
Acta Iuris Stetinensis
Wcześniej: Zeszyty Naukowe. Roczniki Prawnicze
Problemy międzynarodowej ochrony środowiska w polskiej nauce prawa międzynarodowego okresu międzywojennego
DOI: 10.18276/ais.2025.52-06
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2083-4373 |
| eISSN: | 2545-3181 |
| Autorzy: |
Przemysław
Osóbka
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy |
| Redakcja: |
Redaktor tomu / Volume Editor:
Ewelina
Cała-Wacinkiewicz
Uniwersytet Szczeciński (Polska) / University of Szczecin (Poland) |
| Słowa kluczowe: | polska szkoła prawa międzynarodowego ochrona środowiska dwudziesto- lecie międzywojenne Międzynarodowe Biuro Ochrony Przyrody Międzynarodowy Komitet Ochrony Ptaków |
| Data publikacji całości: | 2025-03 |
| Liczba stron: | 25 (89-113) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
| Liczba pobrań ?: | 598 |
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie dorobku polskiej nauki prawa międzynarodowego dwudziestolecia międzywojennego w zakresie problemów prawnomiędzynarodowej ochrony środowiska. Pomimo tego, że odradzająca się Rzeczpospolita musiała mierzyć się z problemami prawnymi dotyczącymi odbudowy państwa, utrwalania jego podmiotowości i ustalania granic, to w sferze zainteresowań prawników znajdowały się również zagadnienia dotyczące ochrony środowiska. Solidne podstawy prawne recepcji międzynarodowej ochrony świata zwierząt i roślin otworzyły Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej drogę do przyjęcia ustawy z dnia 10 marca 1934 r. o ochronie przyrody, a wybitnym polskim przyrodnikom, takim jak między innymi profesorowie Walery Goetel, Michał Siedlecki, Władysław Szafer, aktywne uczestnictwo w międzynarodowych kongresach poświęconych ochronie przyrody, a także reprezentowanie Polski w pierwszych organizacjach międzynarodowych zajmujących się tą problematyką. W badaniach poświęconych problemom międzynarodowej ochrony środowiska w polskiej nauce prawa międzynarodowego okresu międzywojennego zastosowano metodę historyczno-prawną oraz formalno-dogmatyczną. Ich wykorzystanie pozwoliło nie tylko na gruntowne zbadanie tematu, ale również na sformułowanie wniosków. Wskazują one na zainteresowanie wybitnych polskich uczonych dwudziestolecia międzywojennego, znawców prawa problematyką ochrony prawnej świata zwierzęcego i roślinnego, zarówno w wymiarze prawa międzynarodowego, jak i krajowego. Problematyka ochrony środowiska była prezentowana w podręcznikach prawa międzynarodowego, które w okresie międzywojennym tworzyli polscy prawnicy internacjonaliści: Zygmunt Cybichowski, Ludwik Ehrlich czy Julian Makowski. Ich wpływ na kształtowanie postrzegania międzynarodowej ochrony przyrody wykracza daleko poza horyzont czasowy okresu międzywojennego i jest zauważalny również współcześnie.
Podgląd PDF
Bibliografia (40)
- Badeni S.H., O łowiectwie polskiem w czasach piastowskich, Lwów 1896.
- Bowman M., Davies P., Redgwell C., The African Convention on the Conservation of Nature and Natural Resources, w: Lyster’s International Wildlife Law, Cambridge 2010.
- Ciechanowicz-McLean J., Prawo ochrony i zarządzania środowiskiem, Warszawa 2015.
- Cybichowski Z., Polowanie, w: Z. Cybichowski (red.), Encyklopedia podręczna prawa publicznego (konstytucyjnego, administracyjnego i międzynarodowego), t. 2, Państwo związkowe – źródła lecznicze, Warszawa 1930.
- Cybichowski Z., Prawo międzynarodowe publiczne i prywatne, Warszawa 1932.
- Ehrlich L., Prawo narodów, Lwów 1932.
- Ehrlich S., O metodzie formalno-dogmatycznej, „Państwo i Prawo” 1955, nr 3.
- Ejsmond J., Wielkie łowy królów polskich, Warszawa 1927.
- Engelhardt E., La protection internationale des animaux, „Revue de Droit International et de Législation Comparée” 1902, Deuxième Série – Tome IV, Année 34.
- Gass I., Polsko-węgierski spór o Morskie Oko, https://archiwum.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=310:spor-o-morskie-oko&catid=26&Itemid=169.
- J. L., Posiedzenie konstytuujące Międzynarodowego Biura Ochrony Przyrody w Brukseli, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1935, rocznik 15.
- Kalinowska A., Edukacja, kultura i wartości zrównoważonego rozwoju, w: W. Szymalski (red.), 100 lat ochrony środowiska w Polsce, Radom 2020.
- Kulczyńska W., Szafer W., Udział Polski w powstaniu Międzynarodowego Biura Ochrony Przyrody w Brukseli, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1930, rocznik 10.
- Lipa J.J., Obce gatunki inwazyjne zagrożeniem dla entomofauny Europy i Polski, „Wiadomości Entomologiczne” 2004, t. 23, Suplement 2, Ochrona owadów.
- Łyskowski I., O metodzie w badaniach prawno-historycznych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1929, nr 1.
- Maciantowicz M., Międzynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra, https://www.encyklopedialesna.pl/haslo/miedzynarodowe-towarzystwo-ochrony-zubra/.
- Makowski J., Prawo międzynarodowe, Warszawa 1922.
- Mańkowski T., Prawo łowieckie w Polsce w wiekach średnich, „Przewodnik Naukowy i Literacki” 1904.
- Mirek Z., Aktualność myśli Jana Gwalberta Pawlikowskiego na tle współczesnych przemian cywilizacyjnych i tendencji w ochronie przyrody (w sześćdziesiątą rocznicę śmierci), „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2001, t. 46, nr 1.
- Nowakowski M., Rozwój zasad polskiego prawa ochrony środowiska – uwagi na tle porównawczym, „Państwo i Społeczeństwo” 2007, nr 4.
- Pawlikowski J.G., O prawie ochrony przyrody, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1926, rocznik 6.
- Pawlikowski J.G., Rozbudowa prawnych podstaw ochrony przyrody w Polsce, nadbitka z: „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1934, rocznik 14.
- Pawlikowski J.G., Słowo o międzynarodowej ochronie przyrody i jej tendencjach rozwojowych, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1927, rocznik 7.
- Pawlikowski J.G., Społeczna organizacja ochrony przyrody, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1922, rocznik 3.
- Radecki W., Zarys dziejów prawnej ochrony przyrody i środowiska w Polsce , Kraków 1990.
- Romaniszyn B., Umowa między Polską a Czechosłowacją o rybołówstwie i ochronie rybna wodach granicznych i na wodach ich zlewisk, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1928, rocznik 8.
- Sarna Z., Międzynarodowe publiczne prawo morskie w czasie pokoju i wojny, Część I, Kraków 1932.
- Siedlecki M., Przystąpienie Polski do Międzynarodowego Komitetu Ochrony Ptaków, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1930, rocznik 10.
- Siedlecki M., Sprawozdanie z Międzynarodowego Kongresu Ochrony Przyrody, który odbył się w Paryżu w dniach od 30 czerwca do 4 lipca 1931 r., „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1931, rocznik 11.
- Siedlecki M., Sprawy dotyczące ochrony przyrody na posiedzeniu Międzynarodowej Rady Badań Morza w Kopenhadze w czerwcu 1930 r., „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1930, rocznik 10.
- Smed J., The founding of ICES – prelude, personalities, and politics: Stockholm (1899);
- Christiania (1901); Copenhagen (1902), w: Jens Smed archive. An ICES history lesson, 30.11.2016, https://issuu.com/icesdk/docs/jens_smed_archive.
- Smoleński J., Międzynarodowy Kongres Ochrony Przyrody, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1924, rocznik 4.
- Sztolcman J., Sprawozdanie z I-go Kongresu Międzynarodowego Towarzystwa Ochrony Żubrów, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1926, rocznik 6.
- Sztolcman J., Sprawozdanie z Kongresu Ochrony Ptaków w Luksemburgu (1925 r.), „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1925, rocznik 5.
- Tekst przemówienia Jana Sztolcmana i Roberta de Clermont na Międzynarodowym Kongresie Ochrony Przyrody w Paryżu, w 1923 roku (tłum. P. Daszkiewicz), http://www.zubry.com/restytucja-zubra.
- Ustanowienie Międzynarodowej Rady Łowieckiej, „Ochrona Przyrody. Organ Państwowej Rady Ochrony Przyrody” 1929, rocznik 9.
- Williams W., Reminiscences of the Bering Sea Arbitration, „American Journal of International Law” 1943, vol. 37, no. 4.
- Winiarski B., Rzeki polskie ze stanowiska prawa międzynarodowego, Poznań 1922.
- Wodziczko A., Zasługi naukowe Jana Gwalberta Pawlikowskiego na polu ochrony przyrody, Lwów 1939.




