Przeszłość Demograficzna Polski
Poland's Demographic Past
The Population Potential of the Largest Cities in the Second Polish Republic
(Potencjał ludnościowy największych miast Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej)
DOI: 10.18276/pdp.2024.46-04
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0079-7189 |
| eISSN: | 2719-4345 |
| Autorzy: |
Anna
Majdzińska
Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Demografii |
| Słowa kluczowe: | demografia II Rzeczypospolitej Polskiej potencjał ludnościowy najludniejsze mia- sta II RP struktury populacji według cech społeczno-demograficznych reprodukcja ludności |
| Data publikacji całości: | 2024 |
| Liczba stron: | 37 (93-129) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Klasyfikacja JEL: | J10 J19 |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
| Liczba pobrań ?: | 744 |
Abstrakt
W artykule przedstawiono charakterystykę najludniejszych miast Polski okresu międzywojnia (tj. liczących w 1939 r. co najmniej 100 tys. mieszkańców) z punktu widzenia stanu, struktur demograficznych oraz reprodukcji ludności. Charakterystyki te opisują w sposób bezpośredni potencjał ludnościowy tych miast lub stanowią istotne determinanty go kształtujące. Źródłem danych dla prowadzonych rozważań były archiwalne publikacje Głównego Urzędu Statystycznego.
Podgląd PDF
Bibliografia (75)
- Bartkowski, Tadeusz. “Mapa gęstości zaludnienia wiejskiego Ziem Zachodnich w 1939 r.” Przegląd Zachodni 5–6 (1950): 472–77.
- Barwiński, Marek. “Spisy Powszechne w Polsce w latach 1921–2011 – określanie czy kreowanie struktury narodowościowej?” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geo- graphica Socio-Oeconomica 21 (2015): 53–72.
- Berger, Jan. “Powszechny spis ludności w 1921 r.” Wiadomości Statystyczne 12 (2008): 1–11.
- Borowski, Stanisław. Demografia społeczna. PWN, 1974.
- Borowski, Stanisław. “Odraczanie potomstwa w Poznaniu w rodzinach z przełomu XIX i XX wieku oraz w bieżącym stuleciu.” Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 5 (1972): 119–36.
- Bromek, Karol. “Rozwój demograficzny regionu Krakowa w okresie od 1869 do 1950.” Zeszyty Naukowe UJ. Prace Geograficzne 9 (1964): 65.
- Chałupczak, Henryk, and Tomasz Browarek. Mniejszości narodowe w Polsce w latach 1918–1995. Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1998.
- Chamot, Marek. “Dziedzictwo kulturowe Bydgoskiego Węzła Wodnego.” In Dziedzictwo przemysłowe Bydgoszczy – nadzieje i dylematy, ed. Rafał Nowicki. Wydawnictwo Uczelniane WSG, 2018.
- Chwalba, Andrzej. “Dziedzictwo zaborów.” In Polski wiek XX, ed. Krzysztof Persak, and Paweł Machcewicz. Wydawnictwo Bellona, Muzeum Historii Polski, 2009.
- Chwalba, Andrzej. 1919. Pierwszy rok wolności. Wydawnictwo Czarne, 2019.
- Dekret o obowiązku szkolnym (Dz.Pr.P.P. 1919 nr 14 poz. 147).
- Domański, Czesław, ed. Metody statystyczne. Teoria i zadania. Wydawnictwo Uniwer- sytetu Łódzkiego, 2001.
- Dziewoński, Kazimierz. Rozwój i rozmieszczenie ludności Polski w XX wieku. PWN, 1967. Fogelson, Samuel. “Rola wędrówek w rozwoju demograficznym Polski.” Ekonomista 1 (1937): 55–77.
- Fogelson, Samuel. “Struktura demograficzna ludności żydowskiej w Polsce.” Sprawy Narodowościowe 6 (1938): 555–88.
- Fogelson, Samuel. “Wędrówki wewnętrzne.” In Encyklopedia Nauk Politycznych, vol. 3. Wydawnictwo Instytutu Społecznego i Instytutu Wydawniczego “Biblioteka Polska,” 1938.
- Gawryszewski, Andrzej, “Przestrzenna ruchliwość ludności Polski. Bibliografia (lata 1896–1990).” Dokumentacja Geograficzna. IGiPZ PAN, 1997.
- Gawryszewski, Andrzej. Ludność Polski w XX wieku. IGiPZ PAN, 2005.
- Gawryszewski, Andrzej. Ludność Warszawy w XX wieku. IGiPZ PAN, 2009.
- Gazińska, Mirosława. Potencjał demograficzny w regionie. Analiza ilościowa. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2003.
- Gieysztorowa, Irena. Wstęp do demografii staropolskiej. PWN, 1976.
- Iglicka, Krystyna. Terytorialne przemiany płodności w Polsce w latach 1931–1988. SGH, 1994.
- Jabłonowska, Zofia. “Rodzina w XIX i na początku XX wieku.” In Przemiany rodziny polskiej, ed. Jadwiga Komorowska. Instytut Wydawniczy CRZZ, 1975. Jelonek, Adam. Ludność miast i osiedli typu miejskiego na ziemiach Polski od 1810 do 1960. IGiPZ PAN, 1967.
- Jezierski, Andrzej, and Cecylia Leszczyńska. “Okres 1918–2000.” In Historia Polski w liczbach. Vol 1, Państwo i społeczeństwo, ed. Franciszek Kubiczek. GUS, 2003.
- Kołodziej, Edward. “Emigracja z ziem polskich i Polonia 1871–1939. Liczebność i roz- mieszczenie.” Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 18 (1991): 13–51.
- Koreleski, Dariusz. “Stan urbanizacji i jej uwarunkowania w Polsce międzywojennej – wybrane zagadnienia.” Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie 1, no. 11 (2013): 207–19.
- Krysiński, Alfons. Struktura narodowościowa miast polskich. Instytut Badań Spraw Narodowościowych, 1937.
- Krzyżanowski, Lech. “Pierwsze lata województwa śląskiego w II RP.” Biuletyn IPN 9, no. 142 (2017): 5–18.
- Kuźma-Markowska, Sylwia. “Stan badań nad historią antykoncepcji w XIX i XX wieku.” Przegląd Historyczny C, no. 3 (2009): 603–19.
- Kwiatek, Jerzy, and Teofil Lijewski. Leksykon miast polskich. Wydawnictwo Muza, 1998.
- Leszczyńska, Cecylia. “Terytorium i ludność” (Tab. 4. 50 największych miast w Europie. 1930–1931). In Historia Polski w liczbach. Polska w Europie. Vol. 3, ed. Franciszek Kubiczek. GUS, 2014.
- Liszewski, Stanisław, ed. Geografia osadnictwa i ludności w niepodległej Polsce (lata 1918–1993) Vol. 3, Badacze. PTG, 1994.
- Liszewski, Stanisław, ed. Geografia osadnictwa i ludności w niepodległej Polsce (lata 1918–1993). Vol. 1, Ośrodki naukowo-badawcze i ich dorobek. PTG, 1993.
- Majdzińska, Anna. Regionalizacja demograficzna. Wybrane metody i próby ich aplikacji. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2016.
- Mędrzecki, Włodzimierz. “Liczebność i rozmieszczenie grup narodowościowych w II Rzeczy pospolitej w świetle wyników II Spisu Powszechnego (1931 r.).” Dzieje Najnowsze 15, nos. 1–2 (1983): 231–52.
- Morawski, Wojciech. “Gospodarka II Rzeczypospolitej.” In Polski wiek XX, ed. Krzysztof Persak, and Paweł Machcewicz. Wydawnictwo Bellona, Muzeum Historii Polski, 2009.
- Morawski, Wojciech. “Małżeństwa, urodzenia i zgony w woj. południowych w roku 1926 na tle województw zachodnich i niektórych krajów Europy.” Kwartalnik Statystyczny 7, no. 1 (1930): 152–253.
- Nietyksza, Maria. Ludność Warszawy na przełomie XIX i XX wieku. PWN, 1971.
- Ogórek, Bartosz. “‘Należy przestać spluwać dzieci na prawo i lewo!’ Transformacja płodności w populacji Drugiej Rzeczypospolitej.” In Społeczeństwo międzywojenne: nowe spojrzenie, ed. Włodzimierz Mędrzecki, and Janusz Żarnowski. Instytut Historii PAN, 2015.
- Ogórek, Bartosz. “Płodność populacji II Rzeczypospolitej. Badanie przy użyciu indeksów Princeton European Fertility Project.” Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych 72 (2012): 95–127.
- Okólski, Marek, ed. Teoria przejścia demograficznego. PWE, 1990.
- Okólski, Marek, and Agnieszka Fihel. Demografia. Współczesne zjawiska i teorie. Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2012.
- Ormicki, Wiktor. “Rozmieszczenie przyrostu rzeczywistego w Polsce (1921–1931).” Wiadomości Geograficzne 2 (1932): 28–31.
- Ormicki, Wiktor. “Regionalizm demograficzny Polski.” Wiadomości Geograficzne 3–5 (1932): 112–23.
- Podrażka, Anna. “Typy przejścia demograficznego w krajach europejskich.” Studia Demograficzne 98 (1989): 49–73.
- Piekałkiewicz, Jan. “Drugi powszechny spis ludności w Polsce.” Przegląd Geograficzny 11 (1931): 109–18.
- Rosset, Edward. Demografia Polski. Vol. 1, Stan, rozmieszczenie i struktura ludności. PWN, 1975.
- Rosset, Edward. Demografia Polski. Vol. 2, Reprodukcja ludności. PWN, 1975.
- Rosset, Edward. Ludzie starzy. Studium demograficzne. PWE, 1959.
- Rosset, Edward. Łódź – miasto pracy. Wydawnictwo Magistratu M. Łodzi, 1929.
- Rosset, Edward. Prawa demograficzne wojny. Referat wygłoszony na Międzynarodowym Kongresie Badań Ludnościowych w Rzymie w dniu 8 września 1931 roku (Paper delivered at the International Congress on Population Research in Rome on September 8, 1931). Drukarnia Polska Ludomira Mazurkiewicza i S-ki, 1933.
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 lutego 1927 r. o statystyce ruchu naturalnego ludności (Dz. U. Poz. 75 i 76).
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności (Dz. U. 1928 nr 32 poz. 309).
- Rudnicki, Szymon. “Polska mozaika społeczna.” In Polski wiek XX, ed. Krzysztof Per- sak, and Paweł Machcewicz. Wydawnictwo Bellona, Muzeum Historii Polski, 2009.
- Rzepkowski, Arkadiusz. Ludność miasta Łodzi w latach 1918–1939. Wydawnictwo Ibi- dem, 2008.
- Sierakowska, Katarzyna. Rodzice, dzieci, dziadkowie... Wielkomiejska rodzina inteligencka w Polsce 1918–1939. Wydawnictwo DiG, 2003.
- Słomiński, Zygmunt. Gospodarka Warszawy w dobie kryzysu 1930–1934. Drukarnia Piotr Pyz i S–ka, 1935.
- Smoleński, Jerzy. Względne przewyżki i niedobory ludności polskiej na obszarze Rzeczy- pospolitej. Księgarnia Geograficzna Orbis, 1926.
- Stańczak, Joanna, Dorota Szałtys, and Janusz Witkowski. “Potencjał ludnościowy Unii Europejskiej.” In Ekonomiczna pozycja Europy w świecie, ed. Jerzy Kleer and Kon- rad Prandecki. Wydawnictwo Komitet Prognoz “Polska 2000 Plus” PAN, 2016.
- Stańczyk, Elżbieta. “Rodność i umieralność na ziemiach polskich w kontekście teorii przejścia demograficznego.” Wiadomości Statystyczne 54, no. 9 (2009): 16–32.
- Szturm de Sztrem, Edward. “Prawdziwa statystyka.” Kwartalnik Historyczny 3 (1973): 664–67.
- Szulc, Stefan. “Dokładność szacunku ludności.” Kwartalnik Statystyczny 9, no. 2 (1932): 160–61.
- Szulc, Stefan. “Fałszywe zgłaszanie dat urodzeń w Polsce.” Kwartalnik Statystyczny 9, no. 1 (1931): 40–45.
- Szulc, Stefan. “O przyroście ludności w Polsce w okresie od r. 1921 do 1931.” Kwartalnik Statystyczny 9, no. 1 (1932): 31–40.
- Szulc, Stefan. “Ruch naturalny ludności w Polsce w latach 1895–1935.” In Zagadnienia demograficzne Polski. Ruch naturalny ludności w latach 1895–1935: dokładność rejestracji urodzeń i zgonów, urodzenia wielorakie, ed. Edward Szturm de Sztrem, Stefan Szulc. GUS, 1936.
- Uhorczak, Franciszek. Miasta w Polsce – ilość, wielkość, rozmieszczenie. “Księgarnia Książka” Aleksander Mazzucato, 1937.
- Wąsowicz, Józef. “Niektóre problemy rozmieszczenia ruchu naturalnego ludności w Polsce.” Czasopismo Geograficzne 7, no. 4 (1929): 193–218.
- Wnęk, Konrad. “Przemiany demograficzne we Lwowie w latach 1829–1938.” Zeszyty Naukowe UJ. Prace Historyczne 135 (2008): 113–27.
- World Health Organization. “Age-Standardized Mortality Rate.” Accessed November 12, 2024. https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/78.
- Wójcik, Adam. “Struktura ludności Lublina w okresie międzywojennym.” Przeszłość Demograficzna Polski – Poland’s Demographic Past 23 (2002): 121–42.
- Wysocki, Tomasz. “Zaawansowanie przejścia demograficznego w grupach narodowościo- wych i wyznaniowych w Polsce okresu międzywojennego.” Studia Demograficzne 1–2 (2008): 153–54.
- Zaborski, Bogdan. Antropogeograficzny atlas Polski, 2B. Libraria Nova, 1937.
- Zamorski, Krzysztof. “Początki przejścia demograficznego w Polsce.” Studia Demo- graficzne 2, no. 112 (1993): 15–22.
- Zarzycka, Zofia, and Jerzy T. Kowaleski. “Rozwój ludności Polski w latach 1919–1993.” In Rozwój demografii polskiej 1918–1993. Materiały z konferencji naukowej, ed. Celina Groblewska. Warszawa, 22 listopada 1993. GUS, 1994.
- Zielińska, Agnieszka. “Rodzina żydowska w XIX i na początku XX wieku.” In Struktury demograficzne rodziny na ziemiach polskich do połowy XX wieku. Przegląd badań i problemów, ed. Piotr Guzowski, and Cezary Kuklo. Instytut Badań nad Dziedzic- twem Kulturowym Europy, 2014.
- Żarnowski, Janusz. Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939. PWN, 1973.





