Przeszłość Demograficzna Polski

Poland's Demographic Past


ISSN: 0079-7189     eISSN: 2719-4345    OAI    DOI: 10.18276/pdp.2025.47-04
CC BY-SA   Open Access   DOAJ  ERIH PLUS  DOAJ  DOAJ

Liste der Ausgaben / 47, 2025
Populacje żydowskie w spisach komisji porządkowych cywilno-wojskowych. Problemy i możliwości badawcze

Autoren: Radosław Poniat ORCID
Uniwersytet w Białymstoku
Schlüsselbegriffe: rodzina żydowska wiek zawierania małżeństwa Żydzi gospodarstwo domowe spisy ludności demografia historyczna
Veröffentlichungsdatum der gesamten Ausgabe:2025-12
Seitenanzahl:36 (125-160)
Klasyfikacja JEL: N33
Cited-by (Crossref) ?:
Anzahl der Downloads ?: 120

Abstract

Artykuł poświęcony jest możliwościom wykorzystania spisów ludności z Rzeczpospolitej Obojga Narodów końca XVIII w. w analizach demograficznych skupionych na funkcjonowaniu rodziny żydowskiej. Na przykładzie materiałów wytworzonych przez komisje porządkowe cywilno-wojskowe z województwa krakowskiego i ziemi wieluńskiej opisane zostały ograniczenia ówczesnych spisów. Równocześnie artykuł zawiera propozycję technik kontroli jakości spisów oraz wyłaniania spośród nich podzbiorów o lepszej rejestracji. Praktyczne zastosowanie takiego podejścia zaprezentowane zostało na dwóch przykładach dotyczących wieku zawierania małżeństw oraz struktury gospodarstw domowych.
herunterladen

Artikeldatei

Bibliographie

1.Alter, George C. „The Evolution of Models in Historical Demography”. The Journal of Interdisciplinary History 50, nr 3 (2019): 325–62.
2.Bałaban, Majer. Historja Żydów w Krakowie i na Kazimierzu 1304–1868. T. 2: 1656–1868. Wydawnictwo Nadzieja, 1936.
3.Bałaban, Majer. Spis Żydów i kahałów ziemi halickiej i powiatów trembowskiego i kołomyjskiego w r. 1765. Akademia Umiejętności, 1909.
4.Berkovitz, Jay R. „Acculturation and Integration in Eighteenth-Century Metz”. Jewish History 24, nr 3–4 (2010): 271–94.
5.Botticini, Maristella, Zvi Eckstein, i Anat Vaturi. „Child Care and Human Development: Insights from Jewish History in Central and Eastern Europe, 1500–1930”. The Economic Journal 129 (2019): 2637–90. https://doi.org/10.1093/ej/uez025.
6.Chen, Ruoyu, i Zhang Lingxiang. „Imbalance in China’s Sex Ratio at Birth: A Review”. Journal of Economic Surveys 33, nr 3 (2019): 1050–69.
7.Della Pergola, Sergio. „Demography”. W The Oxford Handbook of Jewish Studies, red. Martin Goodman i in. (Oxford University Press, 2002).
8.Della Pergola, Sergio. „Some Fundamentals of Jewish Demographic History”. Papers in Jewish Demography 11 (2001): 11–33.
9.Eckstein, Zvi, i Anat Vaturi. „Newborn Care and Survival among Jews in Early Modern Poland”. Polin. Studies in Polish Jewry 36 (2024): 122–39.
10.Friedrichs, Christopher R. „Jewish Household Structure in an Early Modern Town: The Worms Ghetto Census of 1610”. The History of the Family 8, nr 4 (2003): 481–93. https://doi.org/10.1016/j.hisfam.2003.07.002
11.Goldberg, Jacob. „Die Ehe bei den Juden Polens im 18. Jahrhundert”. Jahrbücher für Geschichte Osteuropas, Neue Folge 31, nr 4 (1983): 481–515.
12.Goldberg, Jacob. „Jewish Marriage in Eighteenth-Century Poland”. Polin. Studies in Polish Jewry 10 (1997): 3–39.
13.Goldberg, Jakub. „Małżeństwa Żydów polskich w XVIII wieku”. W Jakub Goldberg, Żydzi w społeczeństwie, gospodarce i kulturze Rzeczypospolitej szlacheckiej. Polska Akademia Umiejętności, 2012.
14.Guldon, Zenon, i Nikołaj Krikun. „Przyczynek do krytyki spisów ludności żydowskiej z końca XVIII w.”. Studia źródłoznawcze 23 (1978): 153–57.
15.Guldon, Zenon, i Waldemar Kowalski. „The Jewish Population and Family in the Polish-Lithuanian Commonwealth in the Second Half of the 18th Century”. The History of the Family 8, nr 4 (2003): 517–30. https://doi.org/10.1016/j.hisfam.2001.01.001.
16.Hundert, Gershon D. The Jews in a Polish Private Town. The Case of Opatów in the Eighteenth Century. Johns Hopkins University Press, 2019.
17.Jankowski, Tomasz M. Demography of a Shtetl. The Case of Piotrków Trybunalski. Brill, 2022.
18.Kalik, Judith. Movable Inn: The Rural Jewish Population of Minsk Guberniya in 1793–1914. De Gruyter, 2018.
19.Kalik, Judith. Scepter of Judah. The Jewish Autonomy in the Eighteenth-Century Crown Poland. Brill, 2009.
20.Katz, Jacob. „Family, Kinship, and Marriage among Ashkenazim in the Sixteenth to Eighteenth Centuries”. The Jewish Journal of Sociology 1, nr 1 (1959): 4–22.
21.Kaźmierczyk, Adam. Rodziłem się Żydem... Konwersje Żydów w Rzeczypospolitej XVII–XVIII wieku. Księgarnia Akademicka, 2015.
22.Kaźmierczyk, Adam. „The Problem of Christian Servants as Reflected in the Legal Codes of the Polish-Lithuanian Commonwealth during the Second Half of the Seventeenth Century and in the Saxon Period”. Gal-Ed 15/16 (1997): 23–40.
23.Kaźmierczyk, Ewa. „Spisy Komisji Porządkowej Cywilno-Wojskowej Województwa Krakowskiego jako źródło do badań demograficznych – przykład powiatu proszowickiego”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 38, nr 2 (2016): 73–101.
24.Kędelski, Mieczysław. Rozwój demograficzny Poznania w XVIII i na początku XIX wieku. Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, 1992.
25.Kołodziejczyk, Konrad. Ludność chrześcijańskiego Kazimierza pod Krakowem w XVIII wieku. Studium społeczno-demograficzne. Księgarnia Akademicka, 2024.
26.Landes, Ruth, i Mark Zborowski. „Hypotheses Concerning the Eastern European Jewish Family”. Psychiatry 13, nr 4 (1950): 447–64.
27.Lowenstein, Steven M. „Ashkenazic Jewry and the European Marriage Pattern: A Preliminary Survey of Jewish Marriage Age”. Jewish History 8, nr 1–2 (1994): 155–75.
28.Mahler, Rafał. Toldot ha-jehudim be Polin. Sifriyat poʻalim, 1946.
29.Mahler, Rafał. „Żydzi w danej Polsce w świetle liczb. Struktura demograficzna i społeczno-ekonomiczna Żydów w Koronie w XVIII w.”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 1 (1967): 131–80.
30.Markowski, Artur. Między Wschodem a Zachodem: rodzina i gospodarstwo domowe Żydów suwalskich w pierwszej połowie XIX wieku. Wydawnictwo Neriton, 2008.
31.Michałowska, Anna. „Rodzina żydowska w Radoszkowicach w końcu XVIII w.”. Kwartalnik Historyczny 110, nr 1 (2003): 59–74.
32.Plakans, Andrejs. „Age and Family Structures among the Jews of Mitau, Kurland, 1833–1834”. The History of the Family 8, nr 4 (2003): 545–61.
33.Plakans, Andrejs, Joel M. Halpern. „An Historical Perspective on Eighteenth Century Jewish Family Households in Eastern Europe. A Preliminary Case Study”. W Modern Jewish Fertility, redakcja Paul Ritterband. Brill, 1981.
34.Poniat, Radosław. Służba domowa w miastach na ziemiach polskich od połowy XVIII do końca XIX wieku. Wydawnictwo DiG, 2014.
35.Poniat, Radosław. „Wiek opuszczania rodzinnego gospodarstwa domowego w dobie stanisławowskiej w świetle zeznań sądowych”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 35, nr 4 (2014): 7–40.
36.Rosman, Moshe. Categorically Jewish, Distinctly Polish: Polish Jewish History Reflected and Refracted. The Littman Library of Jewish Civilization, in association with Liverpool University Press, 2022.
37.Rosman, Moshe. The Lords’ Jews: Magnate-Jewish Relations in the Polish-Lithuanian Commonwealth during the Eighteenth Century. Harvard University Press, 1991.
38.Soliday, Gerald L. „The Jews of Early Modern Marburg, 1640s–1800. A Case Study in Family and Household Organization”. History of the Family 8, nr 4 (2003): 495–516. https://doi.org/10.1016/j.hisfam.2003.07.001
39.Stampfer, Shaul. „The 1764 Census of Polish Jewry”. Annual of Bar Ilan University 24–25 (1989): 41–147.
40.Stampfer, Shaul. „The Structure and Lifestyle of Traditional Jewish Community in the Grand Duchy of Lithuania on the Second Half of the 18th Century”. W The Census of Lithuanian Jewry in 1764–65 and Historical Family Demography, redakcja Jurgita Šiaučiūnaitė-Verbickienė. Austeria Puvlishing House, 2015.
41.Sułkowski, Zygmunt. „Mechanizmy ekspansji demograficznej Żydów w miastach polskich w XVI–XIX w.”. Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 17, nr 3 (1974): 94–110.
42.Szołtysek, Mikołaj. Rethinking East-Central Europe: Family Systems and Co-Residence in the Polish-Lithuanian Commonwealth. T. 1–2. Peter Lang, 2015.
43.Szołtysek, Mikołaj, i Siegfried Gruber. „Historical Family Demography of the Jewish Census of the Grand Duchy of Lithuania in 1764–65”. W The Census of Lithuanian Jewry in 1764–65 and Historical Family Demography, redakcja Jurgita Šiaučiūnaitė-Verbickienė. Austeria Puvlishing House, 2015.
44.Szołtysek, Mikołaj, i Bartosz Ogórek. „How Many Household Formation Systems Were There in Historic Europe? A View across 256 Regions Using Partitioning Clustering Methods”. Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History 53, nr 1 (2020): 53–76.
45.Šiaučiūnaitė-Verbickienė, Jurgita, red. The Census of Lithuanian Jewry in 1764–65 and Historical Family Demography. Austeria Publishing House, 2015.
46.Thulin, Mirjam, i Markus Krah. „The History of Jewish Families in Early Modern and Modern Times”. W Jewish Families and Kinship in the Early Modern and Modern Eras, redakcja Mirjam Thulin, Markus Krah, Bianca Pick. Universitätsverlag Potsdam, 2020. https://doi.org/10.25932/publishup-48529.
47.Vobecká, Jana. Demographic Avant-Garde: Jews in Bohemia between the Enlightenment and the Shoah. Central European University Press, 2013.
48.Wojnarski, Dariusz. „‘Paradise Lost’: The Depopulation of the Jews of Narol in 1648”. Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 46 (2024): 7–36. https://doi.org/10.18276/pdp.2024.46-01.
49.Wyczański, Andrzej. „Historyk wobec liczby”. W Metody i wyniki. Z warsztatu historyka dziejów społeczeństwa polskiego, redakcja Stanisław Kalabiński, współudział Joanna Hensel, Irena Rychlikowa. PWN, 1980.
50.Wysmułek, Jakub. „Change and Adaptation. Jewish Households in Lviv, Worms and Poznan in Early Modern Times”. The History of the Family 27, nr 1 (2022): 145–80. https://doi.org/10.1080/1081602X.2021.2013916.