
Przegląd Zachodniopomorski
Ograniczenia w fotografowaniu w strefie nadgranicznej Środkowego Nadodrza w latach 1945-1956
DOI: 10.18276/pz.2021.36-09
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autoren: |
Zbigniew
Zyglewski
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego |
| Schlüsselbegriffe: | Ziemia Lubuska 1945-1956 strefa nadgraniczna fotografia |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2021 |
| Seitenanzahl: | 20 (249-268) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
Abstract
Rozporządzenie Prezydenta Polski z 1927 roku wprowadziło m.in. strefę nadgraniczną szerokości 2 km od linii granicy, gdzie obowiązywało szereg zakazów dla ludności. Ograniczenia w fotografowaniu w strefie nadgranicznej województwa poznańskiego pojawiły się tuż przed wybuchem wojny w 1939 roku. Po II wojnie światowej i przesunięciu granic Polski do Odry powiaty położone nad środowym biegiem Odry włączono do województwa poznańskiego a w 1950 roku przeniesiono do powołanego województwa zielonogórskiego. Po wojnie dawne prawo graniczne nadal obowiązywało do 1956 roku. Wojewoda poznański już w 1945 zarządził rejestrację aparatów fotograficznych, ale dopiero w 1949 roku ukazało się zarządzenie wojewody poznańskiego w sprawie uzyskania zezwoleń na posiadanie aparatów fotograficznych i robienie zdjęć w 6-kilometrowej strefie nadgranicznej dla celów amatorskich i zawodowych. Z zezwoleń tych byli wyłączeni wojskowi i osoby służbowo wykonujące zdjęcia oraz osoby przejeżdżające przez strefę nadgraniczną. Zezwolenia wydawały władze powiatowe po uzyskaniu opinii powiatowej służby bezpieczeństwa i Wojsk Ochrony Pogranicza. W połowie lat 50. XX wieku nastąpiło zaostrzenie zasad wydawania tych zezwoleń. Skrócono czas ich ważności z roku do kilku miesięcy z możliwością przedłużenia, wprowadzono zasadę uzyskiwania zgody dla fotografów pracujących na rzecz instytucji państwowych. Ograniczenia te, jak sie wydaje, podyktowane były obawą przed szpiegostwem na rzecz obcych państw.
PDF-Vorschau
Bibliographie (35)
- źródła archiwalne
- Archiwum Akt Nowych w Warszawie
- Ministerstwo Ziem Odzyskanych, sygn. 132.
- Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim
- Starostwo Powiatowe Gorzowskie, sygn. 285, 286, 287, 289
- Archiwum Państwowe w Szczecinie
- Urząd Wojewódzki Szczeciński, sygn. 1064.
- Archiwum Państwowe w Szczecinie Oddział Międzyzdroje
- Starostwo Powiatowe Wolińskie, sygn. 38.
- Archiwum Państwowe w Zielonej Górze
- Ekspozytura Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp., sygn. 65.
- Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze, sygn. 7613, 7614, 7618, 7626.
- Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie,
- Dowództwo WOP, sygn. 218/17.
- źródła drukowane
- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 22.01.1937 w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 23.12.1927 o granicach Państwa, Dz. U. R.P. 1937, nr 11, poz. 83.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z 22.01.1937 wydane w porozumieniu z Ministrami: Skarbu, Sprawiedliwości, Komunikacji oraz Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o granicach Państwa, Dz. U. R.P. 1937, nr 12, poz. 84.
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 23.12.1927 o granicach Państwa, Dz. U. R. P. 1927, nr 117, poz. 996.
- Rozporządzenie Wojewody Poznańskiego z 10.08.1939 w sprawie fotografowania, filmowania oraz przenoszenia (przewożenia) aparatów fotograficznych w strefie nadgranicznej, Poznański Dziennik Wojewódzki 1939, nr 33, poz. 689.
- Rozporządzenie Wojewody Poznańskiego z 23.06.1945 o rejestracji aparatów fotograficznych, Poznański Dziennik Wojewódzki 1945, nr 3, poz. 18.
- Rozporządzenie Wojewody Poznańskiego z 8.10.1947 w sprawie pasa drogi i strefy nadgranicznej, Poznański Dziennik Wojewódzki 1947, nr 31, poz. 375.
- Rozporządzenie Wojewody Poznańskiego z 1.10.1949 w sprawie fotografowania, filmowania oraz przenoszenia (przewożenia) aparatów fotograficznych w strefie nadgranicznej, Poznański Dziennik Wojewódzki 1949, nr 37, poz. 857.
- „Uciążliwe zakazy hamują rozwój turystyki”, Trybuna Dolnośląska, 30.04.1947.
- literatura
- Grochowski, Lech. „Ewolucja prawa ochrony granic Polski w XX-XXI wieku”. Zeszyty Prawnicze UKSW t 11 (2011), 3: 125-150.
- Jaworski, Mieczysław. Na piastowskim szlaku. działalność Ministerstwa Ziem Odzyskanych w latach 1945-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwo Obrony Narodowej, 1973.
- Ławski, Jan. Ochrona Granic Polski Ludowej 1945-1948. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1974.
- Polus, Ryszard. „Zmiany w podziale terytorialnym województwa zielonogórskiego od 1950 do 1977 roku”. Rocznik Lubuski 11 (1981), 199-207.
- Prochwicz, Jerzy R. Wojska Ochrony Pograniczna 1945-1965. Wybrane problemy.(Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2017.
- Rybicki, Hieronim. Powstanie i działalność władzy ludowej na zachodnich i północnych obszarach Polski 1945-1949. Poznań-Słupsk: Wydawnictwo Poznańskie, 1976.
- Samoliński, Olgierd. „Podziały administracyjne Polski Zachodniej i Północnej w latach 1795-1950”. Rocznik Lubuski 10 (1978): 47-89.
- Sroka, Piotr. Turystyka w polskich Sudetach w latach 1945-1956.(Wrocław: Ośrodek Pamięć i Przyszłość. Oficyna Wydawnicza Atut - Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, 2013.
- Stefaniak, Marcin. Działalność aparatu represji na zachodnim pograniczu Polski w latach 1945-1950. Szczecin: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Szczecinie, 2008.
- Szczegóła, Hieronim. Przeobrażenia ustrojowo-społeczne na Ziemi Lubuskiej w latach 1945-1947. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1971.
- Tkaczew, Władysław. Organa informacji Wojska Polskiego 1943-1956. Kontrwywiad wojskowy. Warszawa: Bellona, 2007.





