Przejdź do treści
Colloquia Theologica Ottoniana
39/2023
OpenAlex

Dla całego czasopisma, według OpenAlex.

Cytowania
124
Publikacje
318
H-index
3
I10-index
1
Średnia cytowań (2 lata)
0,17
Cytowania w poszczególnych latach
Wykres cytowań czasopisma. Dokładne wartości są dostępne w tabeli poniżej. 2017: 7 2018: 1 2019: 7 2020: 8 2021: 6 2022: 19 2023: 14 2024: 17 2025: 11 2026: 6 2017 2026
Pokaż dane w tabeli
Cytowania w poszczególnych latach
RokPublikacjeCytowania
2017357
2018331
2019217
2020168
2021176
20221119
20231114
20241217
20251211
202606

Dane pobrane:

Co oznaczają te liczby?

Publikacje i cytowania obejmują rekordy powiązane z tym czasopismem w OpenAlex. H-index to największa liczba h publikacji mających co najmniej h cytowań. I10-index to liczba publikacji cytowanych co najmniej 10 razy. Wykres przedstawia cytowania otrzymane w danym roku; bieżący rok jest niepełny. Zakres bazy może różnić się od WNUS i innych serwisów.

Średnia z 2 lat jest wskaźnikiem OpenAlex. Nie jest to Journal Impact Factor firmy Clarivate.

Zobacz w OpenAlex (nowa karta)
Google Scholar
Znajdź w Google Scholar (nowa karta)

Zakaz czynienia idoli (Wj 20, 4; Pwt 5, 8) i jego późniejsze reinterpretacje

DOI: 10.18276/cto.2023.39-05
Cytuj

Pełny tekst jest dostępny

ISSN:1731-0555
eISSN:2353-2998
Autorzy: Janusz Lemański ORCID
Uniwersytet Szczeciński, Instytut Nauk Teologicznych
Słowa kluczowe: Dekalog idol idolatria anikonizm monolatria monoteizm
Data wydania numeru / monografii:2023
Liczba stron:31 (97-127)
OAI-PMH:Metadane
CC BY-SA Open Access DOAJ ERIH PLUS Diamond Discovery Hub
Kod QR

Abstrakt

W artykule podjęty jest temat zakazu czynienia kultowych wyobrażeń „obcych bogów”. Autor wskazuje, że najpierw pojawił się on w Pwt 5, 8a w formie krótkiej i stanowił dopowiedzenie do pierwszego przykazania (Pwt 5, 7.9a). Miał on w tej wersji sens monolatryczny. Kolejny redaktor rozszerzył tę krótką wersję o w. 8b. Redakcja kapłańska w Wj 20, 4 rozbiła tę wypowiedź (w Pwt 5, 8b: temûnâ jako apozycja do pesel) na dwa zdania nominalne i poszerzyła zakres zakazu także o potencjalne figuratywne wyobrażenia JHWH. W obu wersjach reinterpretacyjnych nastąpiło zarazem przesunięcie akcentów z monolatrii na monoteizm. Kolejne interpretacje z okresu po wygnaniu babilońskim nadały zakazowi czynienia idoli jeszcze wyraźniejszy charakter monoteistyczny. Najpierw deprecjonując idole jako bezużyteczne bożki (Kodeks Świętości), a potem odwołując się do doświadczenia na Horebie (audytywny, a nie wizualny sposób objawienia się JHWH), teologii stworzenia (brak w jego obrębie adekwatnych wzorców) oraz wierności swojemu wybraniu (exodus) i zawartemu przymierzu (idolatria jako przyczyna jego złamania) (Pwt 4).

PDF

Pobierz PDF
Podgląd PDF

Otwórz PDF

Bibliografia (63)
  1. Alexander T.D., Exodus, AOTC, Apollos; InterVarsity Press, London–Dovners Grove 2017.
  2. Black J., Green A. (red.), Słownik mitologii Mezopotamii, tłum. A. Reiche, Książnica, Katowice 1998.
  3. Böhler D., Psalmen 1-50, HThKAT, Herder, Freiburg–Basel–Wien 2021.
  4. Braulik G., Die Mittel deuteronomischer Rhetorik : erhoben aus Deuteronomium 4,1-40, AnBib 68, PIB, Rome 1978 (diss. z roku 1973).
  5. Curtis E.M., Idol, Idolatry, w: D.N. Freedman (red.), The Anchor Bible Dictionary, t. 3, Doubleday, New York 1992, s. 376–381.
  6. Clines D.J.A. (red.), The Dictionary of Clasical Hebrew, t. 1–8, Phoenix Press, Sheffield 1993–2011 (= DCH).
  7. Craigie P.C., The Book of Deuteronomy, NICOT, Eerdmans, Grand Rapids 1976.
  8. Dietrich W. et al. (red.), Die Entstehung des Alten Testaments, ThW 1, Kohlhammer, Stuttgart 2014.
  9. Dohmen Ch., Heisst semel ‘Bild, Statue?, „Zeitschrift für die alttestamentlische Wissenschaft” 96 (1984), s. 263–266.
  10. Dohmen Ch., Das Bilderverbot: sein Entstehung und seine Entwicklung im Alten Testament, BBB 62, Athenäum, Frankfurt am Main 21987.
  11. Dohmen Ch., psl, w: G.J. Botterweck et al. (red.), Theological Dictionary of the Old Testament, t. 12, Eerdmans, Grand Rapids, Cambridge 2003, s. 30–38.
  12. Dohmen C., Sternberg T. (red.), Kein Bildnis machen. Kunst und Theologie im Gespräch, Echter Verlag, Würzburg 1987.
  13. Dozeman T.B., Exodus, ECC, Eerdmans, Grand Rapids, Cambridge 2009.
  14. Fishbane M.A., Biblical Interpretation in Ancient Israel, Oxford University Press, Oxford 1985.
  15. Fretheim T.E., Exodus, Westminster John Knox, Louisville 1991.
  16. Görg M., Elephantine, w: M. Görg, B. Lang (red.), Neues Bibel-Lexikon, t. 1, Benziger, Zürich 1991, s. 512–513 (= NBL).
  17. Gross W., Die Herausführungsformel. Zum Verhältnis von Formel und Syntax, „Zeitschrift für die alttestamentlische Wissenschaft” 86 (1974), s. 425–453.
  18. Gutman J., No Graven Images: Studies in Art and the Hebrew Bible, Ktav, New York 1971.
  19. Hadley J.M., ’ĕlîl, w: W.A. VanGemeren (red.), New Dictionary of Old Testament Theology and Exegesis, t. 1, Paternoster Press, Carlisle 1997, s. 411.
  20. Hamilton V.P., Exodus. An Exegetical Commentary, Baker Academic, Grand Rapids 2011.
  21. Hartenstein F., Die unvergleichlische ‘Gestalt’ JHWHs. Israels geschichte mit den Bildern im Licht von Dtn 4,1-40, w: B. Janowski, N. Zchomelidse (red.), Die Sichtbarkeit des Unsichtsbaren. Zur Korrelation von Text und Bild im Wirkungskreis der Bibel, Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart 2003, s. 48–77.
  22. Hendel R.S., The Social Origins of the Aniconic Traditions, „Catholic Biblical Quarterly” 50 (1988), s. 365–382.
  23. Herzog Z., The Fortress Mound at Tel Arad. An Interim Report, „Tel Aviv” 29 (2002), s. 3–109.
  24. Hiebert T., Theophany in the Old Testament, w: D.N. Freedman (red.), The Anchor Bible Dictionary, t. 6, Doubleday, New York 1992, s. 505–511.
  25. Hieke T., Levitikus 16-27, HThKAT, Herder, Freiburg–Basel–Wien 2014.
  26. Keel O., Uehlinger Ch., Göttinnen, Götter und Göttersymbole. Neue Erkenntnisse zur Religionsgeschichte Kanaans und Israel aufgrund bislang unerschlossener ikonographischer Quellen, QD 134, Herder, Freiburg–Breisgau 1992.
  27. Knapp D., Deuteronomium 4. Literarische Analyse und theologische Interpretation, GThA 35, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1987.
  28. Koehler L., Baumgartner W., Stamm J.J. (red.), Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu, t. 1–2, Vocatio, Warszawa 2008 (=KBL).
  29. Lang B., Leontopolis, w: M. Görg, B. Lang (red.), Neues Bibel-Lexikon, t. 2, Benziger, Zürich–Düsseldorf 1995, s. 621 (= NBL).
  30. Lelli F., Stars, w: K. van der Toorn, B. Becking, P.W. van der Horst (red.), Dictionary of Deities and Demons in the Bible, Brill, Eerdmans, Leiden–Grand Rapids 1999, s. 809–815.
  31. Lemański J., Księga Wyjścia, NKB.ST II, Edycja św. Pawła, Częstochowa 2009.
  32. Lemański J., Prawo Pana krzepi życie (Ps 19,8a). Kilka refleksji na temat istoty prawa i sprawiedliwości w Starym Testamencie, SiR 54, Wydawnictwo Naukowe Usz, Szczecin 2019.
  33. Lemański J., Imago Dei. W poszukiwaniu źródeł i znaczenia pewnej biblijnej koncepcji antropologicznej, w: T. Maziarka (red.), Powstanie człowieka w ujęciu interdyscyplinarnym, Copernicus Center Press, Kraków 2019, s. 121–154.
  34. Lemański J., Święty Izraela i Jego święty lud. Kilka uwag o starotestamentalnej ‘teologii wcielenia’ Boga Izraela, w: E. Sienkiewicz (red.), O Kościele Jezusa Chrystusa dzisiaj. Księga pamiątkowa dedykowana Księdzu Doktorowi Wojciechowi Wójtowiczowi, Koszalin–Poznań 2020, s. 203–219.
  35. Lemański J., Narodziny Izraela. Szkice historyczno-biblijne, Wydawnictwo Naukowe Usz, Szczecin 2021.
  36. Lemański J., JHWH i synowie Boga (Pwt 32,8-9) – ślad tego, w jaki sposób JHWH stał się jedynym Bogiem Izraela?, w: J. Kręcidło, B. Strzałkowska (red.), Dobrze jest dziękować Panu (Ps 92,2). Księga Pamiątkowa dla W. Chrostowskiego z okazji 70. rocznicy urodzin, SBP, Warszawa 2021, s. 379–406.
  37. Lemański J., Człowiek jako mężczyzna i kobieta. Fundamenty antropologii biblijnej, ich źródła i konsekwencje, „Verbum Vitae” 39 (2021) 1, s. 97–118.
  38. Lemański J., Gods Doomed to Death. Psalm 82 a Testimony of the Birth of Monotheism, „The Biblical Annals” 12 (2022) 1, s. 5–28.
  39. Lemański J., JHWH i Jego maṣṣēbâ? Tel Arad i graniczny wyznacznik terytorium pod protektoratem Boga Izraela, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” 29 (2022), s. 11–38.
  40. Lipiński E., nāḥal, naḥălâ, w: G.J. Botterweck et al. (red.), Theological Dictionary of the Old Testament, t. 9, Eerdmans, Grand Rapids, Cambridge 1998, s. 319–335.
  41. Mayes A.D.H., Deuteronomy, NCBC, Eerdmans, Grand Rapids 1991.
  42. McDowell C.L., The Image of God in the Garden of Eden. The Creation of Humankind in Genesis 2:5-3,24 in Light of mīs pî pīt and wpt-r Rituals of Mesopotamia and Ancient Egypt, Siphrut 15, Eisenbrauns, Winona Lake 2015.
  43. Mettinger T.N.D., No Graven Image? Israelite Aniconism in Its Ancient Near Eastern Context, CBOT 42, Almqvist & Wiksell, Stockholm 1995.
  44. Mettinger T.N.D., Israelite Aniconism: Developments and Origins, w: K. van der Toorn (red.), The Image and the Book: Iconic Cults, Aniconism, and the Rise of Book Religion in Israel and the Ancient Near East, CBET 21, Peeters, Leuven 1997, s. 173–204.
  45. Milgrom J., Leviticus 17-22, AB 5A, Doubleday, New York 2000.
  46. Miller P.D., The Ten Commandments. Interpretation, Resources for the Use of Scripture in the Church, Westminster John Knox, Louisville 2009.
  47. Nielsen E., Deuteronomium, HAT I/6, Mohr Siebeck, Tübingen 1995.
  48. Nelson R.D., Deuteronomy, OTL, John Knox Press, Louisville–London 2002.
  49. Nihan Ch., The Holiness Code Between D and P. Some Comments on the Function and Significance of Leviticus 17-26 in the Composition of the Torah, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttinen 2004.
  50. Otto E., Deuteronomium 1,1-4,43, HThKAT, Herder, Freiburg–Basel–Wien 2012.
  51. Otto E., Deuteronomium 4,44-11,32, HThKAT, Herder, Freiburg–Basel–Wien 2012.
  52. Perlitt L., Deuteronomium 1-6, BK V.1, Neukirchener Theologie, Neukirchen 2013.
  53. Propp W.H.C., Exodus 19-40, AB 2A, Doubleday, New York 2006.
  54. Reichert A., Massebe, w: K. Galling (red.), Biblisches Reallexikon, Mohr Siebeck, Tübingen 1977, s. 206–209.
  55. Schmid K., Literaturgeschichte des Alten Testaments. Eine Einführung, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2014.
  56. Smith M.S., The Early History of God. Yahweh and the Other Deities in Ancient Israel, Eerdmans, Grand Rapids, Cambridge 1990; 22002.
  57. Speckermann H., Juda unter Assur in der sargonidenzeit, FRLANT 129, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1982.
  58. Steuernagel C., Das Deuteronomium. Handkommentar zum Alten Testament, Göttingen 21923.
  59. Van Leeuwen R.C., Form, Image, w: W.A. VanGemeren (red.), New Dictionary of Old Testament Theology and Exegesis, t. 1, Patrnoster Press, Carlisle 1997, s. 643–648.
  60. Veijola T., Das 5 Buch Mose. Deuteronomium. Kapitel 1,1-16,17, ATD 8,1, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 2004.
  61. Vieweger D., …und führte euch heraus aus dem Eisenschmelzofen aus Ägypten: kwr hbrzl als Metapher für die Knechtschaft in Ägypten (Dtn 4,20; 1Kön 8,51 und Jer 11,4), w: P. Mommer (red.), Gotten Rechts als Lebensraum. Festschrift für Hans Jochen Boecker, Neukirchener Verlag, Neukirchen–Vluyn 1993, s. 265–276.
  62. Waschke E.J., temûnâ, w: G.J. Botterweck et al. (red.), Theological Dictionary of the Old Testament, t. 15, Eerdmans, Grand Rapids, Cambridge 2006, s. 687–690.
  63. Weinfeld M., Deuteronomy 1-11, AB 5, Dubleday, New York 1991.