Opłaty drogowe jako instrument internalizacji kosztów zewnętrznych transportu

Ruch samochodowy generuje negatywne skutki w postaci kosztów, które ponoszone są przez społeczeństwo, środowisko oraz gospodarkę. Jednym z głównych problemów jest znaczny wzrost emisji CO2 w UE. Wzmożony ruch wpływa także na pogorszenie się stanu infrastruktury drogowej. Zgodnie z polityką transportową Unii Europejskiej koszty te powinny zostać włączone do rachunku sprawców, zgodnie z zasadami „użytkownik płaci” oraz „zanieczyszczający płaci”. Skuteczny system opłat drogowych mógłby stać się ważnym instrumentem wykorzystywanym w celu internalizacji kosztów zewnętrznych transportu. Aby to jednak osiągnąć, opłaty drogowe przede wszystkim nie powinny być pobierane ze względu na czas przejazdu (winiety), ponieważ dyskryminuje to kierowców z zagranicy, jak również użytkowników płatnych dróg, którzy rzadziej korzystają z samochodów. W Polsce elektroniczny system poboru opłat drogowych stał się instrumentem internalizacji kosztów zewnętrznych 1 lipca 2011 roku. Od tej pory egzekwuje od użytkowników pokrywanie wygenerowanych strat związanych z negatywnymi efektami zewnętrznymi. Podjęto próbę oceny, czy opłaty drogowe stały się skutecznym bodźcem dla przewoźników drogowych do brania pod uwagę zewnętrznych kosztów transportu samochodowego w trakcie procesu podejmowania decyzji transportowych. Ważnym czynnikiem procesu internalizacji efektów zewnętrznych jest system prawodawczy Unii Europejskiej, który wpływa na dobór instrumentów internalizacji kosztów zewnętrznych, a także ich zakres. Istotne na tym polu okazują się opłaty drogowe jako narzędzie do kreowania oczekiwanych zachowań użytkowników dróg.