Przegląd Zachodniopomorski
Węgorzyno – szlacheckie miasto prywatne w czasach nowożytnych
DOI: 10.18276/pz.2019.2-01
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autoren: |
Paweł
Gut
Akademia Pomorska w Słupsku |
| Schlüsselbegriffe: | Węgorzyno Wangerin Pomorze Pommern czasy nowożytne miasto prywatne ustrój miejski |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2019 |
| Seitenanzahl: | 31 (5-35) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
 
 
 
| |
Abstract
Węgorzyno stanowi przykład prywatnego miasta, własność szlachecką rodu von Borcke. Lokacja miast nie nastąpiła w jednorazowym akcie prawny, ale Węgorzyno stało się miastem w toku długoletniego procesu nabywania kolejnych funkcji miejskich. Mieszczanie byli poddanymi rodu von Borcke i zobowiązani do dodatkowych danin na rzecz pana gruntowego. Wciągu XVI-XVIII wieku mieszkańcy miasta trudnili się rzemiosłem i drobnym handlem, a rolnictwo stanowiło bardzo istotne uzupełnienie dochodów, a przede wszystkim podstawę wyżywienia gospodarstw domowych. Węgorzyno pełniło rolę niewielkiego centrum rzemieślniczo-handlowe dla najbliższej okolicy. Wojna 30-letnia spowodowała znaczy upadek potencjału gospodarczego i demograficznego miasta, który został odbudowany dopiero w II połowie XVIII wieku.
PDF-Vorschau
Bibliographie (54)
- Źródła niepublikowane
- Archiwum Państwowe w Szczecinie:
- Archiwum Książąt Szczecińskich, sygn. I/3337, I/5314, I/5701, I/5818, I/5794, II/1947, II/2015, II/2043, II/2052.
- Cechy miasta Węgorzyna, sygn. 18, 24, 26, 51, 54, 56, 73, 95.
- Rejencja Szczecińska, sygn. I/3695.
- Rękopisy i Spuścizny, sygn. 565, 753–756, 759–760, 1330, 1332, 1377.
- Sąd Kameralny Rzeszy w Wetzlar, sygn. 142.
- Landesarchiv Greifswald:
- Rep. 7 Staatskanzelei, nr 172, 1567.
- Rep. 12 Kriegsarchiv Stettin, nr 537, 878.
- Rep. 38b U Wangerin nr 1–2.
- Rep. 38b Wangerin, nr 73.
- Źródła publikowane
- Diplomataria et scriptores historiae Germanicae medii aevi: cum sigillis aeri incisis; Accedit praefatio Christiani Gottlieb Buderi De damnis detrimentisque archivorum quorundam Germaniae, opera et studio Christiani Schoettgenii et Georgii Christophori Kreysigii, t. 3, Altenburg 1760.
- Ein Bürgereid in Wangerin aus dem Jahre 1734, „Heimatkalender für den Kreis Regenwalde” 1924.
- Geschichtsquellen des burg- und schlossgesessenen Geschlechts von Borcke, red. G. Sello, Berlin 1910.
- Matrikeln und Verzeichnisse der Pommerschen Ritterschaft vom XIV bis in das XIX Jahrhundert, red. R. Klempin, G. Kratz, Berlin 1863.
- Literatura
- [Anonim], Die Wangeriner Kirche, „Heimatkalender für den Kreis Regenwalde” 1924.
- Berghaus H., Landbuch des Herzogthums Stettin, von Kamin und Hinterpommern; oder des Verwaltungs-Bezirks der Königl. Regierung zu Stettin, Th. 2, t. 7, Enthaltend den Kreis Regenwald, Berlin 1874.
- Brehmer F., Das Herrenhaus in Wangerin, „Heimatkalender für den Kreis Regenwalde” 1941.
- Brüggemann L.W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königlich Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern, Th. 1–2, Stettin 1779–1784.
- Brüggemann L.W., Beyträge zur Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königlich Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern, Stettin 1800.
- Chlebowska A., Między miłosierdziem a obowiązkiem. Publiczna opieka nad ubogimi na Pomorzu w latach 1815–1872 na przykładzie rejencji szczecińskiej i koszalińskiej, Szczecin 2002.
- Gawlas S., Przełom lokacyjny w dziejach miast środkowoeuropejskich, w: Civitas Posnaniensis. Studia z dziejów średniowiecznego Poznania, red. Z. Kurnatowska, T. Jurek, Poznań 2005.
- Gut P., Urząd Radcy Podatkowego w Choszcznie dla miast powiatów tylnych Nowej Marchii, „Nadwarciański Rocznik Historyczno-Archiwalny” 2003, nr 10.
- Hupp O., Die Wappen und Siegel der Deutschen Städte, Flecken und Dörfer, t. 1, z. 2, Frankfurt a/M 1898.
- Isenmann E., Die deutsche Stadt im Spätmittelalter 1250–1500. Stadtgestalt, Recht, Stadtregiment, Kirche, Gesellschaft, Wirtschaft, Stuttgardt 1988.
- Kratz G., Klempin R., Die Städte der Provinz Pommern, Berlin 1865.
- Lesiński H., Kryzys gospodarczy i społeczny w miastach oraz próby jego przezwyciężenia, w: Historia Pomorza, t. 2, cz. 3, red. G. Labuda, Poznań 2003.
- Lesiński H., Kształtowanie się stosunków rynkowych pod wpływem merkantylistycznej polityki państwa, w: Historia Pomorza, t. 2, cz. 3, Poznań 2003.
- Lesiński H., Pomorze Zachodnie w latach wojny trzydziestoletniej, w: Z dziejów wojennych Pomorza Zachodniego, Cedynia 972 – Siekierki 1945, red. B. Miśkiewicz, Poznań 1972.
- Lesiński H., Przemiany w stosunkach handlowych miast Pomorza Zachodniego w drugiej połowie XVII i początkach XVIII wieku, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 3, Poznań 2003.
- Lesiński H., Przemiany w ustroju, rozplanowaniu i budowie miast, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 3, Poznań 2003.
- Majewski M., Ludwisarstwo stargardzkie XV–XVII wieku, Stargard 2005.
- Micraelius J., Antiquitates Pomeraniae oder Sechs Bücher vom Alten Pommerlande, Stettin 1639 (wyd. 2, Lepizig 1723).
- Moderow H., Die Evangelischen Geistlichen Pommerns von der Reformation bis zur Gegenwart, Teil: Der Regierungsbezirk Stettin, Stettin, 1903.
- Piskorski J.M., Kolonizacja wiejska na Pomorzu Zachodnim, wyd. 2, Poznań 2005.
- Radecki Z., Średniowieczne zamki Pomorza Zachodniego, Warszawa 1976.
- Rymar E., Pierwsze generacje rodu pomorskich Borków (XII–XIV w.), „Przegląd Zachodniopomorski” 2003, z. 3.
- Simiński R., W średniowieczu (do 1523 roku), w: Dzieje Szczecinka. Tom I (do 1939 roku), Szczecin–Szczecinek 2010.
- Szultka Z., Pomorze Zachodnie w okresie rywalizacji szwedzko-brandenbursko-pruskiej o Szczecin i ujście Odry, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 3, Poznań
- 2003.
- Szultka Z., Stosunki społeczne i polityczne w miastach do początku XVIII wieku, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 3, Poznań 2003.
- Szultka Z., Szkolnictwo wiejskie na Pomorzu Zachodnim od reformacji do początku XIX wieku, Słupsk 2017.
- Szultka Z., Walka elektorów brandenburskich i królów pruskich z opozycją stanową w drugiej połowie XVII i początkach XVIII wieku, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 3, Poznań 2003.
- Teske, Geschichte der Stadt Stargard, Stargard 1843.
- Vetter K., Zwischen Dorf und Stadt. Die Mediatstädte des kurmärkischen Kreises Lebus, Weimar 1996.
- Vogtherr Th., Die Stadt und ihre Recht – Stadtrecht in Nordwestdeutschland, w: Die Macht der Städte. Von der Antike bis zur Gegenwart, red. M. Gehler, Hildesheim 2010.
- Wachowiak B., Pomorze Zachodnie w schyłkowej epoce feudalizmu, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 1, Poznań 1976.
- Wachowiak B., Przemiany gospodarczo-społeczne i ustrojowe na wsi zachodniopomorskiej, w: Historia Pomorza, red. G. Labuda, t. 2, cz. 1, Poznań 1976.
- Wiśniewski J., Walki o Pomorze Zachodnie w toku wojen polsko-szwedzkich i brandenbursko-szwedzkich w latach 1655–1720, w: Z dziejów wojennych Pomorza Zachodniego, Cedynia 972 – Siekierki 1945, red. B. Miśkiewicz, Poznań 1972.
- Wutstrack C.F., Kurze historisch-geographisch-statistische Beschreibung von dem königlich-preussischen Herzogthume Vor- und Hinter-Pommern, Settin 1793.
- Wutstrack C.F., Nachtrag zu der Kurzen historisch-geographisch-statistischen Beschreibung des königlich-preussischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern, Settin 1795.