Przegląd Zachodniopomorski
Chrystianizacja i budowa struktur kościelnych na Pomorzu Zachodnim do przełomu XII i XIII wieku. Zarys problemu
DOI: 10.18276/pz.2017.2-02
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 0552-4245 |
| eISSN: | 2353-3021 |
| Autorzy: |
Piotr
Piętkowski
Uniwersytet Wrocławski |
| Słowa kluczowe: | Misja Ottona z Bambergu chrystianizacja Pomorza Zachodniego biskupstwo pomorskie dynastia Gryfitów |
| Data wydania numeru / monografii: | 2017 |
| Liczba stron: | 12 (31-42) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
 
| |
Abstrakt
Dzięki wysiłkowi misyjnemu podjętemu na Pomorzu Zachodnim dwukrotnie (1124/1125 oraz w 1128 r.) przez biskupa bamberskiego Ottona położone zostały podwaliny pod nową prowincję kościelną. Na oficjalne powołanie do życia tamtejszej diecezji, najpewniej w wyniku zawirowań politycznych, należało poczekać jeszcze kilka lat. Dopiero decyzją papieża Innocentego II z 1140 roku ustanowiono biskupstwo pomorskie, którego pierwszym ordynariuszem został duchowny o imieniu Adalbert, uczestnik obu ottonowych misji. Tym samym rozpoczął się dalszy proces budowy struktur kościelnych w obrębie władztwa Gryfitów. Dzieło to kontynuowali następcy Adalberta – Konrad I, Zygfryd oraz Sygwin. Jak wykazują źródła pochodzące z epoki, jednymi z najważniejszym zadań, które stały przed nimi, była dalsza chrystianizacja ludności, budowanie nowych kościołów, a także zakładanie i opieka nad istniejącymi już klasztorami. W 1176 roku decyzją księcia Kazimierza I stolica biskupia przeniesiona została do Kamienia Pomorskiego. Od tego momentu można też zaobserwować proces zmiany tytulatury tamtejszego biskupstwa, który też jest powiązany ze wzrostem znaczenia miejscowych ordynariuszy. Na przełomie XII i XIII wieku diecezja pomorska zmieniła się już oficjalnie w biskupstwo kamieńskie.
Podgląd PDF
Bibliografia (34)
- Ebo, Żywot św. Ottona biskupa bamberskiego, Monumenta Poloniae Historica Nova Se¬ries, t. 7, cz. 2, wyd. K. Liman, J. Wikarjak, Warszawa 1969.
- Pommersches Urkundenbuch, t. 1, cz. 1, red. R. Klempin, Stettin 1868.
- Saxonis Gesta Danorum, ks. XIV, t. 1, wyd. J. Orlik, H. Raeder, Hauniae 1931.
- Opracowania
- Błaszczyk T., Biskupi diecezji lubuskiej i pomorskiej do końca XII wieku, w: Kościół na Pomorzu Zachodnim i Ziemi Lubuskiej w XII wieku, red. Z. Lec, A. Put, Szczecin 2008, s. 68–76.
- Bobowski K., Uwagi dotyczące sieci klasztorów na Pomorzu zachodnim w okresie średniowiecza, w: Pomorze słowiańskie i jego sąsiedzi X–XV w., red. J. Huziński, Gdańsk 1995, s. 9–18.
- Boroń P., Nieudane próby chrystianizacji plemion słowiańskich, w: Kościół w monarchii Przemyślidów i Piastów, red. J. Dobosz, Poznań 2009, s. 23–35.
- Dziewulski W., Biskup pomorski Wojciech (próba charakterystyki), „Zapiski Historycz¬ne” 1957, nr 23, z. 4, s. 7–42.
- Labuda G., Historia Kaszubów w dziejach Pomorza, t. 1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006.
- Labuda G., Zamierzenia organizacji diecezjalnej na Pomorzu w roku 1123 (przed misją chrystianizacyjną biskupa Ottona z Bambergu), w: Instantia est mater doctrinae: księga jubileuszowa prof. dr. hab. Władysława Filipowiaka, red. E. Wilgocki et al., Szczecin 2001, s. 327–335.
- Leciejewicz L., Gdzie zostały umieszczone pierwsze siedziby biskupie na Pomorzu?, w: Z dziejów chrześcijaństwa na Pomorzu / Aus der Geschichte des Christentums in Pommern, red. L. von Zitzewitz, Kulice 2001 (= Zeszyty Kulickie / Külzer Hefte 2), s. 17–34.
- Myśliński K., Polska wobec Słowian Połabskich do końca wieku XII, Lublin 1993.
- Petersohn J., Der südliche Ostseeraum im kirchlich-politischen Kräftespiel des Reichs, Polens und Dänemarks vom 10. bis 13. Jahrhundert. Mission – Kirchenorganisa¬tion – Kultpolitik, Köln 1979.
- Piętkowski P., Adalbert – pierwszy biskup pomorski, w: Jednostka w czasach przełomu, człowiek wobec zmiany… Społeczeństwo – Kultura – Religia – Gospodarka – Poli¬tyka – Życie codzienne, red. A. Marzec, Kraków 2012, s. 85–106.
- Piętkowski P., Biskupstwo pomorskie jako początek biskupstwa kamieńskiego, Wrocław 2015.
- Piętkowski P., Dokumenty biskupa kamieńskiego Sygwina (1191–1219 r.), w: Orbis homi¬num: civitas, potestas, universitas. W kręgu badań nad kształtowaniem cywilizacji w wiekach średnich, red. M. Goliński, S. Rosik, Wrocław 2016, s. 83–96.
- Prokop K.R., Biskupi zachodniopomorscy, Koszalin 2003.
- Prokop K.R., Spór o przynależność metropolitalną i egzempcję biskupstwa kamieńskiego (XII–XIV w.), „Przegląd Zachodniopomorski” 2005, z. 4, s. 7–29.
- Rębkowski M., Chrystianizacja Pomorza Zachodniego. Studium archeologiczne, Szcze¬cin 2007.
- Rosik S., Conversio gentis Pomeranorum. Studium świadectwa o wydarzeniu (XII wiek), Wrocław 2010.
- Rosik S., Reinbern – Salsae Cholbergiensis aecclesiae episcopus, w: Salsa Cholbergien¬sis Kołobrzeg w Średniowieczu, red. L. Leciejewicz, M. Rębkowski, Kołobrzeg 2000, s. 85–93.
- Rusakiewicz M., „Matrona nobilissima et christianissima”? Żona Warcisława I a pro¬blem chrystianizacji Pomorza, w: Jednostka w czasach przełomu, człowiek wobec zmiany… Społeczeństwo – Kultura – Religia – Gospodarka – Polityka – Życie co¬dzienne, red. A. Marzec, Kraków 2012, s. 75–84.
- Rymar E., Prałatura kapituły kamieńskiej XII–XVI wieku. Część I: Prepozyci, „Przegląd Zachodniopomorski” 2009, z. 1, s. 5–30.
- Silnicki T., Początki chrześcijaństwa i organizacji kościelnej na Pomorzu, w: T. Silnicki, Z dziejów Kościoła w Polsce, Warszawa 1960, s. 105–200.
- Sikorski D.A., Kościół w Polsce za Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Rozważania nad granicami poznania historycznego, Poznań 2013.
- Smoliński M., Między dwoma organizmami państwowymi – biskup kamieński Herman von Gleichen i jego stosunki z książętami Pomorza Zachodniego oraz margrabiami brandenburskimi, „Średniowiecze Polskie i Powszechne” 2014, nr 3 (7), s. 25–44.
- Suchodolski S., Moneta możnowładcza i kościelna w Polsce wczesnośredniowiecznej, Wrocław–Warszawa–Kraków 1987.
- Tyc T., Polska a Pomorze za Krzywoustego, „Roczniki Historyczne” 1926, t. 2, s. 1–36.
- Walachowicz J., Biskupstwo zachodniopomorskie do 1188 roku, w: Dawne prawo i myśl polityczna, red. M. Malec, W. Uruszczak, Kraków 1995, s. 109–117.
- Walicki J., Przynależność metropolitalna biskupstwa kamieńskiego i lubuskiego na tle rywalizacji Magdeburga i Gniezna, Lublin 1960.
- Weiss A., Przynależność metropolitalna biskupstwa kamieńskiego ok. 1140 r., w: Z dzie¬jów chrześcijaństwa na Pomorzu / Aus der Geschichte des Christentums in Pom¬mern, red. L. von Zitzewitz, Kulice 2001 (= Zeszyty Kulickie / Külzer Hefte 2), s. 79–91.
- Wejman G., Sytuacja kościoła w Kamieniu Pomorskim, w: Kościół na Pomorzu Zachod¬nim i Ziemi Lubuskiej w XII wieku, red. Z. Lec, A. Put, Szczecin 2008, s. 77–100.
- Zachorowski S., Rozwój i ustrój kapituł polskich w wiekach średnich, wyd. 2, Kraków 2005.
- Zientara B., Polityczne i kościelne związki Pomorza Zachodniego z Polską za Bolesława Krzywoustego, „Przegląd Historyczny” 1970, t. 61, z. 2, s. 192–232.