Przeszłość Demograficzna Polski
Poland's Demographic Past
Urodzenia i akuszerki w wiejskiej parafii Biesiadki w latach 1840–1879
DOI: 10.18276/pdp.2025.47-05
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0079-7189 |
| eISSN: | 2719-4345 |
| Autorzy: |
Justyna
Trepa
Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Wydział Nauk Humanistycznych |
| Słowa kluczowe: | urodzenia akuszerki chłopstwo epidemie cholery wielki głód galicyjski Biesiadki Lewniowa Żerków Galicja XIX wiek demografia historyczna |
| Data wydania numeru / monografii: | 2025-12-15 |
| Liczba stron: | 29 (161-189) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Liczba pobrań ?: | 529 |
 
 
 
| |
Abstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie dynamiki urodzeń w wiejskiej parafii Biesiadki w latach naznaczonych trzema epidemiami cholery oraz największą klęską głodu w Galicji. Głównym źródłem wykorzystanym w pracy były księgi metrykalne parafii Biesiadki z lat 1840–1879. Przeanalizowano roczne liczby urodzeń, ich sezonowość miesięczną, odstępy dniowe między narodzinami i chrztami, skalę urodzeń pozamałżeńskich oraz mnogich, dobór imion i kumów na chrzcie oraz częstotliwość odbioru porodów przez poszczególne akuszerki. Wykorzystano metodę agregatywną, porównawczą oraz studium przypadku. Badania wykazały, że porody odbierały najczęściej lokalne wiejskie akuszerki.
Podgląd PDF
Bibliografia (33)
- Bacci, Massiomo L. Introduzione alla demografia. Loescher Editore, 1999.
- Buzek, Józef. Pogląd na wzrost ludności ziem polskich w wieku XIX. Centralne Biura Wydawnictw N.K.N., 1915.
- Dutkiewicz, Józef E. „Powiat brzeski”. W Katalog zabytków sztuki w Polsce, redakcja Józef Szablowski. T. 1. Państwowy Instytut Sztuki, 1953.
- Fedorovič, Sumcov, Nikolaj. Boginki – Mamuny. Druk Józefa Jeżyńskiego, 1891.
- Gieysztorowa, Irena. „Niebezpieczeństwa metodyczne polskich badań metrykalnych XVII–XVIII wieku”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 4 (1971): 557–602.
- Gruchoła, Małgorzata. „Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z narodzinami i wychowaniem dziecka. Studium na podstawie wsi Białobrzegi w województwie lubelskim”. Rozprawy Społeczne 9, nr 3 (2015): 29–37.
- Hochleitner, Janusz. „Sakrament chrztu na Warmii w potrydenckiej liturgii i zwyczajach”. Studia Warmińskie 39 (2002): 281–95.
- Kaczyńska, Elżbieta. Niechciane, porzucane, naznaczone. Dzieci w modernizującej się Europie (od schyłku XVIII do początków XX wieku). Instytut Historii PAN, 2024.
- Kargol, Tomasz, Krzysztof Ślusarek, i Łukasz Jewuła. Dwór, wieś i plebania w przestrzeni społecznej zachodniej Małopolski w latach 1772–1815. Towarzystwo Wydawnicze Historia Iagellonica, 2015.
- Kołodziejczyk Konrad. „Ludność chrześcijańskiego Kazimierza pod Krakowem w XVIII wieku. Studium społeczno-demograficzne”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, 2021.
- Kuklo, Cezary. Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, Wydawnictwo DiG, 2009.
- Kumor, Bolesław. „Przepisy państwowe i kościelne dotyczące metryk kościelnych w zaborze austriackim (1800–1914)”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 7 (1975): 93–108.
- Kurowska, Hanna. „Akuszerka na ziemiach polskich w świetle przepisów oraz literatury medycznej z końca XVIII i pierwszej połowy XIX wieku”. Studia Zachodnie 17 (2015): 219–38.
- Lewandowska, Dominika. Ciąża mnoga i wieloraczki w starożytności. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2021.
- Milewska, Marta. „Opieka medyczna i higiena na wsi Królestwa Polskiego w latach 1865–1914”. W Chłopi polscy na przestrzeni wieków, redakcja Mateusz Wyżga, Jolanta Załęczny. Wydawnictwo Akademii Humanistycznej, 2023.
- Miodunka, Piotr. Chłopi południowej Małopolski wobec kryzysów żywnościowych od XVII do połowy XIX wieku. Universitas, 2024.
- Miodunka, Piotr. „Kryzysy żywnościowe a anomalie klimatyczne od XVII do połowy XIX wieku na przykładzie Małopolski”. Historyka. Studia Metodologiczne 46 (2016): 209–27.
- Perrin, Faustine. „On the Origins of the Demographic Transition: Rethinking the European Marriage Pattern”. Cliometrica 16 (2022): 431–475. https://doi.org/10.1007/s11698-021-00237-2.
- Pieńczak, Agnieszka B. „Czynności magiczne ułatwiające poród”. W Zwyczaje, obrzędy i wierzenia urodzinowe. Cz. 2: Zwyczaje, obrzędy i wierzenia związane z matką i dzieckiem, redakcja Zygmunt Kłodnicki, Agnieszka B. Pieńczak. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, 2013.
- Rachwał, Piotr. Ruch naturalny ludności rzymskokatolickiej w Lubelskiem w świetle rejestracji metrykalnej z lat 1582–1900. Wydawnictwo KUL, 2019.
- Rejman, Sabina. „Kim były XIX wieczne babki wiejskie? (na przykładzie wsi Krasne pod Rzeszowem)”. W Studia i materiały z dziejów społecznych Polski południowo-wschodniej, redakcja Zdzisław Budzyński. T. 1. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, 2003.
- Stawiak-Ososińska, Małgorzata. Ponętna, uległa, akuratna… Ideał i wizerunek kobiety polskiej pierwszej połowy XIX wieku (w świetle ówczesnych poradników). Impuls, 2010.
- Stomma, Ludwik. Antropologia kultury wsi polskiej XIX w. Instytut Wydawniczy PAX, 1986.
- Szymański, Sławomir. „Przebieg ciąży i porodu wielopłodowego w zależności od morfologii popłodu”. Rozprawa doktorska, Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie, 2009.
- Wilczyńska, Elwira. „Dzieciństwo i dziecko w narracjach pamiętnikarek chłopskich”. Litteraria Copernicana 3, nr. 23 (2017): 37–51. https://doi.org/10.12775/LC.2017.049.
- Whitt, Richard J. „Viewpoint in Eighteenth-Century Birthing Narratives: A Survey of Midwifery Manuals”. Women’s Writing 32 nr 1 (2025): 66–84. https://doi.org/10.1080/09699082.2024.2447192.
- Wimperis, Virginia. The Unmarried Mother and Her Child. Routledge, 1960.
- Wiślicz, Tomasz. Zarobić na duszne zbawienie: religijność chłopów małopolskich od połowy XVI do końca XVIII wieku. Wydawnictwo Neriton, 2001.
- Wiśniewska, Magdalena. „Postmodernizm a archiwa społeczne”. Archiwista Polski 2, nr 70 (2013): 25–29.
- Wyżga, Mateusz. Parafia Raciborowice od XVI do końca XVIII wieku. Studium o społeczności lokalnej. Księgarnia Akademicka, 2011.
- Wyżga, Mateusz. „Spójność gromady chłopskiej u schyłku Rzeczpospolitej szlacheckiej”. W Wieś polska na przestrzeni wieków, redakcja Mirosław Kłuska. T. 1. Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, 2024.
- Zadurska, Olga. „Ludowy wizerunek dzieci kalekich i jego społeczne konsekwencje”. Litteraria Copernicana 3, nr 23 (2017): 53–66. https://doi.org/10.12775/LC.2017.050.
- Żmijewska, Małgorzata. „Ludność parafii tyskiej od 1749 roku do połowy XIX wieku w świetle ksiąg metrykalnych: studium demograficzno-społeczne”. Rozprawa doktorska, Uniwersytet Śląski, 2007.