Przeszłość Demograficzna Polski
Poland's Demographic Past
Villages and towns in the Pomeranian archdeaconate in the years 1780-1781 – population and religion
(Dörfer und Städtchen des Archidiakonats Pommerellen in den Jahren 1780-1781 – Bevölkerung und Religion)
DOI: 10.18276/pdp.2024.46-02
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 0079-7189 |
| eISSN: | 2719-4345 |
| Autoren: |
Tomasz
Nowicki
The John Paul II Catholic University of Lublin, Faculty of Humanities Sławomir Zych
The John Paul II Catholic University of Lublin, Faculty of Humanities |
| Schlüsselbegriffe: | archidiakonat pomorski diecezja włocławska wizytacje parafii Józef Rybiński liczba ludności parafii katolicy protestanci Żydzi |
| Seitenanzahl: | 37 (37-73) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
| Anzahl der Downloads ?: | 607 |
 
 
 
| |
Abstract
Während der kanonischen Visitation, die von Bischof Józef Rybiński aus Leslau geleitet wurde und in den Jahren 1780-1781 durchgeführt wurde, fügten die Besucher den Protokollen neben der traditionellen Beschreibung vieler Fragen, die die Pfarrei betrafen, auch Angaben über die Einwohnerzahl bei. Sie benutzten dazu eine tabellarische Form, in der die Informationen nach den einzelnen Orten der Pfarrei aufgeschlüsselt waren. Sie betrafen nicht nur die Gesamtbevölkerung. Es wurden auch die Zahl der Kommunionfähigen, die Zahl der Nichtkatholiken und die Zahl der Juden angegeben. Die statistische Auswertung dieser Daten wird es ermöglichen, die Bevölkerungszahl der in Kleinstädten und ländlichen Pfarreien gelegenen Archidiakonatsgemeinden sowie die Gesamtbevölkerung zu bestimmen. Die Autoren werden auch Ergebnisse zu Themen wie der durchschnittlichen Größe der ländlichen Siedlung, dem Verhältnis zwischen Stadt und Landbevölkerung, dem Anteil der Katholiken, Nichtkatholiken und Juden sowie dem Anteil der Katholiken, die fähig sind, das Bußsakrament und die Kommunion zu empfangen.
PDF-Vorschau
Bibliographie (32)
- Baszanowski J., Przemiany demograficzne w Gdańsku w l. 1601-1846, Gdańsk 1995;
- Biskup M., Tomczak A., Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w., I. Rozmieszczenie własności ziemskiej. II. Sieć parafialna, „Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu” 58 (1955), z. 1, s. 1-182;
- Dokumenty soborów powszechnych, wyd. A. Baron, H. Pietras, t. 4: Lateran V, Trydent, Watykan, Kraków 2004;
- Główka D., Akta wizytacji kościelnych z XVII-XVIII w. jako źródło do historii kultury materialnej: gospodarstwo wiejskie w dobrach parafialnych w archidiakonacie warszawskim, [w:] Szkice z dziejów materialnego bytowania społeczeństwa polskiego, red. M. Dembińska, Wrocław 1989, s. 233-254;
- Goldbeck J. F., Volständige Topographie des Königreichs Preussen. Teil II: Topographie von Westpreussen, Marienwerder 1789;
- Hamryszczak A., Canonical visitations as a historical source, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 105 (2016), s. 53-62;
- von Holsche A. K., Geographie und Statistik von West-Süd-und Neu-Ostpreussen. Nebst einer kurzen Geschichte des Königreichs Polen bis zu dessen Zertheilung, Berlin 1807, Bd. 3;
- Hoszowski S., Spis mieszkańcow Gdańska z 1770 r., „Przeszłość Demograficzna Polski”, 7 (1975), s. 75-92;
- Kędelski M., Ludność Pomorza Nadwiślańskiego w 1774 r. na podstawie tabel historycznych, „Przeszłość Demograficzna Polski” 21 (2000), s. 7-33;
- Kościelak S., Katolicka społeczność Gdańska w świetle ksiąg metrykalnych z drugiej połowy XVIII w.. Nowe spojrzenie na przemiany demograficzne w wielowyznaniowym, protestanckim ośrodku, „Przeszłość Demograficzna Polski” 40 (2018), s. 83-103;
- Kościelak S., Katolicy w protestanckim Gdańsku od drugiej połowy XVI do końca XVIII w., Gdańsk 2012;
- Kratz G., Die Städte der Provinz Pommern – Abriß ihrer Geschicht, zumeist nach Urkunden, Berlin 1865;
- Kuklo C., Demografia Rzeczpospolitej przedrozbiorowej, Warszawa 2009;
- Kumor B., Przedrozbiorowe wizytacje kościelne jako źródło demograficzne, „Przeszłość Demograficzna Polski” 2 (1969) s. 3-46;
- Litak S., Akta wizytacyjne parafii z XVI-XVIII w. jako źródło historyczne, „Zeszyty Naukowe KUL” 5 (1962), nr 3, s. 41-58;
- Litak S., Atlas Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII w., Lublin 2006;
- Litak S., Kościół łaciński w Rzeczypospolitej około 1772 roku, Lublin 1996;
- Litak S., Parafie w Rzeczypospolitej w XVI-XVIII w., Lublin 2004;
- Maerckaer H., Eine polnische Starostei und preussischer Landrathkreis. Geschichte des Schwetzer Kreises 1466-1873, Band II, Theil II: Spezielle Ortgeschichte, "Zeitschrift des Westpreussischen Geschichtvereins" 17-19 (1886-1888), s. 3-597;
- Mikulski K., Osadnictwo wiejskie województwa pomorskiego od połowy XVI do końca XVII w., Toruń 1994;
- Mützell A. A., Krug L., Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des preussischen Staats, Band 5: T–Z. Halle 1823;
- Nowicki T., Granice jednostek administracji kościelnej, w: Atlas historyczny Polski, Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI w.. Mapy szczegółowe XVI w.. Suplement, red. H. Rutkowski, M. Słoń, Warszawa 2021, s. 14-30;
- Nowicki T., Liczba i sieć świątyń w archidiakonacie pomorskim w l. 1583-1781, "Studia Pelplińskie" 27 (1999), s.171-196;
- Nowicki T., Ministri ecclesiae . Służba kościelna i witrycy w diecezji włocławskiej w XVIII w., Lublin 2011;
- Nowicki T., Źródła do badań biograficznych nad osiemnastowiecznym katolickim duchowieństwem parafialnym, „Studia Archiwalne”, 1 (2004) s. 101-107;
- Nowicki T., Źródła do badań prozopograficznych nad duchowieństwem i personelem parafialnym diecezji włocławskiej w okresie nowożytnym, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne” 112 (2019), s. 255-275;
- Olczak S., Wizytacje jako źródło do badań nad klerem parafialnym, „Summarium” 8 (1979), s. 253-258;
- Olczak S., Źródła kościelne z końca XVI i pierwszej połowy XVII w. do badań nad duchowieństwem, „Przegląd Tomistyczny” 2 (1986), s. 275-291;
- Preuß A. E., Preußische Landes- und Volkskunde, Królewiec 1835;
- Vielrose E., Dokładność informacji demograficznych pochodzących z przedrozbiorowych wizytacji kościelnych, „Przeszłość Demograficzna Polski” 2 (1968), s. 47-52;
- Waschinski E., Wie gross war die Bevölkerung Pommerellens, ehe Friedrich der Grosse das Land übernahm?, Danzig 1907;
- Wutstrack Ch. F., Kurze historisch- geografisch- statistische Beschreibung von dem königlich -preussischen Herzogthume Vor- und Hinter- Pommern, Stettin 1793.