Social and Educational Activities in the Family of the Servant of God Jadwiga Zamoyska

Artykuł stanowi interdyscyplinarną refleksję nad materialną i niematerialną spuścizną rodziny Służebnicy Bożej Jadwigi Zamoyskiej i jej syna Władysława, ustanowionych przez Sejm i Senat RP patronami roku 2023 i 2024. Dzięki metodzie opisowej, na podstawie opracowań i materiałów źródłowych, dokonano oglądu nowatorskiej aktywności społecznej. Pokoleniowe zaangażowanie patriotyczne, wynikające z wiary i wartości chrześcijańskich, kształtowało nie tylko dzieła niepodległościowe, ale także charytatywne, edukacyjne, kulturalne czy naukowe. Prezentacji służy trójdzielna kompozycja tekstu. Choć wyodrębnione, to jednak przenikające się tematy historyczno-społeczne, pedagogiczne i patriotyczne stanowią ilustrację zewnętrznych inicjatyw, podejmowanych z pobudek wewnętrznych, duchowych. W części I, Verba docent, exempla trahunt, dzięki wybranym przykładom przedstawiono kontekst historyczny oraz tradycje patriotyczne rodzin Działyńskich i Zamoyskich. Istotne są takie konsekwencje udziału krewnych Jadwigi w powstaniach niepodległościowych, jak utrata majątku, konieczność emigracji, a z drugiej strony podejmowane przez nich liczne inicjatywy pomocowe (edukacyjne, charytatywne, gospodarcze). W części II, Non scholae, sed vitae discimus, zaprezentowano edukację Jadwigi, stworzony przez nią nowatorski model kształcenia realizowany w Zakładzie, w tym w Szkole Domowej Pracy Kobiet, zasadę trójpracy (fizycznej, umysłowej i duchowej), a także przykłady jej autorskich opracowań (np. „O wychowaniu”). Część III, Pro publico bono, odpowiada idei przyświecającej rodzinie Zamoyskich: Służyć Bogu, służąc ojczyźnie, służyć ojczyźnie, służąc Bogu. Wszystkie podej- mowane działania czy inicjatywy (rozwój Zakopanego, proces o Morskie Oko, remont zamku, powiększenie zbiorów Biblioteki Kórnickiej) służyć miały wolnej Polsce. Podsumowaniem pokoleniowej pracy patriotycznej była rodzinna decyzja o przekazaniu narodowi polskiemu wszystkich dóbr (zakopiańskich i kórnickich) oraz powołaniu Fundacji Zakłady Kórnickie.