Przejdź do treści

Autobiografia Literatura Kultura Media

Autobiografia Literatura Kultura Media
nr 1 (12) 2019

Śmierć zwierząt w narracjach autobiograficznych osadników na "Ziemiach Odzyskanych". Uwagi o obecności

DOI: 10.18276/au.2019.1.12-03
Cytuj

Pełny tekst jest dostępny

ISSN:2353-8694
Autorzy: MAŁGORZATA PRACZYK ORCID
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Historii
Słowa kluczowe: śmierć zwierzęta pamięć wspomnienia Ziemie Odzyskane
Data publikacji całości:2019-01-31
Liczba stron:15 (41-55)
OAI-PMH:Metadane
Cited-by (Crossref) ?: Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań.
CC BY-SA Open Access DOAJ ERIH PLUS Diamond Discovery Hub
Kod QR

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę obecności zwierząt we wspomnieniach osadników przybywających po II wojnie światowej na "Ziemie Odzyskane". Teksty powstające na konkursy pamiętnikarskie rozpisywane po wojnie stanowią unikalny wgląd w życie prywatne i codzienne doświadczenia osadników, czyli tematy wcześniej niepodejmowane w opracowaniach poświęconych dziejom powojennych migracji na te obszary. Obecność zwierząt była bardzo często i na różne sposoby akcentowana w tych źródłach. Za szczególny przypadek tej obecności uznałam śmierć zwierząt, której w narracjach autobiograficznych osadników poświęcano wiele miejsca. Wątek ten jest o tyle ciekawy, że daje wgląd w różne typy relacji między ludźmi a zwierzętami, które na najbardziej podstawowym poziomie można podzielić na te charakteryzujące się empatią oraz te, które cechuje zupełny brak wrażliwości. Opisy śmierci zwierząt pozwalają także dostrzec niejednoznaczność międzygatunkowych zależności ludzi i nie-ludzi, a także znoszą stereotypowy podział świata przebiegający na linii: ludzie–zwierzęta i dają szansę na wyznaczenie innych linii dystynkcji.

PDF

Pobierz PDF
Podgląd PDF

Otwórz PDF

Bibliografia (40)
  1. Baratay, Éric. Zwierzęcy punkt widzenia. Inna wersja historii. Tłum. Paulina Tarasewicz. Gdańsk: Wydawnictwo w Podwórku, 2014.
  2. Barcz, Anna. Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej. Katowice: „Śląsk” Wydawnictwo Naukowe, 2016.
  3. Braidotti, Rosi. Po człowieku. Tłum. Joanna Bednarek, Agnieszka Kowalczyk. Warszawa: Wydaw¬nictwo Naukowe PWN, 2014.
  4. Burt, Jonathan. Szczur. Tłum. Andrzej Leśniak. Kraków: Universitas, 2006.
  5. Czerniakiewicz, Jan. Repatriacja ludności polskiej z ZSRR. 1944–1948. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.
  6. Derrida, Jacques. L’animal que donc je suis. Paris: Galilée, 2006.
  7. Dulczewski, Zygmunt, Andrzej Kwilecki, oprac. Pamiętniki osadników ziem odzyskanych. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1970.
  8. Dziurzyński, Patrycy. Osadnictwo rolne na Ziemiach Odzyskanych. Warszawa: Ludowa Spółdziel¬nia Wydawnicza, 1983.
  9. Fernández-Armesto, Felipe. Więc myślisz, że jesteś człowiekiem? Krótka historia ludzkości. Tłum. Paweł Kruk. Poznań: Rebis, 2006.
  10. Gerlich, Halina. „Obrazy świata minionego – oswajanie Ziem Zachodnich. Analiza jednego przy¬padku w świetle relacji autobiograficznych”. Etnografia Polska, 38 (1994), 1–2: 25–50.
  11. Gosk, Hanna. „«Niby w pogoni, niby w ucieczce…». Autobiografia pograniczna w warunkach pol¬skich – jeden zgrzebny przykład o pewnej reprezentatywności”. W: Autobiografie (po)graniczne, red. Tatiana Czerska, Inga Iwasiów, 241–256. Kraków: Universitas, 2016.
  12. Haraway, Donna. The Companion Species Manifesto. Dogs, People, and Significant Others. Chicago: Prickly Paradigm Press, 2000.
  13. Haraway, Donna. When Species Meet. Minneapolis–London: University of Minnesota Press, 2008.
  14. Izdebski, Adam. Średniowieczni Rzymianie i przyroda. Interdyscyplinarna historia środowiskowa. Kraków: Historia Iagellonica, 2018.
  15. Kaźmierska, Kaja. Biografia i pamięć. Na przykładzie pokoleniowego doświadczenia ocalonych z zagłady. Kraków: Nomos, 2008.
  16. Kaźmierska, Kaja. „Szkoła Chicago. Wprowadzenie”. W: Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. Kaja Kaźmierska, 17–30. Kraków: Nomos, 2012.
  17. Kersten, Krystyna. Repatriacja ludności polskiej po II wojnie światowej. Studium historyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1974.
  18. Kersten, Krystyna, Tomasz Szarota. Wstęp do Wieś polska 1939–1948. Materiały konkursowe, oprac. Krystyna Kersten, Tomasz Szarota. T. 1. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1967.
  19. Konczal, Agata Agnieszka. Antropologia lasu. Leśnicy a percepcja i kształtowanie wizerunków przy¬rody w Polsce. Poznań–Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UAM – IBL PAN. Wydawnictwo, 2017.
  20. Kosiński, Krzysztof. „Pamiętnikarstwo konkursowe jako źródło historyczne”. Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały 6 (2003): 133–145.
  21. Latour, Bruno. Polityka natury. Nauki wkraczają do demokracji. Tłum. Agata Czarnacka. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2009.
  22. Łach, Stanisław. Osadnictwo miejskie na ziemiach odzyskanych w latach 1945–1950. Słupsk: Wyż¬sza Szkoła Pedagogiczna, 1996.
  23. Łach, Stanisław. Osadnictwo wiejskie na ziemiach zachodnich i północnych Polski w latach 1945–1950. Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1983.
  24. Łaptos, Józef. Humanitaryzm i polityka. Pomoc UNRRA dla Polski i polskich uchodźców w latach 1944–1947. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, 2018.
  25. Mach, Zdzisław. Niechciane miasta. Migracja i tożsamość społeczna. Kraków: Universitas, 1998.
  26. Praczyk, Małgorzata. Pamięć środowiskowa we wspomnieniach osadników na „Ziemiach Odzyska¬nych”. Poznań: Wydawnictwo Instytutu Historii UAM, 2018.
  27. Szarota, Tomasz. „Dokumenty autobiograficzne w badaniach dziejów najnowszych”. Pamiętni¬karstwo Polskie 4 (1972): 76–84.
  28. Wylegała, Anna. Przesiedlenia a pamięć. Studium (nie)pamięci społecznej na przykładzie ukraińskiej Galicji i polskich „Ziem Odzyskanych”. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2014.
  29. Żółkoś, Monika, „Mikro-formy i makro-lęki. Owady jako wyzwanie dla animal studies”. W: Zwie¬rzęta i ich ludzie. Zmierzch antropocentrycznego paradygmatu, red. Anna Barcz, Dorota Łagodzka, 34–45. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN. Wydawnictwo, 2015.
  30. Archiwum Akt Nowych, Towarzystwo Przyjaciół Pamiętnikarstwa, Pamiętniki Ziem Zachodnich, sygn. 11959, J. Krukowski.
  31. Instytut Zachodni w Poznaniu, Pamiętnik Osadnika Ziem Odzyskanych, 1957, sygn. P125, J. Nogat (pseud.).
  32. Instytut Zachodni w Poznaniu, Pamiętnik Osadnika Ziem Odzyskanych, 1957, sygn. P194, W. Duszenko.
  33. Instytut Zachodni w Poznaniu, Pamiętnik Osadnika Ziem Odzyskanych, 1957, sygn. P219, F. Kubiszyn.
  34. Instytut Zachodni w Poznaniu, Pamiętnik Osadnika Ziem Odzyskanych, 1957, sygn. P138, S. Mróz.
  35. Instytut Zachodni w Poznaniu, Pamiętnik Osadnika Ziem Odzyskanych, 1957, sygn. P108, S. Pawlus.
  36. Książnica Pomorska im. S. Staszica w Szczecinie, Dzieje szczecińskich rodzin, 1970, sygn. P-15, J. Kmito.
  37. Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie, Moje życie na Warmii i Mazurach, 1984–1985, sygn. R-822, F. Murawa.
  38. Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego w Olsztynie, Moje życie na Warmii i Mazurach, 1964, sygn. R-46, M. Sokołowski.
  39. Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu, Pamiętniki trzech pokoleń mieszkańców Ziem Odzyskanych, sygn. A3156, Wol. 99, M. Świętosław.
  40. Państwowy Instytut Naukowy – Instytut Śląski w Opolu, Pamiętniki trzech pokoleń mieszkańców Ziem Odzyskanych, sygn. A3156, Wol. 6, Piotr Rudnicki.