Przeszłość Demograficzna Polski
Poland's Demographic Past
Problemy i perspektywy badań paleodemograficznych nad kulturą wielbarską na przykładzie cmentarzyska w Kowalewku
DOI: 10.18276/pdp.2016.3.38-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0079-7189 |
| Autorzy: |
Marta
Chmiel-Chrzanowska
Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny Rafał Fetner Uniwersytet Warszawski, Wydział Historyczny |
| Słowa kluczowe: | bioarcheologia kultura wielbarska metody badań paleodemografia |
| Data wydania numeru / monografii: | 2016 |
| Liczba stron: | 23 (7-29) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 1375 |
 
 
 
| |
Abstrakt
W artykule zaprezentowano problemy oraz perspektywy badań paleodemograficznych na cmentarzyskach kultury wielbarskiej na przykładzie stanowiska 12 w Kowalewku. W dotychczasowych pracach paleodemograficznych nad kulturą wielbarską wykorzystywano przede wszystkim tablice wymieralności. Wydaje się jednak, że z uwagi na poważne ograniczenia owej metody i specyfikę danych wejściowych, jakimi są groby, nie można uzyskać tą drogą wiarygodnych wyników. W niniejszym artykule zaproponowano i poddano krytyce alternatywne rozwiązanie. Analiza przeprowadzona została dla cmentarzyska w Kowalewku z uwagi na jego reprezentatywność. W celach porównawczych wyniki zestawiono z analizą średniowiecznego cmentarzyska szkieletowego w Kałdusie.
Podgląd PDF
Bibliografia (44)
- Edda Poetycka. Przetłumaczyła ze staroislandzkiego Apolonia Załuska-Strömberg. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986.
- Saga o Egilu. Przetłumaczyła ze staroislandzkiego Apolonia Załuska-Strömberg. Poznań: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1972.
- Bocquet-Appel, Jean-Pierre, Claude Masset. „Estimateurs en paléodémographie”. L’Homme 17 (1977), 4: 65–90.
- Bocquet-Appel, Jean-Pierre, Claude Masset. „Paleodemography: Expectancy and False Hope”. American Journal of Physical Anthropology 99 (1996): 571–583.
- Budnik, Alicja. „Identyfikacja ludzi na podstawie materiałów szkieletowych – pewność czy prawdopodobieństwo? O możliwościach i ograniczeniach badań”. W: Królowie, biskupi, rycerze i chłopi – identyfikacja zmarłych. Funeralia Lednickie – spotkanie 16, red. Wojciech Dzieduszycki, Jacek Wrzesiński, 25–43. Poznań: Wydawnictwo Oddziału Wielkopolskiego SNAP, 2004.
- Chmiel, Marta. Społeczność kultury wielbarskiej. Praca doktorska. Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Poznań, 2015.
- Chmiel-Chrzanowska, Marta. „Starość w społeczności kultury wielbarskiej”. Przegląd Archeologiczny 64 (2016), 111–131.
- Chmiel-Chrzanowska, Marta, Michał Adamczyk. „O śmierci bez przesady: próba zastosowania podejścia technologicznego w archeologicznych badaniach nad śmiercią”. Materiały Zachodniopomorskie. Nowa Seria 9 (2015), 1: 7–32.
- Chudziak Wojciech, red. Wczesnośredniowieczne cmentarzysko szkieletowe w Kałdusie (stanowisko 4). Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2010.
- Chudziak Wojciech, red. Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy w Kałdusie: studia przyrodniczo-archeologiczne. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2004. Problemy i perspektywy badań paleodemograficznych nad kulturą wielbarską... 25
- Coale, Ansley J., Paul Demeny, Barbara Vaughan. Regional Model Life Tables and Stable Population. New York, London, Paris: Academic Press, 1983.
- Czarnecka, Katarzyna. Struktura społeczna ludności kultury przeworskiej. Próba rekonstrukcji na podstawie źródeł archeologicznych i analizy danych antropologicznych z cmentarzyska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990.
- Fahlander, Fredrik. „Subadult or Subaltern? Children as Serial Categories”. W: (Re) Thinking the Little Ancestor: New Perspectives on the Archaeology of Infancy and Childhood, red. Mike Lally, Alison Moore, 1–12. Oxford: British Archaeological Reports, 2011.
- Gładykowska-Rzeczycka, Judyta. „Ludność kultury wielbarskiej w świetle dotychczasowych badań antropologicznych”. W: Problemy kultury wielbarskiej, red. Tadeusz Malinowski, 163–182. Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku, 1981.
- Gładykowska-Rzeczycka, Judyta. „Badania antropologiczne źródłem wiedzy o obrządku pogrzebowym”. W: Popiół i Kość. Funeralia Lednickie – spotkanie 4, red. Jacek Wrzesiński, 109–124. Sobótka–Wrocław: Wydawnictwo Oddziału Wielkopolskiego SNAP, 2002.
- Halcrow, Siân E., Nancy Tayles. „The Bioarchaeological Investigations of Childhood and Social Age: Problems and Prospects”. Journal of Archaeological Method and Theory 15 (2007): 193–197.
- Hawkes, Kristen. „The Grandmother Effect”. Nature 428 (2004): 128–129.
- Henneberg, Maciej. „Notes on Reproduction Possibilities of Human Prehistorical Populations”. Przegląd Archeologiczny, 41 (1975): 75–89.
- Henneberg, Maciej. „Proportion of Dying Children In Paleodemographical Studies: Estimation by Guess or by Methodical Approach”. Przegląd Archeologiczny 43 (1977): 105–114.
- Henneberg, Maciej. „Reproductive Possibilities and Estimations of the Biological Dynamics of Earlier Human Populations”. Journal of Human Evolution 5 (1976), 1: 41–48.
- Henneberg, Maciej, Janusz Ostoja-Zagórski, Janusz Piontek, Jan Strzałko. „Główne założenia teoretyczno-metodyczne oraz możliwości badań biologii populacji pradziejowych w Europie środkowej”. Przegląd Archeologiczny 23 (1975): 187–231.
- Jackes, Mary. „Palaeodemography: Problems and Techniques”. W: Skeletal Biology of Past Peoples: Research Methods, red. Shelley R. Saunders, Anne M. Katzenberg, 189–224. New York: Wiley-Liss, 1992.
- Jaskanis, Jan, Jerzy Okulicz. „Kultura Wielbarska (faza cecelska)”. W: Prahistoria ziem polskich. T. 5: Późny okres lateński i okres rzymski, red. Jerzy Wielowiejski, 178–189. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich,
- Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1981.
- Lewis, Mary E. The Bioarchaeology of Children. Perspectives from Biological and Forensic Anthropology. Cambridge, New York, Melbourne, Madrid, Cape Town, Singapore, São Paulo: Cambridge, 2007.
- Madyda-Legutko, Renata, Judyta Rodzińska-Nowak, Joanna Zagórska-Telega. „Pochówki dzieci z cmentarzyska kultury przeworskiej w Opatowie, stan. 1, woj. śląskie – próba interpretacji”. W: Dusza maluczka, a strata ogromna. Funeralia Lednickie – spotkanie 6, red. Wojciech Dzieduszycki, Jacek Wrzesiński, 199–215. Poznań: Wydawnictwo Oddziału Wielkopolskiego SNAP, 2004.
- Mays, Simon. Archaeology of Human Bones. London – New York: Routledge, 2002.
- McCaa, Robert. „Palaeodemography of Americas. From Ancient Times to Colonialism and Beyond”. W: The Backbone of History: Health and Nutrition in the Western Hemisphere, red. Richard H. Steckel, Jerome C. Rose, 94–124. Cambridge: Cambridge University Press, 2002.
- Pearson, Mike P. The Archaeology of Death and Burial. Phoenix, Mill, Thrupp, Stroud, Gloucestershire: Texas A&M University Press College Station, 1999. Perry, Megan A. „Redefining Childhood through Bioarchaeology: Toward Archaeological and Biological Understanding of Children in Antiquity”. Archeological Papers of the American Anthropological Association 15 (2005), 1: 89–91.
- Piasecki, Edmund. „Cmentarzyska w aspekcie demograficznym”. Przegląd Archeologiczny 37 (1990): 5–51.
- Pietrzak, Mirosław. Pruszcz Gdański Fundstelle 10 Ein Gräberfeld der Osywie- und Wielbark-Kultur in Ostpolen. Kraków: Secesja, 1997.
- Piontek, Janusz. Ludność dorzecza Odry i Wisły od późnej starożytności do średniowiecza. Warunki życia i stan biologiczny. Monografie Instytutu Antropologii UAM 16. Poznań: Wydawnictwo Instytutu Antropologii UAM, 2014.
- Piontek, Janusz. „Wpływ procesu kremacji na morfologię kości szkieletu ludzkiego. Wyniki badań eksperymentalnych”. W: Popiół i Kość. Funeralia Lednickie – spotkanie 4, red. Jacek Wrzesiński, 95–108. Sobótka–Wrocław: Wydawnictwo Oddziału Wielkopolskiego SNAP, 2002.
- Séguy, Isabelle, Luc Bucheta. Handbook of Palaeodemography. New York: Springer, 2013.
- Séguy, Isabelle, Luc Buchet, Arnaud Bringé, Magali Belaigues-Rossard, Paul Beurnier, Nadège Couvert, Carole Perraut. „Model Life Tables for Pre-Industrial Populations: First Application in Palaeodemography”. W: Recent Advances in Palaeodemography Data, Techniques, Patterns, red. Jean-Pierre Bocquet-Appel, 83–117. Paryż: Springer, 2008.
- Skorupka, Tomasz. Kowalewko 12 cmentarzysko birytualne ludności kultury wielbarskiej (od połowy I w n.e. do początku III w n.e.). Poznań: Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, 2001.
- Skóra, Kalina. Struktura społeczna ludności kultury wielbarskiej. Łódź: Wydawnictwo IAiE PAN, 2015.
- Strzałko, Jan. „Ekologia populacji ludzkich”. W: Ekologia populacji ludzkich. Środowisko człowieka w pradziejach, red. Jan Strzałko, Janusz Ostoja Zagórski, 11–97. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1995.
- Strzałko, Jan, Maciej Henneberg, Janusz Piontek. Wstęp do ekologii populacyjnej człowieka. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1975.
- Symes, Steven A., Christopher W. Rainwater, Erinn N. Chapman, Desina Rachael Gipson, Andrea L. Piper. „Patterned Thermal Destruction of Human Remains in Forensic Setting”. W: The Analysis of Burned Human Remeins, red. Christopher W. Schmidt, Steven A. Symes, 15–60. Amsterdam, Boston, Heidelberg, London, New York, Paris, San Diego, San Francisco, Singapore, Sydney, Tokyo: Academic Press, 2008.
- Watts, Dorothy. Boudicca’s Heirs. Women in the Early Britain. London, New York: Routledge, 2005.
- Wood, James W., Darryl J. Holman, Kathleen. A. O’Connor, Rebecca J. Ferrell. „Mortality Models for Paleodemography”. W: Paleodemography. Age Distribution from Skeleton Samples, red. Robert D. Hoppa, James W. Vaupel, 129–168. Cambridge: SBEA, 2002.
- Wood, James W., George R. Milner, Henry C. Harpending, Kenneth M. Weiss. „The Osteological Paradox: Problems of Inferring Prehistoric Health from Skeletal Samples”. Current Anthropology 33 (1992), 4: 343–370.
- Woźny, Jacek. „Symbolika śmierci i rytuałów pogrzebowych w kulturach wczesnotradycyjnych na ziemiach polskich”. W: Popiół i Kość. Funeralia Lednickie – spotkanie 4, red. Jacek Wrzesiński, 45–58. Sobótka–Wrocław: Wydawnictwo Wielkopolskiego Oddziału SNAP, 2002.