
Przegląd Zachodniopomorski
Swedish military cartography of the Thirty Years’ War. The example of Pomerania and the New March (Neumark).
(Szwedzka kartografia wojskowa okresu wojny trzydziestoletniej. Przykład pomorski i nowomarchijski)
DOI: 10.18276/pz.2019.4-08
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autorzy: | Radosław Skrycki |
| Słowa kluczowe: | historia kartografii kartografia militarna kartografia forteczna |
| Data wydania numeru / monografii: | 2019 |
| Liczba stron: | 16 (173-188) |
| OAI-PMH: | Metadane |
Abstrakt
Wojskowa kartografia szwedzka w okresie wojny trzydziestoletniej stanowi wzorcowy przykład rozwoju sposobów i metod wykonywania map w okresie dynamicznego rozwoju mapowania coraz to nowych obszarów świata. Rozwój ten dokonywał się za sprawą inżynierów wojskowych i był skierowany przede wszystkim do zaspokojenia potrzeb wojska. Podczas wojny i w okresie tuż po niej powstały niemal wszystkie rodzaje i typy map, które wkrótce zaczęły funkcjonować w kartografii jako samodzielne kierunki jej rozwoju.
Scharakteryzowano je na przykładzie dzieł powstałych dla ziem dawnego Księstwa Pomorskiego oraz brandenburskiej Nowej Marchii. W większości przechowywane są w zbiorach szwedzkiego Archiwum Wojennego (Krigsarkivet) w Sztokholmie i pozostały w rękopisie. Do dzieł tych zaliczono także druki ulotne, które co prawda nie były szwedzkiej proweniencji, ale związane były z obecnością szwedzkiej armii na terenach Rzeszy, a które stanowią ciekawy i mało znany przyczynek do wykorzystania mapy i planu miasta jako narzędzia propagandy.
Podgląd PDF
Bibliografia (24)
- Sources:
- Alla Bataille Ordningar…, Krigsarkivet Stockholm, Sveriges Krig 2.90.
- Geometrisch Plan der Stadt Colberg Anno 1648, Krigsarkivet Stockholm. Handritade kartenverk 21.
- Konung Gustavi Adolphi Bataille for Stettein…, Krigsarkivet Stockholm, Sveriges Krig 2.88.
- Kurtze Beschreibung und ins Kupffer gebrachte Contrafacturn…, Germanisches Nationalmuseum Nürnberg HB 5079 Kapsel 1345.
- Landt Brandenburgh, Krigsarkivet Stockholm SE/KrA/0425/02/051.
- Literature:
- Alexandrowicz S., Łuczyński J., Skrycki R., Historia kartografii ziem polskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2017.
- Black J., Narzędzia wojny, Warszawa 2008, pp. 123.
- Dawna kartografia wojskowa krajów młodszej Europy XVI–XX wieku, in: Dawna kartografia historyczna i wojskowa, eds. B. Konopska, J. Ostrowski, P. Weszpiński, Warszawa 2018.
- Ehrensvärd U., Cartographica Poloniae 1570–1930. Katalog źródeł rękopiśmiennych do historii ziem polskich w zbiorach szwedzkich, Warszawa–Sztokholm 2008.
- Eilharda Lubinusa podróż przez Pomorze, ed. R. Skrycki, Szczecin 2013.
- Gäfvert B., Maps and war – the swedish experience during the thirty years war, https://www.lwl.org/westfaelischer-friede-download/wfe-t/wfe-txt1-33.htm (10.07.2019).
- Kartografia wojskowa krajów strefy bałtyckiej XVI–XX w., eds. S. Alexandrowicz, Z. Karpus, W. Rezmer, Toruń 1996.
- Łopatecki K., Działalność szwedzkich kartografów na ziemiach Rzeczypospolitej w I poł. XVII w., in: K. Łopatecki, W. Walczak, Mapy i plany Rzeczypospolitej XVII w. znajdujące się w archiwach w Sztokholmie, vol. 1, Warszawa 2011.
- Olszewicz B., Polska kartografja wojskowa, Warszawa 1921.
- Scharfe W., Die Brandenburg-Karte von Olof Hansson Svart (1630–31), in: Mitteilungsblatt des Arbeitkreises für Historische Kartographie, ed. G. Heinrich, Münster 1994.
- Skrycki R., Dzieje kartografii Nowej Marchii do końca XVIII wieku, Warszawa 2008.
- Skrycki R., Kołobrzeg w wojnie siedmioletniej. Źródła kartograficzne do dziejów miasta w XVIII wieku, Kołobrzeg 2011.
- Tyszkiewicz J., Geografia historyczna. Zarys problematyki, Warszawa 2014.
- Wachowiak B., Szczecin w okresie wojny 30-letniej, in: Dzieje Szczecina, vol. II, ed. G. Labuda, Warszawa–Poznań 1985.
- Wachowiak B., Upadek państwa zachodniopomorskiego, in: Historia Pomorza, vol. II, part 1, ed. G. Labuda, Poznań 1976, p. 999.
- Wehrmann M., Geschichte der Stadt Stettin, Frankfurt a. Main 1979 (pierwodruk: Stettin 1911).
- Wolke L.E., Larsson G., Villstrand N.E., Wojna trzydziestoletnia. Europa i świat (1618–1648), Warszawa 2010.




