„O chłopskich wojnach nie śpiewa się pieśni”. Wizerunek chłopa w szwedzkich źródłach narracyjnych XIV i XV stulecia. Zarys problemu

Wizerunek chłopa w literaturze średniowiecznej był zdecydowanie krytyczny i dość stereotypowy:chłop to potomek Chama, o zwierzęcej naturze, prymitywny i leniwy. Teoriatrójpodziału funkcyjnego nieco złagodziła ten obraz, ukazując chłopów jako częśćspołeczeństwa niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania. Sytuacja chłopówszwedzkich różniła się jednak znacząco od pozycji chłopstwa w Europie „kontynentalnej”– posiadali ziemię i prawa polityczne. Czy jednak lepsza niż w innych krajach europejskichsytuacja chłopów w Szwecji miała wpływ na ich wizerunek w szwedzkichźródłach narracyjnych XIV i XV wieku? Analiza tekstów XIV-wiecznych wskazuje, żetworzenie się społeczeństwa stanowego w Szwecji i bliższy kontakt z europejską kulturąsprawił, iż chłopi utracili społeczny prestiż, którym cieszyli się jeszcze w XIII wiekui ich obraz nie odbiega od europejskiego wzorca. Natomiast w źródłach XV-wiecznychchłopi ukazani są jako warstwa społeczna o dużym znaczeniu politycznym i militarnym,z własnym etosem, świadomością narodową, jako część narodu politycznego. Źródła nieopisują ich jednoznacznie pozytywnie, ale świadczą o przełamaniu wcześniejszego raczejnegatywnego przekazu, odzwierciedlając dużą rolę chłopów w walkach Szwedówz królami unii kalmarskiej.