Colloquia Theologica Ottoniana

W artykule podjęto problematykę ochrony środowiska, ujmując ją w zintegrowanej perspektywie prawa i teologii, ze szczególnym odniesieniem do kontekstu włoskiego. Analiza wychodzi od niedawnej nowelizacji artykułów 9 i 41 Konstytucji, które uznają ochronę środowiska, bioróżnorodności i ekosystemów za podstawowe wartości konstytucyjne, również z myślą o przyszłych pokoleniach. Te zmiany konstytucyjne oznaczają ewolucję włoskiego prawa publicznego w kierunku większej wrażliwości na zrównoważony rozwój środowiskowy jako wartość założycielską i istotne ograniczenie wolności gospodarczej. Wychodząc z tego kontekstu prawnego, autor artykułu analizuje relację między wymiarem normatywnym a etyczno-duchowym horyzontem proponowanym przez religie, zwłaszcza chrześcijaństwo, które poprzez encyklikę Laudato Sì proponuje wizję „ekologii integralnej” opartej na trosce o stworzenie. Dokument ten stanowi jeden z najważniejszych współczesnych punktów odniesienia w refleksji teologicznej nad środowiskiem, oferując ujęcie, w którym wymiary środowiskowy, społeczny, ekonomiczny i duchowy są ze sobą nierozerwalnie powiązane. Taka perspektywa znajduje również rezonans w innych tradycjach religijnych (judaizmie, islamie, religiach wschodnich), które dostrzegają w naturze rzeczywistość świętą – stworzoną lub będącą manifestacją boskości – z którą należy obchodzić się z szacunkiem i umiarem. Zestawienie prawa konstytucyjnego z teologią ukazuje istotne zbieżności: obie dziedziny wiedzy uznają środowisko za dobro wspólne i podkreślają odpowiedzialność wobec przyszłych pokoleń, sprawiedliwość społeczną oraz konieczność nowego paradygmatu rozwoju. W tym ujęciu ujawnia się możliwa synergia między językiem prawnym a językiem teologicznym – oba są ukierunkowane na promowanie etyki troski, umiarkowania i solidarności. W tym kontekście prawo nie ogranicza się jedynie do regulacji, lecz staje się również wyrazem wspólnego etosu, zakorzenionego w duchowej wizji istnienia.