Acta Iuris Stetinensis

Celem artykułu jest wyjaśnienie problematyki kontroli transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego dokonywanej w formie czynności materialno-technicznej. W związku z tym autor postawił pytanie, czy dokonana transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego może podlegać kontroli w trybie skargi do sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, 655, 1457, 1855), dalej: p.p.s.a. Odpowiadając na tak postawione pytanie, należało stwierdzić, że kontrola dokonanej transkrypcji nie następuje przez złożenie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego określonej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., lecz ma charakter pośredni i jest dokonywana ze względu na rodzaj uchybień w postępowaniu w przedmiocie sprostowania, uzupełnienia, unieważnienia aktu stanu cywilnego, ewentualnie w sądowym postępowaniu nieprocesowym o ustalenie jego treści. Ze względu na mnogość i skomplikowanie sposobów tej kontroli warte rozważenia są zmiany legislacyjne, polegające na wprowadzeniu instytucji unieważnienia czynności materialno-technicznej z zakresu rejestracji stanu cywilnego decyzją kierownika USC. Autor przed omówieniem sposobów weryfikacji dokonanej transkrypcji, stanowiących główny temat rozważań, pochylił się także nad podmiotem uprawnionym do zainicjowania tejże kontroli. Ze względu na to, że w postępowaniu w przedmiocie transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego będzie nim zasadniczo podmiot wnoszący o umiejscowienie, szczegółowej stanu cywilnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 1681), dalej: p.a.s.c., stanowiący, że wniosek do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego o dokonanie transkrypcji może złożyć osoba, której dotyczy zdarzenie podlegające transkrypcji, lub inna osoba wykazująca interes prawny w transkrypcji lub interes faktyczny w transkrypcji dokumentu potwierdzającego zgon. Pojęcie interesu prawnego i interesu faktycznego nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, dlatego aby dokonać wykładni tych pojęć, autor sięgnął po dorobek przedstawicieli doktryny prawa administracyjnego, odwołujących się do koncepcji E. Bernatzika. W artykule główną metodą badawczą była metoda analityczno-prawna.