Przeszłość Demograficzna Polski
Poland's Demographic Past
Obszar parafii jako czynnik źródłotwórczy rejestracji metrykalnej w dekanacie Kazimierz na przełomie XVIII i XIX wieku
DOI: 10.18276/pdp.2016.2.38-02
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 0079-7189 |
| Autoren: |
Piotr
Rachwał
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Wydział Nauk Humanistycznych Bogumił Szady Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Wydział Nauk Humanistycznych |
| Schlüsselbegriffe: | korelacja regresja przymus parafialny ruch naturalny metryki archiwum parafialne |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2016 |
| Seitenanzahl: | 38 (35-72) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
| Anzahl der Downloads ?: | 1439 |
 
  
 
| |
Abstract
W artykule poruszono problem rejestracji metrykalnej wiernych dekanatu kazimierskiegopoza właściwą, ze względu na miejsce zamieszkania, parafią. Przyjęto hipotezę, iż o skali tego zjawiska miał decydować przede wszystkim dystans, jaki dzielił poszczególne miejscowości od najbliższego kościoła. W badaniach wykorzystano szeroką bazę źródłową. W sumie przebadano metryki 13 z 15 parafii tworzących w XVIII wieku dekanat kazimierski i dodatkowo kilka parafii sąsiednich. W analizie zgromadzonego materiału posłużono się m.in. narzędziami GIS. Otrzymane wyniki wskazują, iż skala zjawiska nie była duża. W przypadku chrztów, mediana dla odsetka ochrzczonych poza rodzimą parafią wyniosła 3,1. Nie stwierdzono także wyraźnej korelacji między liczbą chrztów a odległością. Na podstawie otrzymanych wyników można wnioskować, iż decydującą rolę w wyborze miejsca odprawiania sakramentów miał tzw. przymus parafialny. W celu uzyskania bardziej wiarygodnych ustaleń celowe wydaje się poszerzenie bazy źródłowej o zapisy metrykalne kolejnych parafii Lubelszczyzny oraz uwzględnienie w analizie statystycznej większej liczby zmiennych mogących mieć wpływ na skalę rejestracji poza rodzimą parafią.
PDF-Vorschau
Bibliographie (28)
- Chachaj, Jacek. Bliżej schizmatyków niż Krakowa… Archidiakonat lubelski w XV i XVI wieku. Lublin: Werset, 2012.
- Dunin-Wąsowicz, Anna i in. „State and Ecclesiastical Borders in the End of the 16th Century”. W: Historical Atlas of Poland in the 2nd half of the 16th Voivodeships of Cracow, Sandomierz, Lublin, Sieradz, Łęczyca, Rawa, Płock and Mazovia. Vol. 1: Maps, red. Marek Słoń. Frankfurt am Main: Peter Lang, 2014.
- Encyklopedia Kościelna, red. Michał Nowodworski. T. 14. Warszawa 1881.
- Gieysztorowa, Irena. „Badania demograficzne na podstawie metryk parafialnych”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 10 (1962) nr 1–2.
- Gieysztorowa, Irena. „Niebezpieczeństwa metodyczne polskich badań metrykalnych XVII–XVIII wieku”. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 19 (1971).
- Karbownik, Henryk. Ofiary iura stolae na ziemiach polskich w latach 1285–1918. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL, 1995.
- Kościół i społeczeństwo Małopolski w II połowie XVIII wieku. Materiały źródłowe. T. 1: Ludność i organizacja diecezji krakowskiej, oprac. Bogumił Szady. Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2010.
- Kowalczyk, Janina. „Wartość źródłowa metryk parafii Serniki (pow. Lubartów) z lat 1697–1865”. Przeszłość Demograficzna Polski, 3 (1969).
- Kowalski, Waldemar. „Schematyzm diecezji krakowskiej z tzw. kopiarza wiślickiego”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 81 (2004).
- Kuklo, Cezary. „Ocena wartości źródłowej rejestrów metrykalnych parafii św. Krzyża w Warszawie w XVIII wieku”. Przeszłość Demograficzna Polski, 18 (1990).
- Kuklo, Cezary. Demografia Rzeczypospolitej przedrozbiorowej. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2009.
- Kumor, Bolesław. Dzieje diecezji krakowskiej. T. 4. Kraków: Wydawnictwo św. Stanisława BM Archidiecezji Krakowskiej, 2002.
- Kurpas, Józef. „Początki ksiąg metrykalnych”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 2 (1961).
- Litak, Stanisław. Atlas Kościoła łacińskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVIII wieku. Lublin 2006.
- Paradysz, Jan. „Współczesna demografia regionalna i kilka wniosków z niej wypływających dla innych badan w mikroskali”. Przeszłość Demograficzna Polski, 26 (2005).
- Piasecki, Edmund. „Wartości poznawcze rejestrów metrykalnych”. Studia Demograficzne, 100 (1991) nr 2. Przybylak, Rajmund, Gabriel Wójcik, Kazimierz Marciniak, Waldemar Chorążyczewski, Wiesław Nowosad, Piotr Oliński, Krzysztof Syta. „Zmienność warunków termiczno-opadowych w Polsce w okresie 1501–1840 w świetle danych historycznych”. Przegląd Geograficzny, 76 (2004) z. 1.
- Rachwał, Piotr. „Staropolskie księgi metrykalne w archiwach parafialnych archidiecezji lubelskiej”, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, 63 (2015) nr 4.
- „Regestr diecezjów” Franciszka Czaykowskiego, czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783–1784, oprac. Krzysztof Chłapowski, Sławomir Górzyński. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2006.
- Rituale Romanum: Pauli V. Pontificis Maximi jussu editum et a Benedicto XIV auctum et castigatum. Romae 1847.
- Rozwałka, Andrzej. Sieć osadnicza w archidiakonacie lubelskim w średniowieczu. Studium archeologiczno-historyczne. Lublin: Wydawnictwo UMCS, 1999.
- Różański, Mieczysław. „Akta metrykalne w prawodawstwie polskim”. Archiwariusz. Biuletyn Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu, 1 (2005).
- Sułowski, Zygmunt. „Księga zgonów parafii Kijany i Bystrzyca z drugiej połowy XVIII w.”. Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, 67 (1997).
- Sułowski, Zygmunt. „Ruch naturalny ludności ziemi lubelskiej w latach 1582–1900”. Biuletyn Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Humanistyka, 18 (1976).
- Szafran, Przemysław. Rozwój średniowiecznej sieci parafialnej w Lubelskiem. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1958.
- Wiśniowski, Eugeniusz. Parafie w średniowiecznej Polsce. Struktura i funkcje społeczne. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2004.
- Wnęk Konrad. Dzieje klimatu Galicji w latach 1848–1913. Kraków: Historia Iagellonica, 1999.
- Wojciechowski, Stefan. Województwo lubelskie w drugiej połowie XVI wieku. Warszawa: PWN, 1966.
- Zujko, Leokadia. „Struktura terytorialna parafii dekanatu kazimierskiego od XVI do XIX wieku”. Maszynopis pracy magisterskiej, Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1964.