Przejdź do treści
Acta Politica Polonica

Wcześniej: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Acta Politica

2/2020 (50)

Memory as a soft power: A case of Polish-Lithuanian dialogical memory


(Pamięć jako miękka siła na przykładzie polsko-litewskiej pamięci dialogicznej)
DOI: 10.18276/ap.2020.50-01
Cytuj

Pełny tekst jest dostępny

ISSN:2451-0432
eISSN:2719-4388
Autorzy: Przemysław Łukasik ORCID
Pedagogical University Cracow, Political Studies Department
Słowa kluczowe: stosunki polsko-litewskie polityka pamięci pamieć dialogiczna miękka siła
Data publikacji całości:2020
Liczba stron:15 (5-19)
OAI-PMH:Metadane
Cited-by (Crossref) ?: Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań.
CC BY-SA Open Access DOAJ ERIH PLUS Diamond Discovery Hub
Kod QR

Abstrakt

Pod pojęciem pamięci dialogicznej, w toku uzupełniania indywidualnych pamięci narodowych, rozumiemy proces tworzenia się pamięci transnarodowej. Zdaniem twórczyni tego pojęcia, niemieckiej pamięciolog Aleidy Assmann, pamięć dialogiczna jest szczególnie ważna dla narodów z trudną przeszłością. Odpowiedzialna i empatyczna narracja o wspólnej nej historii może bowiem stanowić podstawę normowania przyszłych relacji. Celem arty- kułu jest analiza zjawiska pamięci dialogicznej, na przykładzie polsko-litewskiej debaty na temat wspólnej przeszłości i jej wpływu na aktualne stosunki polityczne. W ostatnim czasie możemy obserwować organizowane przez rządy obu krajów obchody rocznicowe związane z historią Rzeczypospolitej Obojga Narodów, wspólnego państwa istniejącego między XVI a XVIII wiekiem. W Wilnie w listopadzie 2019 roku odbyła się specjalna uroczystość historyczna – pochowano z honorami szczątki bohaterów, którzy wzięli udział w antyrosyjskim powstaniu styczniowym w latach 1863–1864. Wzięły w niej udział delegacje z Polski, Białorusi i Ukrainy. Uroczystości te wyznaczają charakterystyczną zmianę, jaka dokonała się w litewskiej polityce pamięci w kwestii oceny wspólnego, państwa polsko-litewskiego, dziedzictwa. Proces ten pogłębia wspólnota interesów w sferze bezpieczeństwa, gospodarki i polityki. Członkostwo w Unii Europejskiej i Sojusz Północnoatlantyckim to platformy łączące Polaków i Litwinów w XXI wieku. Członkostwo to daje obu państwom możliwość współpracy i rozwijania wspólnych interesów i wartości. Wspólne sąsiedztwo z rosyjską eksklawą w Kaliningradzie i poczucie zagrożenia ze strony Rosji pogłębia wzajemne polsko-litewskie zrozumienie.

PDF

Pobierz PDF
Podgląd PDF

Otwórz PDF

Bibliografia (42)
  1. Adamowicz, H. (2020). Linas Linkevičius o stosunkach polsko-litewskich. Kurier Wileński, 6 stycznia. Retrieved from: https://kurierwilenski.lt/2020/01/06/linas-linkevicius-o-stosunkach-polsko-litewskich/ (12.02.2020).
  2. Akińczo, A. (2019). Viktoras Pranckietis: Zadanie Litwy i Polski – utrzymać obecne stosunki. Retrieved from: https://dzieje.pl/aktualnosci/viktoras-pranckietis-zadanie-litwy-i-polski-utrzymac-obecne-stosunki (12.07.2019).
  3. Assmann, A. (2009). Pięć strategii wypierania ze świadomości. In: M. Saryusz-Wolska (ed.), Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka (pp. 334-336). Kraków: Universitas.
  4. Assmann, A. (2013). Między historią a pamięcią. Antologia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
  5. Assmann, J. (2008). Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość cywilizacji starożytnych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
  6. Błachowska, K. (2009). Wiele historii jednego państwa. Obraz dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego do 1569 roku w ujęciu historyków polskich, rosyjskich, ukraińskich, litewskich i białoruskich w XIX wieku. Warszawa: Wy- dawnictwo Neriton.
  7. Buraczewski, J. (2020). Mniejszość litewska obchodzi 30. rocznicę odzyskania niepodległości Litwy. Retrieved from: https://www.dzieje.pl/aktualnosci/mniejszosc-litewska-obchodzi-30-rocznice-odzyskania-niepodleglosci-litwy (12.07.2019).
  8. Charlemagne (2018). Lithuania hopes the next century is quieter than the last. The Economist, 15 lutego. Retrieved from: https://www.economist.com/europe/2018/02/15/lithuania-hopes-the-next-century-is-quieter-than-the-last/ (12.07.2019).
  9. Darasz, J. (2019). Polish energy strategy assumptions to 2040. Retrieved from: https://www.obserwatorfinansowy.pl/
  10. in-english/business/polish-energy-strategy-assumptions-to-2040/ (12.07.2019).
  11. Eidintas, A., Bumblauskas, A., Kulakauskas, A., Tamosaitis, M. (2013). History of Lithuania. Vilnius: Eugrimas Publishing House.
  12. Fuksiewicz, A. (2013). W niewoli schematów. Nowa Europa Wschodnia, 5 (31), 45-50.
  13. Gortat, J. (2015). Niemiecka polityka pamięci wobec ofiar wojny powietrznej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
  14. Halbwachs, M. (1969). Społeczne ramy pamięci. Transl. M. Król. Warszawa: PWN.
  15. Jackiewicz, M. (2017). Recenzja podręcznika do historii dla klasy VII „Atrask istorija” (Odkryj historię). Retrieved from: https://men.gov.pl/zycie-szkoly/ksztalcenie-ogolne/komisje-podrecznikowe/polsko-litewska-dwustronna- komisja/materialy-z-posiedzenia-polsko-litewskiej-dwustronnej-komisji-ekspertow-do-badania-problemow- nauczania-historii-i-geografii-wroclaw-15-19-maja-2017/ (10.10.2019).
  16. Jak Polacy postrzegają swoich sąsiadów (2015). Warszawa, CBOS, 124/2015. Retrieved from: https://www.cbos.pl/ SPISKOM.POL/2015/K_124_15.PDF/ (10.10.2019).
  17. Jakniūnaitė, D. (2015). A small state in the asymmetrical bilateral relations: Lithuania in Lithuanian-Russian relations since 2004. Baltic Journal of Political Science, 4, 70-93.
  18. Kazlauskaitė, R. (2018). Towards an embodied history: Metaphorical models in textbook knowledge of the contro- versial Polish-Lithuanian past. University of Helsinki. Retrieved from: https://www.academia.edu/36688273/ Towards_an_Embodied_History_Metaphorical_Models_in_Textbook_Knowledge_of_the_Controversial_Po- lish-Lithuanian_Past (10.10.2019).
  19. Kennedy, P. (1994). Mocarstwa świata. Narodziny, rozkwit, upadek. Przemiany gospodarcze i konflikty zbrojne w la- tach 1500–2000. Warszawa: Książka i Wiedza.
  20. Le Goff, J. (2007). Historia i pamięć. Transl. A. Gronowska, J. Stryjczyk. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
  21. Linkevičius congratulates Poland on its Independence Day (2015). Retrieved from: http://by.mfa.lt/default/en/news/linkevicius-congratulates-poland-on-its-independence-day (10.10.2019).
  22. Lowenthal, D. (1985). The past is foreign country. Cambridge: Cambridge Univeristy Press.
  23. Nowak, W. (2017). Między Wschodem a Zachodem – geograficzne ukierunkowanie polityki polonijnej i jego przemiany w latach 1989-2017. Yearbook of the Institute of East-Central Europe, 15 (1), 139-158.
  24. Nye, J.S. (2017). Soft power: The origins and political progress of a concept. Palgrave Communications, 3. Retrieved from: https://ssrn.com/abstract=2942713 or DOI: 10.1057/palcomms.2017.8 (10.10.2019).
  25. Nye, J.S. (1991). Bound to lea: The changing nature of American power. New York: Basic Books.
  26. Nye, J.S. (2012). Przyszłość siły. Transl. B. Działoszyński. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  27. Pew Research Center (2017). Origins and destinations of European Union migrants within the EU. Retrieved from: https://www.pewresearch.org/global/interactives/origins-destinations-of-european-union-migrants-within-the- eu/ (10.10.2019).
  28. Piwowar, J. (2007-2008). O stereotypach Litwina w Polsce i Polaka na Litwie. Historia i Współczesność. Media – Kultura – Komunikacja Społeczna, 3−4, 201-208.
  29. Prezydent Valdas Adamkus (1999). Przemówienie na Uniwersytecie Warszawskim 2 kwietnia 1998. In: K. Korzeniew- ska (ed. and transl.), Pozostawione historii. Litwini o Polsce i Polakach (pp. 47-52). Kraków: Znak.
  30. Przemówienie Prezydenta Lecha Wałęsy w Sejmie litewskim 26.04.1994 (2013). In: A. Srebrakowski (ed.), My nie bracia, my sąsiedzi. Polska perspektywa stosunków polsko-litewskich. Wrocław: Kolegium Europy Wschodniej.
  31. Public opinion poll shows Lithuanians consider Poland as a key partner (2018). Retrieved from: https://usa.mfa.lt/default/en/news/public-opinion-poll-shows-lithuanians-consider-poland-as-key-partner (10.10.2019).
  32. Rachuba, A., Kiaupene, J., Kiaupe, Z. (2009). Historia Litwy. Dwugłos polsko-litewski. Warszawa: Wydawnictwo DIG.
  33. Ruchniewicz, K. (2018). Polityka historyczna. In: J. Wojdoń (red.), Historia w przestrzeni publicznej (pp. 75-82). War- szawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  34. Sąsiedzi (2004). Omnimas. TNS OBOP, 078/04. Retrieved from: http://tnsglobal.pl/archiv_files/078-04.pdf (10.10.2019). Snyder, T. (2006). Rekonstrukcja narodów. Polska, Ukraina, Litwa i Białoruś 1569−1999. Transl. Magda Pietrzak-Merta. Sejny: Pogranicze.
  35. Srebrakowski, A. (2017). Recenzja podręcznika: 1. I. Kapleris, A. Meištas, K. Mickevičius, A. Laužikienė, Ž. Tamkutonytė-Mikailienė, Laikas. Istorijos vadovėlis 10 klasei. I dalis, Vilnius 2016, Briedis Publishers, pp. 160, ilustracje, mapy, diagramy. 1a.) I. Kapleris, A. Meištas, K. Mickevičius, A. Laužikienė, Ž. Tamkutonytė-Mikailienė, Laikas. Isto- rijos vadovėlis 10 klasei. II dalis, Vilnius 2016, pp. 203, ilustracje, mapy, diagramy e-szkoly. Retrieved from: https://men.gov.pl/zycie-szkoly/ksztalcenie-ogolne/komisje-podrecznikowe/polsko-litewska-dwustronna-komisja/materialy-z-posiedzenia-polsko-litewskiej-dwustronnej-komisji-ekspertow-do-badania-problemow- nauczania-historii-i-geografii-wroclaw-15-19-maja-2017 (10.10.2019).
  36. Stobiecki, R. (2018). Pamięć historyczna. In: J. Wojdoń (ed.), Historia w przestrzeni publicznej (pp. 29-38). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  37. Szacka, B. (2006). Czas, przeszły, pamięć i mit. Warszawa: Scholar.
  38. Troebst, S. (2012). 23 August: The genesis of a Euro-Atlantic Day of Remembrance. Remembrance and Solidarity.
  39. Studies in 20th Century European History, 1, 15-53. Retrieved from: https://enrs.eu/uploads/media/studies_1. pdf (10.10.2019).
  40. Vilkauskaite, D.O. (2013). From empire to independence: The curious case of the Baltic States 1917-1922. Honors
  41. Scholar Theses, 325. Retrieved from: https://opencommons.uconn.edu/srhonors_theses/325 (10.10.2019).
  42. Wolff-Powęska, A. (2005). Zwycięzcy i zwyciężeni. II wojna światowa w pamięci zbiorowej narodów. Przegląd Zachodni, 2 (6), 4-40.