Rozszerzenie przypadków wydawania postanowienia o przedstawieniu zarzutów i stosowania środka zapobiegawczego bez uprzedniego przesłuchania podejrzanego w nowelizacji z 7 lipca 2023 r.

Niniejsze opracowanie zostało poświęcone analizie przepisów art. 249 § 3a oraz art. 313 § 1a k.p.k., które weszły w życie w związku z uchwaleniem ustawy nowelizującej z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw. Przedmiotem pracy była weryfikacja zasadności rozszerzenia dwuelementowego dotychczas katalogu przypadków wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów bez ogłoszenia i przesłuchania podejrzanego oraz stosowania środka zapobiegawczego. Celem pracy było zbadanie, z jakimi konsekwencjami, zarówno obecnie, jak i w przyszłości, wiąże się wprowadzenie nowych wyjątków od modelowej konstrukcji przedstawienia zarzutów w myśl art. 313 § 1 k.p.k. w postaci odstąpienia od przesłuchania ze względu na stan zdrowia, nietrzeźwości lub odurzenia. Przesłanki te wymagały także szerszej analizy. Rozważeniu podlegała również relacja zachodząca pomiędzy znowelizowanymi przepisami. Wskutek wprowadzonych zmian, w wypadku zastosowania tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym systemowo zakłada się pozbawienie podejrzanego wolności bez postawienia go przed sądem, co narusza standard habeas corpus, który stanowi jeden z fundamentów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Przedmiotem pracy badawczej było także przedstawienie przebiegu posiedzenia aresztowego w sytuacji określonej we wspomnianych przepisach, a zwłaszcza realizacji zasady prawa do obrony, którą ustawodawca częściowo urzeczywistnił, wprowadzając udział obrońcy w posiedzeniu sądu. Autor dokonał analizy przedmiotu opracowania na tle orzeczeń trybunałów europejskich oraz sądów powszechnych oraz wykorzystując dostępną literaturę i komentarze przy użyciu metody formalno-dogmatycznej. Konfrontowanie poglądów doktryny oraz europejskich standardów dotyczących praw człowieka pozwoliło na przedstawienie konsekwencji decyzji ustawodawcy o zmianie stanu prawnego na kanwie art. 249 oraz 313 k.p.k. oraz braku spójności systemowej pomiędzy nowymi regulacjami a dotychczasowymi, dotyczącymi zastosowania tymczasowego aresztowania do listu gończego (art. 279 § 3 k.p.k.).