
Autobiografia Literatura Kultura Media
„Kiedy rozpoczęła się wojna (…) byłem jeszcze mały (…)”. Wypracowania szkolne pisane w roku 1946 jako źródło do badania dziecięcych autobiografii
DOI: 10.18276/au.2024.2.23-08
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 2353-8694 |
| eISSN: | 2719-4361 |
| Autorzy: |
Marcin
Gołąb
Uniwersytet Warszawski |
| Redakcja: | Paulina Iwan |
| Słowa kluczowe: | wypracowania szkolne dziecięca twórczość kreatywność świadectwo praktyki piśmienne |
| Data publikacji całości: | 2024 |
| Liczba stron: | 14 (101-114) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
W artykule na przykładzie zbioru materiałów źródłowych – wypracowań szkolnych dotyczących II wojny światowej, pisanych w różnych częściach Polski w 1946 roku i gromadzonych przez Ministerstwo Oświaty w Warszawie, których część przechowywana jest obecnie w Archiwum Akt Nowych w Warszawie – starano się pokazać ich autobiograficzny potencjał, a także dlaczego konieczne jest dokonanie w przypadku omawianych źródeł rozróżnienia pomiędzy autobiografią i świadectwem. Zwrócono uwagę na powiązanie gatunku twórczości słownej, którym jest wypracowanie z dziecięcymi praktykami piśmiennymi, a także na wpływ tych praktyk na autobiograficzność wypracowań. Na wybranych przykładach zaczerpniętych ze szkolnych tekstów zademonstrowano możliwość ich wykorzystania do analizowania sposobów konstruowania autobiografii przez dzieci.
Podgląd PDF
Bibliografia (14)
- „...a małe dzieci do ognia wrzucali”: antologia wypracowań szkolnych (1945-1946) na temat II wojny światowej. Red. Maciej Wróblewski. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2021.
- AAN, Ministerstwo Oświaty w Warszawie [1944] 1945-1966, sygn. 2/283/0/2.22/1874-2/283/0/2.22/1879.
- Chmielewska, Joanna. Autobiografia. T. 1. Dzieciństwo. Vers: Warszawa 1993.
- Engel, Susan „Children’s Life Writing”. W: Encyclopedia of Life Writing: Autobiographical and Biographical Forms. Vol 1. red. Margaretta Jolly, 204-206. London: Fitzroy Dearborn, 2001.
- Godlewski Grzegorz, Agnieszka Karpowicz, Marta Rakoczy, Paweł Rodak. Od aforyzmu do zinu. Gatunki twórczości słownej. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2014.
- Grot, Zdzisław Henryk, Wincenty Ostrowski, red. Wspomnienia młodzieży wielkopolskiej z lat okupacji niemieckiej 1939-1945. Poznań: Instytut Zachodni, 1946.
- Kowalska-Leder, Justyna. Nie wiem, jak ich mam cenić... Strefa ambiwalencji w świadectwach Polaków i Żydów. Instytut Badań Literackich, Uniwersytet Warszawski: Warszawa, 2019.
- Lejeune, Philippe. Wariacje na temat pewnego paktu: o autobiografii. Tłum. Wincenty Cesluk-Grajewski. Kraków: Universitas, 2001.
- Moje przeżycia wojenne: wypracowania dzieci z 1946 roku = My wartime experiences: children’s compositions from 1946. Red. Anna Król i in. Warszawa: Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, 2019.
- Rakoczy, Marta. „Pismo, ciało, rytuał. Szkic o szkolnej inicjacji w piśmienność”. Kultura i Społeczeństwo 58, nr 4 (2014): 93–109.
- Rowid, Henryk. Z metodyki wypracowań pisemnych (zbiorek wolnych ćwiczeń dzieci). Lwów, Warszawa: Książnica Polska T-wa Nauczycieli Szkół Wyższych, 1920.
- Szycówna, Aniela. Metodyka wypracowań. Cz. 1. Podstawy psychologiczne i historyczne. Warszawa: Księgarnia J. Lisowskiej, 1919.
- Wypracowanie, Słownik Języka Polskiego PWN, dostęp 10.10.2023, https://sjp.pwn.pl/szukaj/wypracowanie.html.
- Zarządzenie Ministra Oświaty z dnia 14 maja 1946 r. w sprawie zakończenia roku szkolnego 1945/46, ferii letnich i początku roku szkolnego 1946/47, Dz. Urz. Min. Oświaty, nr 5 z 1.07.1946 r., poz. 139.




