Przegląd zabezpieczeń rzeczowych wraz z perspektywą zmian (hipoteka, dług gruntowy, przewłaszczenie nieruchomości na zabezpieczenie)

Niniejszy artykuł podejmuje tematykę zabezpieczeń rzeczowych na nieruchomości. Nowelizacją ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 26 czerwca 2009 r. dokonano systemowych zmian w konstrukcji hipoteki, w tym wprowadzono wiele rozwiązań dokonujących wyłomu w zasadzie akcesoryjności tego ograniczonego prawa rzeczowego. Nowelizacja została oceniona przez doktrynę pozytywnie. Jednak na gruncie obowiązującej ustawy nie występuje hipoteka „bezpodmiotowa”, tj. nieokreślająca podmiotu, którego wierzytelność ma podlegać zabezpieczeniu. W związku z tym, w artykule dokonano analizy zasadności wprowadzenia nieakcesoryjnego ograniczonego prawa rzeczowego w postaci długu gruntowego. W tym celu porównano instytucje hipoteki, długu gruntowego i przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie. Ta ostatnia – wykreowana głównie przez praktykę obrotu – postrzegana jest jako konkurencyjna wobec długu gruntowego. Podobieństwo obu konstrukcji prawnych stanowiło asumpt do podjęcia próby recypowania rozwiązań przyjętych w projekcie legislacyjnym długu gruntowego w kontekście ochrony praw właściciela nieruchomości dla potrzeb przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie.