Colloquia Theologica Ottoniana
Pragnienie chrztu a nadzieja zbawienia dzieci nieochrzczonych w Kodeksie prawa kanonicznego w perspektywie studium Międzynarodowej Komisji Teologicznej. Aspekty teologiczne i prawne
DOI: 10.18276/cto.2021.37-14
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1731-0555 |
| eISSN: | 2353-2998 |
| Autorzy: |
Bartosz
Trojanowski
Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu, Polska |
| Słowa kluczowe: | chrzest zbawienie prawo kanoniczne chrzest pragnienia grzech pierworodny |
| Data wydania numeru / monografii: | 2021-12-15 |
| Liczba stron: | 21 (243-263) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
| |
Abstrakt
Problematyka nadziei na zbawienie dzieci, które przedwcześnie zmarły bez chrztu, jest obecna od początku chrześcijaństwa. Zajmowali się nią niektórzy ojcowie Kościoła zarówno wschodniego, jak i zachodniego. Jednak w ciągu wieków kwestia ta nigdy nie została definitywnie rozstrzygnięta, ponieważ teolodzy w swojej refleksji nie byli w stanie rozwiązać wszystkich wątpliwość. Stawali przed tajemnicą, która przewyższa ludzki umysł. W ostatnich latach, po Soborze Watykańskim II, pogląd na temat losu takich dzieci został zrewidowany, a teolodzy przedstawiają argumenty, które pozwalają mieć nadzieję na pełne szczęście w królestwie niebieskim tych dzieci. Pierwszym dokumentem, który w wyraźny sposób dostrzega zmianę takiego poglądu teologicznego, jest Kodeks prawa kanonicznego. Chociaż jest tam mowa o konieczności chrztu do zbawienia, to jednak prawodawca nie mówi o „absolutnej konieczności”. Dopuszcza „chrzest pragnienia”, a celem tego artykułu jest wykazanie, że troszczy się również o to, by rodzice takie pragnienie wyrażali przed urodzeniem swoich dzieci. Kolejne dokumenty Kościoła potwierdzają taki rozwój myśli teologicznej, a co za tym idzie, uzasadniają istnienie chrześcijańskiej nadziei zbawienia dla dzieci, które nie otrzymały sakramentu chrztu z różnych przyczyn. Artykuł nie przedstawia tylko argumentów Międzynarodowej Komisji Teologicznej, ale jest próbą pogłębienia i uzasadnienia tej myśli teologicznej. Problem ten jest bowiem nie tylko refleksją teologiczną nad zagadnieniem, ale także stanowi codzienność wiernych, którzy zostali dotknięci taką tragedią, a którym Kościół powinien dać nadzieję.
Podgląd PDF
Bibliografia (41)
- Anastazy z Synaju, Quaestiones et responsiones, 81, PG 89, 709–710C.
- Augustyn, Contra Iulianum, V,11,44, https://www.augustinus.it/latino/contro_giuliano/index2.htm (dostęp: 24.03.2021).
- Augustyn, De baptismo contra Donatistas, IV, 22.29, PL 43, 173, https://www.augustinus.it/latino/sul_battesimo/index2.htm (dostęp: 25.03.2021).
- Augustyn, De peccatorum meritis, I 16,21, https://www.augustinus.it/latino/castigo_perdono/index2.htm (dostęp: 24.03.2021).
- Augustyn, De peccatorum meritis, I, 28,55, https://www.augustinus.it/latino/castigo_perdono/index2.htm (dostęp: 24.03.2021).
- Augustyn, Enchridion de fide, spe et caritate, 93, https://www.augustinus.it/latino/enchiridion/index.htm (dostęp: 24.03.2021).
- Augustyn, Sermo 293,8–11, PL 38, 1334, https://www.augustinus.it/latino/discorsi/index2.htm (dostęp: 24.03.2021).
- Augustyn, Sermo 294,3, https://www.augustinus.it/latino/discorsi/index2.htm (dostęp: 24.03.2021).
- Augustyn, Wyznania, XI, 10.12–28.38, https://www.augustinus.it/latino/confessioni/index2.htm (dostęp: 27.03.2021).
- Bartnik C.S., Dogmatyka katolicka, t. 1, Lublin 2009.
- Beal J., Coriden J., Green T., New Commentary on the Code of Canon Law, New York–Mahwah 2000.
- Denzinger H., Enchridion Symbolorum, red. P. Hünermann, Bologna 2010.
- Frank E., I sacramenti dell’Iniziazione, della Penitenza e dell’Unzione degli infermi, Roma 2012.
- Grzegorz z Nyssy, Dialog z siostrą Makryną o duszy i zmartwychwstaniu, tłum. W. Kania, w: Wybór pism (PSP 14), Warszawa 1974.
- Grzegorz z Nyssy, O dzieciach przedwcześnie zmarłych, nr 36, w: Bóg i zło. Pisma Bazylego Wielkiego, Grzegorza z Nyssy i Jana Chryzostoma, red. J. Naumowicz, Kraków 2004.
- Jan Paweł II, Konstytucja apostolska „Pastor bonus”, 28.06.1988, art. 55, w: Kodeks prawa kanonicznego. Komentarz, red. P. Majer, Kraków 2011.
- Jan Paweł II, Konstytucja apostolska „Fidei depositum”, 11.10.1992, w: Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
- Katechizm Kościoła katolickiego, Poznań 1994.
- Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja „Pastoralis actio”, 20.10.1980, nr 28, http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_19801020_pastoralis_actio_pl.html (dostęp: 25.03.2021).
- Międzynarodowa Komisja Teologiczna, Nadzieja zbawienia dla dzieci, które umierają bez chrztu, 19.01.2007, http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_con_cfaith_doc_20070419_un-baptised-infants_pl.pdf (dostęp: 22.03.2021).
- Montini G., La morte come fine del mondo individuale. Il pericolo di morte nel diritto canonico: normativa e significato ecclesiologico, w: La fine del tempo (Quaderni teologici del Seminario di Brescia 8), red. G. Canobbio, F. Dalla Vecchia, G. Montini, Brescia 1998, s. 309–344.
- Pighin B.F., Diritto sacramentale canonico, Venezia 2016.
- Pius XII, Encyklika „Mistici corporis”, 29.06.1943, https://opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/pius_xii/encykliki/mystici_corporis_29061943.html (dostęp: 22.03.2021).
- Przyszychowska M., Co dzieje się z dziećmi po śmierci?: teologiczne znaczenie traktatu „O dzieciach przedwcześnie zmarłych” Grzegorza z Nyssy, „Forum Teologiczne” 5 (2004), s. 95–106.
- Pseudo-Atanazy, Quaestiones ad Antiochum ducem, 101, PG 28, 660C, 115, PG 28, 672C.
- Rada Naukowa Komisji Episkopatu Polski, Opinia teologiczna o losie dzieci zmarłych bez chrztu, nr 8, „Ecclesiastica” 12 (2003) 2, s. 125–129.
- Sławiński H., Duszpasterska opieka i głoszenie Dobrej Nowiny Chrystusa rodzicom dzieci zmarłych przed urodzeniem, „Polonia Sacra” 18 (2014) 4(37), s. 151–152.
- Sobór Florencki, Bulla unii z Komptami. Cantate Domino, nr 14, w: Dokumenty soborów powszechnych, red. A. Baron, H. Pietras, t. III, Kraków 2007.
- Sobór Florencki, Bulla unii z Ormianami „Exultate Deo”, w: Dokumenty soborów powszechnych, red. A. Baron, H. Pietras, t. III, Kraków 2007.
- Sobór Trydencki, Dekret o grzechu pierworodnym, nr 4, w: Dokumenty soborów powszechnych, red. A. Baron, H. Pietras, t. IV/1, Kraków 2007.
- Sobór Trydencki, Dekret o usprawiedliwieniu, w: Dokumenty soborów powszechnych, red. A. Baron, H. Pietras, t. IV/1, Kraków 2007.
- Sobór Trydencki, Kanony o sakramencie chrzty, w: Dokumenty soborów powszechnych, red. A. Baron, H. Pietras, t. IV/1, Kraków 2007.
- Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen gentium”, w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002.
- Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym „Gaudium et spes”, w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002.
- Synod w Kartaginie, Notatka z synodu kartagińskiego, w: Acta Synodalia, red. A. Baron, H. Pietras, t. IV, Kraków 2010.
- Szypa M., Nadzieja zbawienia w liturgii pogrzebu dzieci, „Liturgia Sacra” 22 (2016) 2, s. 475–482.
- Tertullian, De baptismo, XVI, 1–2, w: Traité du baptême, red. R.F. Refoulé, Paris 1952.
- Tomasz z Akwinu, Suma teologiczna, t. 27: Chrzest i bierzmowanie, Londyn 1984.
- Trojanowski B., Trudności interpretacyjne kanonu 868 § 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku. Kwestie prawne i teologiczne, „Kościół i Prawo” 20/7 (2018) 1, s. 163–180.
- Witczyk H., Bóg Ojciec a Maryja w tajemnicy zwiastowania, „Salvatoris Mater” 1/2 (1999), s. 113–131.
- Wprowadzenie teologiczne i pastoralne, w: Obrzędy chrztu dzieci dostosowane do zwyczajów diecezji polskich, wyd. 3, Katowice 2007.