Colloquia Theologica Ottoniana

ISSN: 1731-0555    eISSN: 2353-2998    OAI    DOI: 10.18276/cto.2025.41-08
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ

Lista wydań / 41/2025
Arendt and Augustine: On the Relation of Natality and Freedom, Commemorating the 50th Year After Hannah Arendt’s Death
(Arendt i Augustyn. O relacji natalności i wolności – w pięćdziesiątą rocznicę śmierci Hanny Arendt)

Autorzy: Peter Schallenberg ORCID
Faculty of Theology in Paderborn, Germany | Department of Moral Theology
Słowa kluczowe: św. Augustyn Hannah Arendt natalność rozbitek
Data publikacji całości:2025-12
Liczba stron:13 (139-151)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstrakt

Autor artykułu analizuje filozoficzne i teologiczne relacje zachodzące między pojęciem natalności u Hannah Arendt a koncepcją wolności i początku człowieka u św. Augustyna. Punktem wyjścia jest Augustyńska refleksja nad naturą ludzkich narodzin, w której ujawnia się egzystencjalny wymiar bycia „wrzuconym” w istnienie bez własnej zgody. Autor podejmuje interpretację klasycznych chrześcijańskich metafor rozbitku i żeglugi – w szczególności w ujęciu Blaise’a Pascala oraz Hugo Rahnera. Ważnym elementem jest sposób, w jaki Arendt odczytuje teologię Augustyna, zwłaszcza jego intuicję, że ludzkość została stworzona jako początek. To właśnie stanowi zasadnicze ogniwo łączące myślicieli. Arendt odczytuje tę intuicję w kategoriach natalności, czyli ludzkiej zdolności do inicjowania, rozpoczynania na nowo i tym samym do wolnego działania. Podkreśla się, że Arendt, idąc za Augustynem, pojmuje wolność nie jako autonomię, lecz jako coś zakorzenionego w boskim akcie stwórczym. Artykuł postuluje, że zarówno dla Augustyna, jak i dla Arendt, życie ludzkie nie jest definiowane przez sukces czy długowieczność, lecz przez wolną odpowiedź na istnienie jako dar. Kluczową metaforą staje się krzyż – chrześcijański symbol pozornej klęski przemienionej w zbawienie. W ten sposób w pracy proponuje się spójną wizję ludzkiej godności, zakorzenionej w natalności, działaniu i perspektywie eschatologicznej.
Pobierz plik

Plik artykułu

Bibliografia

1.Arendt H., Der Liebesbegriff bei Augustin: Versuch einer philosophischen Interpretation, Hildesheim 2006.
2.Arendt H., The Human Condition, Chicago 1958.
3.Arendt H., Über die Revolution (1965), München 1994.
4.Arendt H., Vita activa oder Vom tätigen Leben, München 1981.
5.Arendt H., What is Freedom?, in: H. Arendt, Between Past and Future. Six Exercises in Political Thought, New York 1961, 143–171.
6.Arendt H., Willing, in: W. Cornelissen, T. Bartscherer, A. Eusterschulte (eds.), Kritische Gesamtausgabe, Vol. 14.1, Göttingen 2024.
7.Augustine De Beata Vita.
8.Augustine De Civitate Dei.
9.Billings D., Natality or Advent: Hannah Arendt and Jürgen Moltmann on Hope and Politics, in: M. Wolf, W. Katerberg (eds.), The Future of Hope: Christian Tradition amid Modernity and Postmodernity, Grand Rapids, MI 2004, pp. 125–145.
10.Blumenberg H., Schiffbruch mit Zuschauer, Frankfurt a. M. 1997.
11.Cornelissen W., Nachwort zu H. Arendt, The Life of the Mind: Genese eines neuen Buchprojekts, in: W. Cornelissen, T. Bartscherer, A. Eusterschulte (eds.), Kritische Gesamtausgabe, Vol. 14.2, Göttingen 2024.
12.Eusterschulte A., Nachwort zu H. Arendt, The Life of the Mind, in: W. Cornelissen, T. Bartscherer, A. Eusterschulte (eds.) Kritische Gesamtausgabe, Vol. 14.2, Göttingen 2024.
13.Heidegger M., Ficker L. von, Briefwechsel 1952–1967, Stuttgart 2004.
14.Mayer C., Augustinus: „Ich will, daß du bist“ (?). Zum Problem der angeblich augustinischen Herkunft dieser Sentenz, “Augustiniana” 62:3/4 (2012), pp. 251–264.
15.Metz J.B., Memoria passionis. Ein provozierendes Gedächtnis in pluraler Gesellschaft, Freiburg i. Br. 2006.
16.Metz J.B., Mystik der offenen Augen (Gesammelte Schriften 7), Freiburg i. Br. 2017.
17.Rahner H., Symbole der Kirche, Salzburg 1964.
18.Rosenthal A. S., The problem of the desiderium naturale in the thomistic tradition, “Verbum” 6:2 (2004), pp. 335–344.
19.Sautermeister J., Scheitern hat nicht das letzte Wort. Radikale Brucherfahrungen als theologisch-ethische Herausforderung, in: K. Karl (ed.), Scheitern und Glauben als Herausforderung (Spirituelle Theologie 4), Würzburg 2013, pp. 33–50.
20.Schwartz M., Der philosophische bios bei Platon. Zur Einheit von philosophischem und gutem Leben, Freiburg i. Br. 2013.
21.Vecchiarelli Scott J., Hannah Arendt’s Secular Augustinism, “Augustinian Studies” 30:2 (1999), pp. 293–310.
22.Wirz C., Der gekreuzigte Odysseus, Regensburg 2005.