2026-04-29T13:01:50Z https://wnus.usz.edu.pl/diecezja/oai/
oai:wnus.usz.edu.pl:1579 2025-09-15T11:19:14Z
10.18276/978-83-7972-685-1 Dzieje Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej Ceynowa Tadeusz author Uniwersytet Szczeciński 2025 978-83-7972-684-4 Uniwersytet Szczeciński, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego Szczecin CC BY-SA

History of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese. Selection of documents 50 years of the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese resulted in the organization of several scientific conferences and the publication of occasional publications. The beginnings of the Koszalin Church are associated with the issuance of the Episcoporum Poloniae coetus bull by Paul VI on June 28, 1972. The Pope’s decision was announced after many years of efforts by Primate Stefan Wyszyński and the Polish Episcopate – the 27-year delay was caused by the lack of appropriate border treaties between Poland and the Federal Republic of Germany. The newly established diocese was separated from the Berlin diocese and the Piła prelature. It covered the areas of the Koszalin voivodeship and several parishes from the Gdansk (Gdańsk) voivodeship. Its territory was changed by the Totus Tuus Poloniae populus bull from 1992, when six eastern deaneries were separated from it and the areas of Pila (Piła) and Trzcianka were incorporated. In 2004, the Zlotow (Złotów) deanery was separated. The publication presented here is intended to illustrate the act-creating activity of the shepherds of the diocese from its first ordinary – Bishop Ignacy Jeż to the current Bishop Zbigniew Zieliński. The presentation of papal bulls of nomination for hierarchs and decrees issued by bishops will be an interesting research material for professional historians and enthusiasts of the history of Pomerania. An integral part is made up of maps, the first addresses of bishops to the dioceses and interesting photographs. The extensive bibliography also included presents the rich scientific achievements of authors associated with the Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Church.

50 lat Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej zaowocowało zorganizowaniem kilku konferencji naukowych i wydaniem okolicznościowych publikacji. Początki Kościoła koszalińskiego związane są z wydaniem przez Pawła VI bulli Episcoporum Poloniae coetus 28 czerwca 1972 r. Decyzja papieża została ogłoszona po wieloletnich staraniach prymasa Stefana Wyszyńskiego i episkopatu Polski – 27 lat zwłoki było spowodowane brakiem odpowiednich traktatów granicznych między Polską a Republiką Federalną Niemiec. Nowo utworzona diecezja została wyodrębniona z diecezji berlińskiej i prałatury pilskiej. Objęła swoim zasięgiem tereny województwa koszalińskiego i kilka parafii z województwa gdańskiego. Jej terytorium zmieniła bulla Totus Tuus Poloniae populus z 1992 r., kiedy odłączono od niej sześć wschodnich dekanatów i przyłączono okolice Piły i Trzcianki. W 2004 r. odłączono jeszcze dekanat złotowski. Prezentowana publikacja ma za zadanie zilustrować aktotwórczą działalność pasterzy diecezji od jej pierwszego ordynariusza – bp. Ignacego Jeża do obecnego bp. Zbigniewa Zielińskiego. Przedstawienie papieskich bulli nominacyjnych dla hierarchów oraz wydanych dekretów przez biskupów będzie ciekawym materiałem badawczym dla zawodowych historyków i pasjonatów historii Pomorza. Integralną część stanowią mapy, pierwsze odezwania się biskupów do diecezjan oraz ciekawe fotografie. W dołączonej również bibliografii zaprezentowano bogaty dorobek naukowy autorów związanych z Kościołem koszalińsko-kołobrzeskim.

 Koszalin-Kolobrzeg (Kołobrzeg) Diocese bishop archives diecezja koszalińsko-kołobrzeska biskup archiwalia I Synod Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, Koszalin 1990. 30 lat seminariów duchownych na Pomorzu Zachodnim, red. T. Ceynowa, Koszalin 2013. 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012. 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022. Bartosiewicz A., Działalność Diecezjalnego Oddziału Towarzystwa Przyjaciół Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w Koszalinie, „Rocznik Skrzatuski” (2022), t. 10, s. 177–200. Bastowska K., Budownictwo sakralne w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 163–170. Bastowska K., O franciszkańskiej historii koszalińskich kościołów w latach 1945–1974, „Rocznik Skrzatuski” (2024), t. 12, s. 143–168. Bastowska K., Tradycje świętych Gór na Pomorzu od średniowiecza do współczesności, „Rocznik Koszaliński” (1996), nr 26, s. 275–282. Bastowska K., Zabytkowe budownictwo sakralne na terenie diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 155–171. Bastowska K., Laskowski L., Zadarko K., Bogu dziękujcie… 25 lat diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej 1972–1997, Koszalin–Warszawa 1997. Bednarski K., Warto dla jednej miłości żyć (Kronika parafii pw. Ducha Świętego), Koszalin 2000. Bilski Ł., Formacja organisty na terenie diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2014), nr 21, s. 299–315. Bończa-Bystrzycki L., Diecezja koszalińsko-kołobrzeska (1972–1997). Wykład inauguracyjny podczas inauguracji roku akademickiego 1997/1998 w Wyższym Seminarium Duchownym w Koszalinie, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 25 (1997), nr 10–12, s. 67–79. Bończa-Bystrzycki L., Działalność szkół katolickich w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w latach 1990–2006, Koszalin 2009. Bończa-Bystrzycki L., Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim w granicach diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (X–XX/XXI wiek), Koszalin 2012. Bończa-Bystrzycki L., Historia diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (1972–2005), w: Kościół rzymskokatolicki na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w latach 1945–2005, red. G. Wejman, Szczecin 2005, s. 99–119. Bończa-Bystrzycki L., Kościoły i związki wyznaniowe w Koszalinie (1945–2014), Koszalin 2014. Bończa-Bystrzycki L., Kościół katolicki na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1997, w: Osadnictwo polskie na Pomorzu Zachodnim po II wojnie światowej. W 60-lecie przybycia pierwszych osadników na ziemię sianowską 1945–2005, Sianów 2005, s. 47–72. Bończa-Bystrzycki L., Problemy odbudowy świątyń i organizacji sieci parafialnej na Pomorzu Zachodnim po 1945 roku, „Studia Gdańskie” (1993), nr 9, s. 183–189. Bończa-Bystrzycki L., Przyczynek do dziejów diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w latach 1972–1992, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2007), nr 11, s. 7–22. Bończa-Bystrzycki L., Reminiscencje z 50 lat diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (1972–2022), Koszalin–Kołobrzeg 2022. Bończa-Bystrzycki L., Studia i materiały do dziejów Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim w granicach archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, Koszalin 1999. Bończa-Bystrzycki L., Zarys dziejów diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (1972–2011), Koszalin 2011. Bończa-Bystrzycki L., Zarys dziejów Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim w granicach diecezji koszalińskokołobrzeskiej, w: Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1998, red. K. Zadarko, Koszalin 1998, s. 83–87. Bończa-Bystrzycki L., Złoty jubileusz Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej (1972–2022), Koszalin–Kołobrzeg 2021. Bończa-Bystrzycki L., Życie religijne, w: Dzieje Koszalina, t. 2: Po 1945 roku, red. B. Polak, Koszalin 2016, s. 441–475. Borucki R., Wydział do Spraw Wyznań Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej i Urzędu Wojewódzkiego w Koszalinie wobec diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w latach 1972–1989, w: Przeszłość Kościoła w archiwach Pomorza Zachodniego, Koszalin 2014, s. 89–102. Bujak J., Ruch ekumeniczny w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972– 2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 61–72. Ceynowa T., 30 lat Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, w: 30 lat seminariów duchownych na Pomorzu Zachodnim, red. T. Ceynowa, Koszalin 2013, s. 71–125. Ceynowa T., Aktywność Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat, w: Dziesięć lat województwa zachodniopomorskiego (1999–2008), red. L. Bąbolewski, K. Kozłowski, Szczecin 2010, s. 144–152. Ceynowa T., Aparat bezpieczeństwa wobec biskupa Ignacego Jeża w początkach jego działalności w Koszalinie, w: Kościół katolicki w realiach władzy komunistycznej na Pomorzu Środkowym w latach 1945–1989, red. T. Ceynowa, P. Knap, Szczecin 2011, s. 165–178. Ceynowa T., Archiwalia koszalińskie dotyczące pobytu Jana Pawła II w Koszalinie 1–2 czerwca 1991 roku, w: Święty Jan Paweł II. Pamięć i wdzięczność na Pomorzu Zachodnim, red. A. Ziejewski, G. Wejman, Szczecin 2014, s. 177–186. Ceynowa T., Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej – powstanie i funkcjonowanie, w: Przeszłość Kościoła w archiwach Pomorza Zachodniego, red. T. Ceynowa, Koszalin 2014, s. 133–144. Ceynowa T., Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej i jego działalność, w: Labor et memoria. Jan Macholak 45 lat w służbie archiwalnej, red. K. Kozłowski, W. Stępniak, Szczecin 2017, s. 285–296. Ceynowa T., Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 135–147. Ceynowa T., Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska, w: Progrediamur oportet in spe. 20-lecie bulli Jana Pawła II Totus Tuus Poloniae Populus, red. A. Mazurek, Warszawa 2012, s. 326–332. Ceynowa T., Domin Czesław, w: Słownik Polskich Teologów Katolickich, t. 9, Warszawa 2006, kol. 158–159. Ceynowa T., Inwentarz archiwalny. Materiały archiwalne przekazane przez Diecezję Gorzowską nowo erygowanej Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, Koszalin 2014. Ceynowa T., Jeż Ignacy Ludwik (1914–2007), w: Słownik Polskich Teologów Katolickich 2004–2013, t. 10: a–z, red. T. Błaszczyk, W. Gliński, J. Mandziuk, Warszawa 2019, s. 453–457. Ceynowa T., Kalendarium 1972–2022, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 263–311. Ceynowa T., Kalendarium diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej (1972–2005), w: Kalendarium Kościoła na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej ze szczególnym uwzględnieniem lat 1945–2005, red. G. Wejman, Studia i Rozprawy t. 11, Szczecin 2007, s. 93–166. Ceynowa T., Koszalińsko-Kołobrzeska Diecezja, w: Encyklopedia katolicka, t. 9, Lublin 2002, kol. 976–978. Ceynowa T., Pobyt prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego na terenach diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, w: Stefan kardynał Wyszyński. Pamięć i wdzięczność na Pomorzu Zachodnim, red. A. Ziejewski, G. Wejman, Szczecin 2013, s. 179–216. Ceynowa T., Przygotowania i przebieg wizyty Jana Pawła II w Koszalinie 1–2 czerwca 1991, w: Pontyfikat Jana Pawła II. Zagadnienia historyczne i społeczne, red. K. Guzikowski, R. Misiak, Studia i Rozprawy t. 18, Szczecin 2008, s. 51–79. Ceynowa T., Sprawozdanie z sesji popularnonaukowej „Działalność zakonów, zgromadzeń i instytutów życia konsekrowanego na terenie diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej”, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2016), nr 23, s. 431–433. Ceynowa T., Starania biskupa Ignacego Jeża o utworzenie WSD w Koszalinie, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2007), nr 11, s. 23–35. Ceynowa T., Ważniejsze wydarzenia Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, w: 30 lat seminariów duchownych na Pomorzu Zachodnim, red. T. Ceynowa, Koszalin 2013, s. 169–184. Ceynowa T., Ważniejsze wydarzenia z dziejów diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej 1972–2012, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 171–200. Ceynowa T., Werno Tadeusz, w: Encyklopedia „Solidarności”. Opozycja w PRL 1976–1989, t. 2, red. M. Łątkowska i in., Warszawa 2012, s. 477. Ceynowa T., Wprowadzenie, w: Listy pasterskie biskupów Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 13–14. Ceynowa T., Wspieranie Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego przez prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego, w: Kardynał Stefan Wyszyński. Prymas, Mąż Stanu, Błogosławiony, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin–Szczecin 2021, s. 135–190. Ceynowa T., Wejman G., Śmierzchalski-Wachocz D., Kalendarium Kościoła gorzowskiego w latach 1945–1972, w: Kalendarium Kościoła na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej ze szczególnym uwzględnieniem lat 1945–2005, red. G. Wejman, Studia i Rozprawy t. 11, Szczecin 2007, s. 93–166. Ceynowa T., Wstęp, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 11–12. Ceynowa T., Wstęp, w: A.J. Delerdt, Źródło łask Boskich nieprzebrane: Matka Boska Bolesna ze Skrzatusza i jej historia, red. A. Borysowska, T. Ceynowa, Szczecin–Koszalin 2017, s. 10–14. Ceynowa T., Zakony i instytuty życia konsekrowanego w dokumentach archiwów kościelnych diecezji koszalińskokołobrzeskiej, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2016), nr 23, s. 339–354. Ceynowa T., Zapomniana peregrynacja Piety Skrzatuskiej, „Rocznik Skrzatuski” (2023), t. 11, s. 45–65. Ceynowa T., Wieczorkowska M., 20 lat archiwum diecezjalnego na tle 50 lat istnienia diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin, 2022. Ceynowa T., Wieczorkowska M., Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej. Rys historyczny i zasób, w: Archiwa Pomorza Środkowego w stulecie archiwów państwowych: wybór źródeł, red. K. Królczyk, Koszalin 2020. Cieślik P., Bóg zawsze daje nadzieję. Z ks. bp. Pawłem Cieślikiem rozmawia Maciej Drzonek, Koszalin–Radom 2014. Chorzępa M., Ingres pierwszego ordynariusza diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej ks. biskupa Ignacego Jeża, „Koszalińsko- Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 1 (1973), nr 1–2, s. 40–46. Chorzępa M., Objęcie nowo utworzonej diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej przez pierwszego ordynariusza ks. biskupa Ignacego Jeża, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 1 (1973), nr 1–2, s. 50–53. Czaja Z., Dar szensztackiego systemu wychowawczego w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Rocznik Skrzatuski” (2024), t. 12, s. 169–180. Czaja Z., Kręgi Apostolatu Pielgrzymującej Matki Bożej w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Rocznik Skrzatuski” (2023), t. 11, s. 209–221. Dullak K., Bezpośrednie przygotowania i erekcja diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, w: W 1000-lecie powstania biskupstwa w Kołobrzegu, red. I. Jeż, Koszalin 2000, s. 211–256. Dullak K., Problem odnowy życia sakramentalnego wiernych w świetle ustawodawstwa synodalnego w Polsce w latach 1983–1999, Warszawa, 2000. Dullak K., Sąd Biskupi Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 29–39. Dullak K., Troska biskupa Czesława Domina o wiernych świeckich w świetle dekretów powizytacyjnych parafii diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Prawo Kanoniczne – kwartalnik prawno-historyczny” (2007), nr 1–2, s. 3–26. Dullak K., Pniewski Ł., Urząd administratora diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, Koszalin 2006. Giese A., Królowa narodu, cz. 2: Strażnica katolicyzmu Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu Pani i Królowej Ziemi Wałecko-Pilskiej, Pelplin 2002. Gruszowski R., Parafialne Rady Duszpasterskie w prawie partykularnym i praktyce duszpasterskiej diecezji koszalińskokołobrzeskiej, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2002), nr 7, s. 241–254. Grzybowska A., Działalność Biskupiego Komitetu Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i ich Rodzinom w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, „Rocznik Skrzatuski” (2022), t. 10, s. 201–220. Grzybowska A., Komitet Pomocy Osobom Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Rocznik Skrzatuski” (2021), t. 9, s. 187–209. Janocha H., Góra Chełmska – miejsce dawnych kultów i Sanktuarium Maryjne, Koszalin 2017. Jastrząb D., Modele formacyjne w trzydziestoleciu istnienia Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 53–60. Jastrząb D., „Opoka” – 20 lat razem, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2009), nr 14, s. 93–105. Jażewicz I., Sanktuarium w Skrzatuszu jako miejsce kultu religijnego w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Peregrinus Cracoviensis” (2007), nr 18, s. 120–129. Jeż I., 20 lat diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 20 (1992), nr 4–6, s. 12–19. Jeż I., 20 lat diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, w: 1000-lecie powstania biskupstwa w Kołobrzegu, red. I. Jeż, Koszalin 2000, s. 269–281. Jeż I., Przygody z opatrznością. Z biskupem Ignacym Jeżem rozmawiają Alina Pietrowa-Wasilewicz i ks. Krystian Kukowka, Katowice 2004. Jeż I., Skutki decyzji Stolicy Świętej dla życia religijnego, w: W 1000-lecie powstania biskupstwa w Kołobrzegu, red. I. Jeż, Koszalin 2000, s. 257–268. Klimaszewska B., Formacja i działalność Karmelitanek Bosych w Bornem Sulinowie, „Rocznik Skrzatuski” (2021), t. 9, s. 165–186. Klimaszewska B., Początki i fundacja Klasztoru pw. Maryi Matki Pojednania Mniszek Bosych zakony Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel w Bornem Sulinowie, „Rocznik Skrzatuski” (2020), t. 8, s. 303–325. Kostynowicz R., Kamiński R., Rozwój organizacji kościelnej na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1995, w: Droga Polski i Kościoła na Pomorze Zachodnie (X w.–1995 r.), red. M. Frankel, Szczecin 1995, s. 55–101. Kościół katolicki w realiach władzy komunistycznej na Pomorzu Środkowym w latach 1945–1989, red. T. Ceynowa, P. Knap, Szczecin 2011. Kozłowski K., Formowanie się diecezji na Pomorzu Zachodnim w 1972 r., w: Kościół rzymskokatolicki na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w latach 1945–2005, red. G. Wejman, Szczecin 2007, s. 68–90. Kronika Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–1992, oprac. M. Czerner, Koszalin 1995. Król R., Kunda T., Znak na słupskim Krzyżu. Stopnica – Słupsk – Gdynia, Komorów 2001. Krupa P., 20 lat diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, 55 lat kapłaństwa księdza biskupa seniora Ignacego Jeża, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (1992), nr 1, s. 9–14. Kubicki D., Kołobrzeska Konkatedra – świadek tysiąclecia, Pelplin–Kołobrzeg 2000. Kuroś R., Erekcja i funkcjonowanie Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w latach 1981–1991, Poznań 1995 (praca magisterska). Laskowski L., Diecezja koszalińsko-kołobrzeska w latach 1972–2002, w: Trzydzieści w tysiącu. Z dziejów Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim, red. L. Laskowski, Koszalin 2002, s. 79–96. Laskowski L., Rola diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w integracji społeczeństwa Pomorza Środkowego, „Rocznik Koszaliński” (2003), nr 31, s. 7–21. Leksykon zakonów i instytutów życia konsekrowanego w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, red. T. Ceynowa, Koszalin 2016. Listy pasterskie biskupów Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, red. T. Ceynowa, Radom 2012. Łazor G., Historia Ruchu Światło-Życie w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, Koszalin 2011. Łukaszewicz Ł., Ignacy Jeż – pierwszy biskup koszalińsko-kołobrzeski (1972–1992), „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2023), nr jubileuszowy, s. 51–74. Łukaszewicz Ł., Organizacja struktur diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w posłudze biskupa Ignacego Jeża. Aspekt historyczno-prawny, Katowice–Koszalin 2024. Łukaszewicz Ł., Przygotowanie i przebieg Pierwszego Synodu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, „Studia Koszalińsko- -Kołobrzeskie” (2016), nr 23, s. 377–400. Łukaszewicz Ł., Troska o parafialne grupy modlitewne i ruchy religijne w postanowieniach I Synodu Diecezji Koszalińsko- Kołobrzeskiej na tle zarysu kształtowania się początków diecezji, w: Homo religiosus. Różne wymiary religijności na Pomorzu Zachodnim, t. 2, red. M. Nockowski, Studia i Rozprawy t. 43, Szczecin 2017, s. 127–166. Mazepa D., Działalność prawno-organizacyjna pierwszego biskupa diecezjalnego Ignacego Jeża w Diecezji Koszalińsko- -Kołobrzeskiej w latach 1972–1992, Poznań 1995 (praca magisterska). Mazur R., Funkcjonowanie Wydziału Katechetycznego Kurii Biskupiej Koszalińsko-Kołobrzeskiej w przededniu 40-lecia istnienia Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 23–27. Mazur R., Pół wieku troski o katechezę, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 129–139. Mazurkiewicz K., Herby biskupów diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w perspektywie heraldyki kościelnej, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 189–211. Mazurkiewicz K., Herby biskupów pomocniczych Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w perspektywie heraldyki kościelnej, „Rocznik Skrzatuski” (2019), t. 7, s. 133–144. Mielczarek P.T., Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska w zestawieniu statystycznym, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 10 (1982), nr 4–6, s. 157–158. Mielczarek P.T., Jaka jest nasza nowa Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska?, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 1 (1973), nr 1–2, s. 53–57. Mielczarek P.T., Kołobrzeska konkatedra, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 3 (1975), nr 6–8, s. 178–197. Mielczarek P.T., Kościoły Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej – czas pochodzenia i reprezentowane style, „Koszalińsko- Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 10 (1982), nr 4–6, s. 152–157. Mielczarek P.T., Nowe kościoły, kaplice, domy i salki katechetyczne oraz plebanie wybudowane w piętnastoleciu istnienia diecezji (1972–1987), „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 15 (1987), nr 5–6, s. 149–167. Mielczarek P.T., Okoliczności powstania Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej (z kroniki diecezjalnej), „Koszalińsko- -Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 10 (1982), nr 4–6, s. 105–133. Mielczarek P.T., Początki duszpasterstwa rodzin w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 26 (1998), nr 4–6, s. 59–61. Mielczarek P.T., Utworzenie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, jej organizacja i dotychczasowe osiągnięcia, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 10 (1982), nr 4–6, s. 99–105. Mielczarek P.T., Wkład zakonów w pracę duszpasterską w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej na przykładzie jednego – OO. Franciszkanów, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 10 (1982), nr 4–6, s. 179–192. Mielczarek P.T., Wykaz aktów prawnych ks. Biskupa Ordynariusza Ignacego Jeża wydawanych na przestrzeni 1972–1985, „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 13 (1985), nr 5–6, s. 143–147. Na Jego chwałę. 25 lat Wyższego Seminarium Duchownego w Koszalinie, red. L. Szurek i in., Koszalin 2006. Narodziny diecezji szczecińsko-kamieńskiej i koszalińsko-kołobrzeskiej, wstęp, wybór i oprac. K. Kozłowski, Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego t. 14, Szczecin 2007. Parfianowicz W., Litery, dźwięki, megabajty, czyli pół wieku historii mediów w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 141–153. Parfianowicz W., Na przełomie medialnych epok. 25 lat „Gościa Koszalińsko-Kołobrzeskiego”, „Rocznik Skrzatuski” (2019), t. 7, s. 121–131. Podgórniak J., „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” (1973–1997) jako źródło historyczne, Koszalin 1999 (praca magisterska). Polityka władz państwowych wobec Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w latach 1945–1989, red. T. Ceynowa, P. Knap, Szczecin 2010. Popielas-Szultka B., Sanktuarium maryjne na Górze Chełmskiej, Słupsk 1991. Prejs R., Zakony męskie w duszpasterstwie na Pomorzu Środkowym w latach 1945–1992, w: 50 lat Kościoła koszalińskokołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 85–101. Prejssner A., Organizacja i funkcjonowanie szkoły katolickiej w Koszalinie jako przykład alternatywy dla szkolnictwa publicznego, Koszalin 2000 (praca magisterska). Prokop K.R., Biskupi zachodniopomorscy (X–XX w.), Koszalin 2003. Przeszłość Kościoła w archiwach Pomorza Zachodniego, red. T. Ceynowa, Koszalin 2014. Radość z nadziei. W 25-lecie posługi biskupiej Ordynariusza Koszalińsko-Kołobrzeskiego [Ignacego Jeża], red. L. Bończa- Bystrzycki i in., Koszalin 1985. Rocznik Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 2014, red. T. Ceynowa, Koszalin 2014. Romanik H., „Skarby i serca”. Przyczynek do refleksji o opiece nad zabytkami sztuki sakralnej w Diecezji Koszalińsko- Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 149–161. Rybak A., Obraz Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego na łamach „Głosu Pomorza” i „Głosu Koszalińskiego” w latach 1972–1989, „Rocznik Skrzatuski” (2022), t. 10, s. 263–290. Rydz E., Olejnik P., Góra Chełmska ośrodkiem pielgrzymkowym na Pomorzu Środkowym, „Peregrinus Cracoviensis” (2004), nr 15, s. 133–151. Ryngwelski R., Działalność Wydziału Katechetycznego Kurii Biskupiej w Koszalinie w okresie 30 lat istnienia Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2002), nr 7, s. 313–324. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej rok 1974, Koszalin 1974. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej rok 1977, oprac. P.T. Mielczarek, Koszalin 1977. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej rok 1982, oprac. P.T. Mielczarek, Koszalin 1982. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej rok 1987, oprac. P.T. Mielczarek, Koszalin 1987. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej rok 1992, oprac. J. Turkiel, Koszalin 1992. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1998, oprac. K. Zadarko, Koszalin 1998. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 2004, oprac. K. Zadarko, Koszalin 2004. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 2012, red. K. Klawczyński, Koszalin 2012. Schematyzm Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 2022, red. T. Ceynowa, Koszalin 2022. Siwiński R., Dom Miłosierdzia Bożego, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 257–262. Soroko R., KIK w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w latach 1981–2022, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 359–365. Stachelek B., Praca sióstr pallotynek w Kurii Biskupiej Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w Koszalinie (1972–1997), „Koszalińsko-Kołobrzeskie Wiadomości Diecezjalne” 25 (1997), nr 4–9, s. 63–67. Stanuch Z., Źródła do dziejów Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim w zasobie archiwalnym IPN oddział w Szczecinie, w: Przeszłość Kościoła w archiwach Pomorza Zachodniego, Koszalin 2014, s. 59–88. Szauer R., Posługa charytatywna w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej wobec 50 lat przemian społecznych, w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 117–127. Szczepaniuk P., Obraz diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w „Listach pasterskich” biskupa Ignacego Jeża w latach 1972– 1992, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2001), nr 6, s. 249–258. Szczepaniuk P., Powstanie, historia i terytorium diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej, „Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie” (2000), nr 5, s. 123–131. Tomaszewski T., Apostolat biblijny w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 73–79. Tomaszewski T., Związki II Synodu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej z Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu, „Rocznik Skrzatuski” (2022), t. 10, s. 51–63. Uchwały II Synodu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, red. T. Tomaszewski i in., Koszalin 2022. Wakulicz A., Caritas Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 41–52. Wąsowicz J., Historia salezjańskiej Inspektorii św. Wojciecha z siedzibą w Pile (1979–2004), „Seminare” (2005), t. 22, s. 97–133. Wąsowicz J., Ksiądz Lech Kasperowicz SDB (1953–2020), kustosz sanktuarium i proboszcz w Skrzatuszu w latach 1987– 1992, organizator uroczystości koronacyjnej, „Rocznik Skrzatuski” (2021), t. 9, s. 101–122. Wąsowicz J., Ksiądz Michał Winiarz SDB (1911–1988), proboszcz parafii w Skrzatuszu i kustosz sanktuarium w latach 1965–1972. Życie i twórczość, „Rocznik Skrzatuski” (2019), t. 7, s. 97–120. Wąsowicz J., Ksiądz Stefan Kieliński SDB (1932–2017), pierwszy kustosz sanktuarium diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w Skrzatuszu, „Rocznik Skrzatuski” (2018), t. 6, s. 43–57. Wąsowicz J., Ksiądz Zenon Mach SDB (1950–2020). Proboszcz i kustosz sanktuarium w Skrzatuszu w latach 1992–1995, „Rocznik Skrzatuski” (2024), t. 12, s. 47–58. Wąsowicz J., Materiały do dziejów Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w Archiwum Salezjańskim Inspektorii Pilskiej, w: Przeszłość Kościoła w archiwach Pomorza Zachodniego, Koszalin 2014, s. 111–120. Wąsowicz J., Ruch pielgrzymkowy z pilskich parafii do Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej w Skrzatuszu w 80. latach XX w., „Rocznik Skrzatuski” (2014), t. 2, s. 53–64. Wąsowicz J., Salezjanie w Skrzatuszu w latach 1972–2001, „Rocznik Skrzatuski” (2016), t. 4, s. 67–77. Wejman G., Historiografia kościelna Pomorza Zachodniego – ogólny zarys, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 125–133. Wejman G., Organizacja Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w latach 1945–1972, Szczecin 2007. Wejman G., Organizacja Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1956, w: Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim, t. 1: 1945–1956, red. M. Siedziako, Z. Stanuch, G. Wejman, Szczecin 2016, s. 39–67. Wnuk E., „Stosunki traktowane przetargowo”. Powstanie diecezji i ingres bp. Ignacego Jeża w materiałach koszalińskiej SB, „Rocznik Koszaliński” (2010), nr 38, s. 119–123. Wojtczak J., Udział świeckich w przebiegu II Synodu Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej oraz ich rola wynikająca z uchwał synodalnych, „Rocznik Skrzatuski” (2023), t. 11, s. 223–234. Wojtalewicz P., Prawne kryteria przyznania tytułu bazyliki mniejszej kościołowi w Skrzatuszu, „Rocznik Skrzatuski” (2020), t. 8, s. 107–124. Wojtalewicz P., Prawne obowiązki i zadania w dziedzinie liturgiczno-duszpasterskiej oraz przywileje bazyliki mniejszej w Skrzatuszu, „Rocznik Skrzatuski” (2022), t. 10, s. 37–49. Woźniak Z., Historia kongresów i ruchów w Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko- Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 105–111. Wójtowicz W., Duszpasterstwa specjalne, wybrane ruchy, inicjatywy i wspólnoty kościelne w Diecezji Koszalińsko- Kołobrzeskiej, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 81–103. W 1000-lecie powstania biskupstwa w Kołobrzegu, red. I. Jeż, Koszalin 2000. Zadarko K., Wydział Duszpasterski Kurii Biskupiej Koszalińsko-Kołobrzeskiej – narzędzie działania biskupa diecezjalnego, w: 40-lecie Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej 1972–2012, red. T. Ceynowa, Koszalin 2012, s. 13–22. Zieliński P., Rozwój sieci parafialnej na terenach przyłączonych do diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w 1992 r., w: 50 lat Kościoła koszalińsko-kołobrzeskiego, red. T. Ceynowa, Radom–Koszalin 2022, s. 213–224. Zieliński Z., Kościół katolicki w nowej rzeczywistości powojennej, w: Kościół katolicki w realiach władzy komunistycznej na Pomorzu Środkowym w latach 1945–1989, red. T. Ceynowa, P. Knap, Szczecin 2011, s. 15–21. Zieliński Z., Kościół w Polsce 1944–2002, Radom 2003. Żelawski J., Polanowska Brama Niebios, Kraków 2019.