Pedagogika Szkoły Wyższej
Autonomia w przestrzeni akademickiej – znaczenia, doświadczenia, ograniczenia
DOI: 10.18276/psw.2018.2-09
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 2083-4381 |
| Autoren: |
Elżbieta
Wołodźko
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie |
| Schlüsselbegriffe: | autonomia ograniczenia autonomii edukacja wyższa |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2019 |
| Seitenanzahl: | 16 (89-104) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
Abstract
Artykuł przedstawia badania ograniczeń autonomii, postrzeganych przez studentów i nauczycieli akademickich,
które zrealizowano z zastosowaniem refleksyjnych technik badawczych (reflective writing
i otwartych wywiadów pogłębionych). Uzyskane dane wykazały, że badani sytuują ograniczenia autonomii
w partnerach procesu edukacyjnego – nauczyciele w braku kompetencji studentów, studenci w braku
możliwości dialogu oraz konieczności podporządkowania się nauczycielom, a także w niesprzyjającej ich
potrzebom organizacji procesu edukacyjnego oraz dysfunkcyjnym w ich ocenie systemie edukacyjnym.
Żadna ze stron nie wykazała się refleksyjnością dotyczącą ich osobowej odpowiedzialności czy gotowości
podjęcia działań przekraczających doświadczane ograniczenia. Wobec braku zaangażowania nauczycieli
w budowanie środowiska edukacyjnego wspierającego autonomię, studenci, zwłaszcza ci najaktywniejsi,
poszukują pól autonomicznego działania w kołach naukowych, wolontariacie, samorządzie. Badania
wykazały potrzebę tworzenia przestrzeni doświadczania autonomii w szkole wyższej, sprzyjającej rozwojowi
podmiotowej świadomości zarówno nauczycieli akademickich, jak i studentów.
PDF-Vorschau
Bibliographie (136)
- Aviram, A. (2010). Navigating Through the Storm. Reinventing Education for Postmodern Democracies. Rotterdam:
- Sense Publishers.
- Banasiak, B. (2008). I cóż po podmiocie w tak jałowym czasie? Forum Oświatowe, 20, 27–38.
- Bauman, T. (2008). Uniwersytet jako balast dla ideologii rynkowej. W: B.D. Gołębniak (red.), Pytanie
- o szkołę wyższą. W trosce o człowieczeństwo (s. 116–131). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej
- Szkoły Wyższej.
- Benson, P. (2008). Teachers’ and learners’ perspective on autonomy. W: T. Lamb, H. Reinders (red.),
- Learner and Teacher Autonomy. Concepts, realities, responses (s. 15–32). Amsterdam, Philadelphia: John
- Benjamin Publishing Company. DOI: https://doi.org/10.1075/aals.1.05ben.
- Benson, P. (2013). Teaching and Researching Autonomy. New York: Routledge.
- Benson, P., Voller, P. (2014). Autonomy and Independence in Language Learning. London: Routledge.
- Beyers, W., Goossens, L., Vansant, I., Moors E. (2003). A Structural Model of Autonomy in Middle
- and Late Adolescence: Connectedness, Separation, Detachment, and Agency. Journal of Youth and
- Adolescence, 32 (5), 351–365.
- Boykin McElhaney, K., Allen, J.P. (2001). Autonomy and Adolescent Social Functioning: The Moderating
- Effect and Risk. Child Development, 72 (1), 220–235. DOI: http://dx.doi.org/10.1111/1467-8624.00275.
- Bradbury, H. (red.) (2015). The SAGE Handbook of Action Research. Oregon University: Sage Publication.
- Červinková, H., Gołębniak, B.D. (red.), (2010). Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane.
- Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
- Červinková, H., Gołębniak, B.D. (red.) (2013). Edukacyjne badania w działaniu. Warszawa: Wydawnictwo
- Naukowe Scholar.
- Christman, J., Anderson, J. (2005). Autonomy and the Challenges to Liberalism. Cambridge: Cambridge
- University Press.
- Ciechanowska, D. (2015). The contemporary university as a threat to learner autonomy. W: K. Denek,
- A. Kamińska, P. Oleśniewicz (red.), Education of Tomorrow. Education and Other Forms of Activity of
- Adults (s. 65–78). Sosnowiec: Oficyna Wydawnicza „Humanitas”.
- Colombo, M. (2003). Reflexivity and Narratives in Action Research: A Discursive Approach. Forum
- Qualitative Social Research, 4 (2). Pobrane z: http//www.Qualitative-research.net/fgs-texte/2-03/2-
- -03colombo-e.htm (12.06.2006).
- Czerepaniak-Walczak, M. (2001a). Badanie w działaniu – perspektywa akademicka. W: J. Krajewski,
- T. Lewowicki, J. Nikitorowicz (red.), Problemy współczesnej metodologii (s. 187–203). Olecko:
- Wszechnica Mazurska.
- Czerepaniak-Walczak, M. (2001b). Badanie w działaniu akademickim; możliwości zastosowań
- w procesie podnoszenia jakości pracy uczelni. Rocznik Pedagogiczny, 24, 69–82.
- Czerepaniak-Walczak, M. (2006). Pedagogika emancypacyjna. Rozwój świadomości krytycznej człowieka.
- Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
- Czerepaniak-Walczak, M. (2013). Autonomia w kolorze sepii w inkrustowanej ramie KRK. O procedurach
- i treściach zmiany w edukacji akademickiej. W: M. Czerepaniak-Walczak (red.), Fabryka
- Autonomia w przestrzeni akademickiej – znaczenia, doświadczenia, ograniczenia 101
- dyplomów czy universitas? O „nadwiślańskiej” wersji przemian w edukacji akademickiej (s. 29–56). Kraków:
- Oficyna Wydawnicza Impuls.
- Dam, L. (1995). Learner Autonomy 3: From Theory to Practice. Dublin: Authentik.
- Dąbrowski, K. (1988). Pasja rozwoju. Warszawa: Almapress.
- Dołęga, Z. (2000). Autonomia w okresie dorastania. Czasopismo Psychologiczne, 6 (1/2), 77–86.
- Dykcik, W. (2009). Problemy autonomii i integracji społecznej osób niepełnosprawnych w środowisku
- życia. W: W. Dykcik (red.), Pedagogika specjalna (s. 315–336). Poznań: Wydawnictwo UAM.
- Feldman, A. (2001). Teacher Development and Action Research: Findings from Six Years of Action
- Research in Schools. Pobrane z: http://www.unix.oit.umass.edu/~afeldman/ActionResearchPapers/
- Feldmanetall2001.pdf (15.11.2006).
- Gezerlis, A. (2001). Castoriadis and the Project of Autonomy. A Review of The Imaginary Institution
- of Society. Democracy and Nature, 7 (3), 469–487. DOI: https://doi.org/10.1080/10855660120092320.
- Gołębniak, B.D. (red.) (2008a). Pytanie o szkołę wyższą. W trosce o człowieczeństwo. Wrocław: Wydawnictwo
- Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
- Gołębniak, B.D. (2008b). Wyjść poza scjentystyczne i personalistyczne myślenie o „uczeniu uczenia”.
- W: E. Filipiak (red.), Rozwijanie zdolności uczenia się. Wybrane konteksty i problemy (s. 50–58).
- Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Kazimierza Wielkiego.
- Gołębniak, B.D. (2010). Poszukiwanie – refleksyjność – dialektyczne uczenie się. Nowe praktyki
- edukacyjne w szkole wyższej. W: J. Piekarski, D. Urbaniak-Zając (red.), Innowacje w edukacji
- akademickiej. Szkolnictwo wyższe w procesie zmiany (s. 255–268). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu
- Łódzkiego.
- Haworth, L. (1986). Autonomy. An Essay in Philosophical Psychology and Ethics. New Haven–London:
- Yale University Press.
- Hmel, B.A., Pincus, A.L. (2002). The Meaning of Autonomy: On and Beyond the Interpersonal Circumplex.
- Journal of Personality, 70 (3), 277–310.
- Holec, H. (1981). Autonomy and Foreign Language Learning. Oxford 1981: Pergamon Press.
- Huang, J. (2006). Fostering learner autonomy within constraints: Negotiation and mediation in an
- atmosphere of collegiality. Prospect, 3 (21), 38–57.
- Jasper, M.A. (2005). Using reflective writing within research. Journal of Research in Nursery, 3 (10),
- 247–260.
- Kemmis, S., McTaggart, R. (2005). Participatory Action Research. Communicative Action and the
- Public Sphere. W: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln (red.), The SAGE Handbook of Qualitative Research
- (s. 559–603). London–New Delhi: Sage Publications Inc., Thousand Oaks.
- Koczanowicz, L. (2005). Wspólnota i emancypacje. Spór o społeczeństwo postkonwencjonalne. Wrocław:
- Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP.
- Kopka, J. (2008). Jednostka wobec moralności – subiektywna wizja przyszłości. W: J. Mariański,
- L. Smyczek (red.), Wartości, postawy i więzi moralne w zmieniającym się społeczeństwie (s. 57–75). Kraków:
- Wydawnictwo WAM.
- Kozielecki, J. (2001). Psychotransgresjonizm. Nowy kierunek psychologii. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie
- Żak.
- Kruszelnicki, M. (2008). Po humanizmie. Miraże podmiotowości (zarys problematyki). Forum
- Oświatowe, 20, 15–26.
- Kwieciński, Z. (2014). Edukacja demokratyczna i humanistyczna jako ruch i dzieło społeczne. Toruń–Wrocław:
- sumptem autora.
- Labouvie-Vief, G. (1982). Dynamic Development and Mature Autonomy, A Theoretical Prologue. Human
- Development, 25, 161–191.
- Little, D. (1991). Learner Autonomy 1: Definitions, Issues and Problems. Dublin: Authentik.
- Little, D., Ridley, J., Ushioda, E. (red.) (2003). Learner Autonomy in the Foreign Language Classroom: Teacher,
- Learner, Curriculum and Assessment. Dublin: Authentik.
- Lynch, M.F., Vansteenkiste, M., Deci, E.L., Ryan, R.M. (2011). Autonomy as Process and Outcome:
- Revisiting Cultural and Practical Issues in Motivation for Counselling. The Counseling Psychologist,
- 39 (2), 286–302. DOI: 10.1177/0011000010388424.
- Łapiński, B. (1988). Rola rodziny w osiąganiu autonomii przez dziecko w okresie dorastania. Psychologia
- Wychowawcza, 31 (5), 499–507.
- Melosik, Z. (2008). Uniwersytet i komercjalizacja. Rekonstrukcja debaty. W: B.D. Gołębniak (red.),
- Pytanie o szkołę wyższą. W trosce o człowieczeństwo (s. 105–115). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe
- Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
- Melosik, Z. (2013). Kultura popularna i tożsamość młodzieży. W niewoli władzy i wolności. Kraków: Impuls.
- Męczkowska, A. (2006). Podmiot i pedagogika: Od oświeceniowej utopii ku pokrytycznej dekonstrukcji. Wrocław:
- Mill, J.S. (1959). O wolności. W: J.S. Mill, Utylitaryzm. O wolności (s. 91–228). Warszawa: PWN.
- Nussbaum, M.C. (2008a). Kształcenie dla zysku, kształcenie dla wolności. W: B.D. Gołębniak (red.),
- Pytanie o szkołę wyższą. W trosce o człowieczeństwo (s. 65–89). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej
- Nussbaum, M.C. (2008b). W trosce o człowieczeństwo. Klasyczna obrona reformy kształcenia ogólnego.
- Obuchowski, K. (2000). Człowiek intencjonalny, czyli o tym jak być sobą. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
- Obuchowski, K. (2006). The Revolutions of the Subjects. Łódź: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-
- Ekonomicznej.
- Palfreyman, D., Smith, R.C. (red.) (2003). Learner Autonomy Across Cultures. Language Education Perspectives.
- New York: Palgrave Macmillan.
- Perkowski, M. (2001). Samostanowienie narodów w prawie międzynarodowym. Warszawa: Wydawnictwa
- Prawnicze PWN.
- Pestalozzi, J.H. (1972). Pisma pedagogiczne. Wrocław: Ossolineum.
- Pieniążek, P. (2008). Podmiot (w) nowoczesności. Forum Oświatowe, 20, 39–50.
- Potulicka, E., Rutkowiak, J. (2012). Neoliberalne uwikłania edukacji. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
- Reason, P., Bradbury, H. (2005). Introduction: Inquiry and Participation in Search of a World Worthy
- of Human Aspiration. W: P. Reason, H. Bradbury (red.), Handbook of Action Research: Participative
- Inquiry and Practice (s. 1–14). London: Thousand Oaks, New Delhi: Sage Publications.
- Reason, P., Torbet, W.R. (2010). Zwrot działaniowy. Ku transformacyjnej nauce społecznej.
- W: H. Červinková, B.D. Gołębniak (red.), Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane
- (s. 136–150). Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
- Rogers, C. (2002). O stawaniu się osobą. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.
- Ryan, R.M., Deci, E.L. (2006). Self-Regulation and the Problem of Human Autonomy: Does Psychology
- Need Choice, Self-Determination, and Will? Journal of Personality, 74 (6), 1557–1585.
- Smith, R.C. (2003). Teacher education for teacher – learner autonomy. Pobrane z: http:// www.Warwick.
- ac.uk/~elsdr/Teacher_autonomy.pdf (10.01. 2006).
- Speck, O. (2005). Być nauczycielem. Trudności wychowawcze w czasie zmian społeczno-kulturowych.
- Susman, G.I., Evered, R.E. (2010). Ocena naukowych walorów badań w działaniu. W: H. Červinková,
- B.D. Gołębniak (red.), Badania w działaniu. Pedagogika i antropologia zaangażowane (s. 89–115).
- Szostek, A. (2017). Autonomia uczelni a odpowiedzialność wobec społeczeństwa. W: Autonomia
- uczelni i środowiska akademickiego ‒ odpowiedzialność i etos akademicki (s. 21–27). Warszawa: Instytut
- Problemów Współczesnej Cywilizacji im. Marka Dietricha.
- Sztompka, P. (2017). Autonomia – fundament kultury akademickiej. W: Autonomia uczelni i środowiska
- akademickiego ‒ odpowiedzialność i etos akademicki (s. 29–34). Warszawa: Instytut Problemów
- Współczesnej Cywilizacji im. Marka Dietricha.
- Thanasoulas, D. (2006). What is Learner Autonomy and How Can It Be Fostered. Pobrane z: http://iteslj.
- org/Articles?Thanasoulas.html (15.10.2006).
- Wołodźko, E. (2013). Ku autonomii studiowania. Procesy, znaczenia, kontekst, zmiana. Olsztyn: Wydawnictwo
- Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

