Colloquia Theologica Ottoniana
Kultura cyfrowa jako kontekst współczesnej katechezy
DOI: 10.18276/cto.2021.37-09
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1731-0555 |
| eISSN: | 2353-2998 |
| Autorzy: |
Radosław
Mazur
Uniwersytet Szczeciński, Polska |
| Słowa kluczowe: | kultura cyfrowa nauczanie religii młodzież Dyrektorium o katechizacji |
| Data publikacji całości: | 2021-12-15 |
| Liczba stron: | 19 (149-167) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
Kultura cyfrowa jako zjawisko powszechne i ściśle związane z codziennością dzieci, młodzieży i dorosłych nie pozostaje bez wpływu na wychowanie młodego pokolenia, w tym wychowanie do dojrzałej wiary. Staje się ona zatem wyzwaniem katechetycznym. O wpływie kultury cyfrowej na katechezę wspomina zarówno nowe Dyrektorium o katechizacji, jak i najnowsze dokumenty papieskie. Cyfrowość jawi się jako nowy rodzaj kultury zmieniającej język, kształtującej nową mentalność czy dokonującej zmiany w hierarchii wartości (zob. DK 359). W artykule podjęto się zadania scharakteryzowania kultury cyfrowej, a także wzięcia pod uwagę jej wpływu na obszar edukacji i formacji młodego człowieka. Uwypuklono następnie jej pozytywne strony, związane zwłaszcza z przekraczaniem barier związanych z odległością czy brakiem możliwości wolnej wypowiedzi, oraz zagrożenia i niebezpieczeństwa, które ze sobą niesie, a które przede wszystkim są skutkiem uprzedmiotowienia relacji i przedkładania partycypacji w świecie wirtualnym nad twórczą obecność w świecie rzeczywistym. Istotną cechą opisywanego zjawiska jest pewien rodzaj ambiwalencji, który polega na jednoczesnym pozytywnym oraz negatywnym wpływie w wielu obszarach, co wskazuje na konieczność odpowiedniej edukacji medialnej, umożliwiającej krytyczne i rozsądne korzystanie z dobrodziejstw i unikanie ślepych uliczek. W ostatniej części artykułu określono również kilka praktycznych wyzwań dla nauczania religii w szkole oraz katechezy parafialnej wynikających z powszechności kultury cyfrowej i jej możliwości związanych z metodyką i dydaktyką, a także wskazań dotyczących aplikacji możliwości, którą dają cyberśrodki, do działań katechetycznych.
Podgląd PDF
Bibliografia (42)
- Bąkowska A., Cyberagresja jako zjawisko zagrażające bezpieczeństwu cyfrowemu dzieci i młodzieży, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, sectio J, XXII (2019) 3, s. 217–232.
- Betlej A., Edukacja medialna w społeczeństwie sieci, „Edukacja – Technika – Informatyka” 22 (2017) 4, s. 309–314.
- Bielinowicz A., Rozwój kompetencji informatycznych nauczycieli religii w archidiecezji warmińskiej, Olsztyn 2020.
- Bilicka B., Eportfolio i Webquest w szkolnym nauczaniu religii, w: Katecheza i katechizowany w sieci, red. B. Bilicka, Toruń 2015, s. 88–102.
- Bierówka J., Zasada wzajemności w społeczeństwie informacyjnym, Kraków 2009.
- Bigaj M., Cyfrowi tubylcy z plemienia przepływu, „Więź” 680 (2020) 2, s. 7–17.
- Domaszk A., Internet dobrodziejstwem i zagrożeniem: formacyjne wyzwania dla seminariów duchownych, „Seminare” 33 (2013), s. 63–79.
- Furmanek W., Internet źródłem nadmiarowości informacji, „Edukacja – Technika – Informatyka” 13 (2015) 3, s. 13–25.
- Franciszek, Adhortacja apostolska „Evangelii gaudium” o głoszeniu Ewangelii we współczesnym świecie, Częstochowa 2014.
- Franciszek, Adhortacja apostolska „Christus vivit” do młodych i całego Ludu Bożego, Częstochowa 2019.
- Franciszek, Encyklika „Fratelli tutti” o braterstwie i przyjaźni społecznej, Kraków 2020.
- Idzikowski M., Realizacja zadań katechezy na wybranych internetowych stronach katolickich, w: Katecheza i katechizowany w sieci, red. B. Bilicka, Toruń 2015, s. 53–86.
- Jemielniak D. (w rozmowie z E. Buczek), Rezygnacja jak oddychanie, „Więź” 2 (680) 2020, s. 25–32.
- Gogolik M., E-zadanie domowe z religii, „Studia Katechetyczne” 13 (2017), s. 259–273.
- Kaźmierska A., Brzeziński W., Zasady społeczności, „Tygodnik Powszechny” 3733 (2021) 4, s. 17–19.
- Kiedrowicz G., Pokolenie iGen wkracza w świat dorosłych, „Edukacja – Technika – Informatyka” 3 (2018) 25, s. 218–223.
- Klus-Stańska D., Cyfrowi tubylcy w szkole cyfrowych imigrantów, czyli awatar w świecie Ptysia i Balbinki, „Problemy Wczesnej Edukacji” 23 (2013) 4, s. 6–14.
- Kongregacja ds. Duchowieństwa, Dyrektorium ogólne o katechizacji, Poznań 1998.
- Kopacz A., Środowisko cyfrowe w edukacji polonistycznej na etapie ponadgimnazjalnym, Lublin 2017.
- Kopiczko T., Nowe fora katechezy, „Studia Katechetyczne” 13 (2017), s. 175–187.
- Korgul M., Dydaktyka dla katechetów, Świdnica 2014.
- Ligęza A., Wilk M., E-katecheza. Aplikacje, portale i media społecznościowe na lekcjach religii, Kraków 2016.
- Łęcicki G., Edukacja medialna w służbie katechezy, „Kultura – Media – Teologia” (2011) 4, s. 72–81.
- Maj I., Internet rzeczy i niebezpieczeństwa z nim związane, „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” (2015) 3, s. 51–57.
- Majorek M., Darknet. Ostatni bastion wolności w internecie?, „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka” (2017) 4, s. 85–97.
- Malinowski B., Jak Facebook zamyka nas w bańce informacyjnej. Algorytm filtrujący newsfeed a zjawisko filter buble, „Zarządzanie Mediami” 4 (1) 2016, s. 15–22.
- Mąkosa P., Znaki czasu dla katechezy w Polsce, „Verbum Vitae” 35 (2019), s. 459–475.
- Ochędowska M., Czerwony algorytm, „Tygodnik Powszechny” 3733 (2021) 4, s. 12–16.
- Papieska Rada ds. Krzewienia Nowej Ewangelizacji, Dyrektorium o katechizacji, Kielce 2020.
- Paweł VI, Evangelii nuntiandi. Adhortacja apostolska o ewangelizacji w świecie współczesnym, Wrocław 2001.
- Program Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Kultura cyfrowa, http://www.mkidn.gov.pl/pages/strona-glowna/finansowanie-i-mecenat/programy-ministra/programy-mkidn-2017/kultura-cyfrowa.php (dostęp: 26.01.2021).
- Siemieniecka D., Skibińska M., Majewska K., Cyberagresja – zjawisko, skutki, zapobieganie, Toruń 2020.
- Słodownik A., Kultura cyfrowa, https://www.dwutygodnik.com/artykul/7452-kultura-cyfrowa-istnieje.html (dostęp: 26.01.2021).
- Springmann K., Cyberprzestrzeń wyzwaniem dla katechety, w: Katecheta i katechizowany w sieci, red. B. Bilicka, Toruń 2015, s. 15–51.
- Szpet J., Dydaktyka katechezy, Poznań 1999.
- Tchorzewski A. de, Wstęp do teorii wychowania, Kraków 2018.
- Tokarczuk O., Czuły narrator, Warszawa 2020.
- Twenge J.M., iGen, Sopot 2019.
- Wojciechowski H., Darknet – wybrane aspekty kryminologiczne, kryminalistyczne i prawne szyfrowanych sieci komputerowych, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 82 (2018), s. 83–92.
- Wyżkiewicz D., Gospodarek D., Ostatni dzwonek. Rozmowy o przyszłości lekcji religii, Warszawa 2020.
- Zajęcka B., Internet – wróg czy przyjaciel młodzieży?, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Seria: Pedagogika” XXI (2012), s. 213–224.
- Zawojski P., Cyberkultura jako nowy paradygmat kultury medialnej. Rozważania teoretyczne, w: Nowa audiowizualność – nowy paradygmat kultury?, red. E. Wilk, I. Kolasińska-Pasterczyk, Kraków 2008, s. 21–30.




