykazały, iż regulacja ta jest paternalistyczna (a zatem uzasadniana dążeniem ku dobru jednostki), jednak prawdziwym celem jej wprowadzenia było ograniczenie podmiotowości pokrzywdzonego, zwiększenie represyjności, a także zaostrzenie polityki karnej państwa.
herunterladen

Artikeldatei

Bibliographie

1.Bekrycht T., Leszczyński J., Łabieniec P., Dyrektywa wykładni celowościowej (DF1), w: T. Bekrycht, J. Leszczyński, P. Łabieniec, Podstawy doktryny prawnej, Warszawa 2021, s. 201–202.
2.Berg J., Namysłowska-Gabrysiak B., Zasady prawa karnego i obowiązywania ustawy karnej, w: J. Berg, B. Namysłowska-Gabrysiak, Prawo karne – część ogólna, Warszawa 2019, s. 1–30.
3.Błotnicki M., Palichleb P., Tryb ścigania przestępstwa groź by karalnej, w: M. Mozgawa (red.), Groź ba w prawie karnym, Warszawa 2024, s. 153–172.
4.Budyn-Kulik M., Groź ba w ujęciu psychologicznym, w: M. Mozgawa (red.), Groź ba w prawie karnym, Warszawa 2024, s. 349–366.
5.Budyn-Kulik M., Prawnokarna problematyka kazirodztwa w ujęciu paternalistycznym, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2012, nr 1–2, s. 59–71.
6.Cieślak M., Interes społeczny jako czynnik warunkujący prokuratorskie objęcie oskarżenia w sprawie prywatnoskargowej, w: S. Waltoś (red.), Marian Cieślak. Dzieła wybrane, t. IV, Kraków 2011, s. 58–68.
7.Czekaj M., Ingerencja prokuratora w sprawach o przestępstwa prywatnoskargowe, „Prokuratura i Prawo” 1999, nr 7–8, s. 46–64.
8.Dudka K., Mozgawa M., Interes społeczny jako przesłanka prokuratorskiej ingerencji w ściganie przestępstw prywatnoskargowych w trybie art. 60 k.p.k., w: T. Grzegorczyk (red.), Funkcje procesu karnego. Księga jubileuszowa Profesora Janusza Tylmana, Warszawa 2011, s. 55–70.
9.Dworkin G., Paternalism, „The Monist” 1972, vol. 56, no. 1, s. 64–84.
10.Feinberg J., Legal Paternalism, „Canadian Journal of Philosophy” 1971, vol. 1, no. 1, s. 105–124.
11.Gardocka T., Opinia dotycząca projektu zmian w Kodeksie karnym (druk sejmowy nr 2024, data projektu: 22 lutego 2022 r.), https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/opinie-BAS.xsp?nr=2024.
12.Gostyński Z. (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. 1, Warszawa 1998.
13.Góralczyk W. jr, Metody wykładni prawa, w: W. Góralczyk jr, Podstawy prawa, Warszawa 2023, s. 192–200.
14.Grajewski J., Ściganie na wniosek w polskim procesie karnym, Gdańsk 1982.
15.Grzegorczyk T., Ściganie z urzędu jako podstawowy tryb ścigania i jego odmiany, w: P. Hofmański (red.), System Prawa Karnego Procesowego, t. 1, Zagadnienia ogólne, cz. 2, Warszawa 2013.
16.Grzegorczyk T., Wnioskowy tryb ścigania czynów karalnych, Łódź 1986.
17.Harris J., Professional Responsibility and Consent to Treatment, w: S.R. Hirsch, J. Harris (eds.), Consent and the Incompetent Patient: Ethics, Law and Medicine, London 1988, s. 37–49.
18.Kasiński J., O ściganiu przestępstwa groź by karalnej – nowy art. 12 § 4 k.p.k. i jego konsekwencje procesowe, „Przegląd Sądowy” 2024, nr 2, s. 31–53.
19.Kleinig J., Paternalism, Manchester 1983.
20.Kluza J., Prowadzenie postępowania z urzędu mimo braku wniosku o ściganie w sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. na podstawie art. 12 § 4 k.p.k., „Przegląd Prawa Publicznego” 2023, nr 6, s. 69–78.
21.Kosonoga Z., w: R.A. Stefański (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2023.
22.Kozielewicz W., Wykładnia znamion przestępstwa groźby karalnej w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w: M. Mozgawa (red.), Groź ba w prawie karnym, Warszawa 2024, s. 99–114.
23.Kwiecień K., Tryb ścigania przestępstwa groźby karalnej (art. 190 § 1 k.k.) w świetle nowelizacji prawa karnego z dnia 7 lipca 2022 r., „Prokuratura i Prawo” 2024, nr 4, s. 46–60.
24.Lipczyńska M., Oskarżenie prywatne, Warszawa 1977.
25.Łabieniec P., Paternalizm w prawie i etyce zawodowej, „Filozofia Publiczna i Edukacja Demokratyczna” 2013, nr 2, s. 181–195.
26.Marszał K., Ingerencja prokuratora w ściganie przestępstw prywatnoskargowych w polskim procesie karnym, Warszawa 1980.
27.Mill J.S., Utylitaryzm. O wolności, tłum. A. Kurlandzka, M. Ossowska, Warszawa 1959.
28.Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2000.
29.Mozgawa M., Kilka uwag i postulatów w zakresie przestępstw przeciwko wolności (rozdział XXIII Kodeksu karnego), w: J. Bojarski, N. Daśko, J. Lachowski, T. Oczkowski, A. Ziółkowska (red.), Współczesne oblicze prawa karnego, prawa wykroczeń, kryminologii i polityki kryminalnej. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Violetcie Konarskiej-Wrzosek, Warszawa 2023, s. 622–640.
30.Mozgawa M., Przestępstwo groźby (art. 190 KK), w: J. Warylewski (red.), System Prawa Karnego, t. 10, Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym, Warszawa 2016.
31.Nazar K., Analiza ustawowych znamion przestępstwa groźby karalnej, w: M. Mozgawa (red.), Groźba w prawie karnym, Warszawa 2024, s. 79–98.
32.Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek, Uwagi RPO dla Senatu, https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2022-07/Do_Senatu_kodeks_karny_uwagi_15.07.2022.pdf.
33.Schaff L., Objęcie oskarżenia przez prokuratora w postępowaniu prywatnoskargowym, „Nowe Prawo” 1955, nr 12, s. 39–55.
34.Skorupka J., w: J. Skorupka (red.), Komentarz do kodeksu postępowania karnego, Warszawa 2023.
35.Stefański R.A., Prokurator jako rzecznik interesu społecznego, w: P. Hofmański, C. Kulesza (red.), System Prawa Karnego Procesowego, t. VI, Strony i inni uczestnicy postępowania karnego, Warszawa 2016.
36.Stowarzyszenie Lex Super Omnia, Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk 762), 2022, https://lexso.org.pl/2022/07/19/opinia-stowarzyszenia-lex-super-omnia-do-projektu-ustawy-o-zmianie-ustawy-kodeks-karny-oraz-niektorych-innych-ustaw-druk-762.
37.Woiński M., Nowelizacja Kodeksu karnego z 7 lipca 2022 r. – szkic zagadnień, https://www.temidium.pl/artykul/nowelizacja_kodeksu_karnego_z_7_lipca_2022_r_szkic_zagadnien-7058.html#_ftn6.
38.Zamir E., The Efficiency of Paternalism, „Virginia Law Review” 1998, vol. 84, no. 2, s. 229–286.