Indywidualne uprawnienia informacyjne radnego


ISBN: 978-83-8419-036-4    ISBN (online): 978-83-8419-037-1    ISSN: 0860-2751    OAI    DOI: 10.18276/978-83-8419-037-1
CC BY-SA   Open Access 

Lista wydań / T. (MCDLXXXI) 1407

Rok wydania:2025
Dziedzina:Dziedzina nauk społecznych
Dyscyplina:nauki prawne
Słowa kluczowe: samorząd terytorialny radny uprawnienia informacyjne mandat radnego
Autorzy: Bartosz Wilk ORCID
Uniwersytet Szczeciński

Informacje

Wersja elektroniczna publikacji dostępna na licencji CC BY-SA 4.0 po 12 miesiącach od daty wprowadzenia do obrotu: październik 2025

Wersję drukowaną publikacji można nabyć w sklepie Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Szczecińskiego: wn.usz.edu.pl/sklep/

Abstrakt

Celem monografii jest udzielenie odpowiedzi na pytanie badawcze, czy wprowadzenie indywidualnych uprawnień informacyjnych radnego na mocy ustawy z 11 stycznia 2018 r. wpłynęło korzystnie na status prawny radnego jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotem rozważań jest instrument prawny, który od 2018 r. przyznaje radnemu prawo do uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność wskazanych podmiotów. Uprawnienia te, określone jako „indywidualne uprawnienia informacyjne”, były wzorowane na uprawnieniach posłów i senatorów. W pracy przeanalizowano wyzwania i problemy prawne związane ze stosowaniem regulacji dotyczących uprawnień informacyjnych radnego. Szeroko przeanalizowano orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące uprawnień informacyjnych radnych, jak również bogate piśmiennictwo dotyczące analogicznych uprawnień parlamentarzystów. Monografia jest skierowana nie tylko do badaczy administracji publicznej, prawa administracyjnego (w tym prawa samorządowego), lecz także piastunów organów i radnych wszystkich rodzajów jednostek samorządu terytorialnego.

Bibliografia

1.Literatura przedmiotu
2.Augustyniak M., Bielecki L., Ruczkowski P., Wybory samorządowe. Komentarz, Warszawa 2018.
3.Augustyniak M., O potrzebie odpolitycznienia samorządu gminnego – marzenie normatywne, „Samorząd Terytorialny” 2020, nr 7–8.
4.Bandarzewski K., Problematyka ustalania wysokości diet radnych i sołtysów, „Samorząd Terytorialny” 2022, nr 11.
5.Bernaczyk M., Stosowanie przepisów dotyczących kontroli poselskiej (senatorskiej) z perspektywy funkcji parlamentu i obowiązku ochrony informacji, „Państwo i Prawo” 2023, nr 12.
6.Bułajewski S., Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu administracyjnego z 29 sierpnia 2019 r. (sygn. akt I OSK 657/19), „Journal of Modern Science” 2020, nr 1(44).
7.Cern G., Mienie komunalne a działalność gospodarcza samorządu terytorialnego, Warszawa 2019.
8.Czerw J., [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022, LEX (el).
9.Derlecki P., Kodeks etyki radnego – realne narzędzie dyscyplinujące radnych?, „Przegląd Prawa Publicznego” 2019, nr 11.
10.Dziliński B., Opinia prawna dotycząca środków prawnych służących wnioskodawcy w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej przez prezydenta miasta, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
11.Fleszer D., Rada nadzorcza spółki komunalnej z udziałem jednostki samorządu terytorialnego, Warszawa 2020.
12.Fleszer D., Zasady dostępu do informacji publicznej przetworzonej, „Samorząd Terytorialny” 2011, nr 1–2.
13.Gajewski S., Glosa do postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29 stycznia 2021 r., sygn. II SA/Ke 1068/20 (glosa krytyczna), „Studia Prawa Publicznego” 2022, nr 1(37).
14.Gajewski S., Jakubowski A., Instytucja interpelacji w jednostkach samorządu terytorialnego, „Samorząd Terytorialny” 2012, nr 7–8.
15.Galińska-Rączy I., Możliwość egzekwowania odpowiedzi od organów samorządu terytorialnego przez posła w sytuacji, gdy samorząd nie odpowiada bądź odpowiedź jest wymijająca lub nie w terminie, [w:] Status posła, cz. I: Wybór ekspertyz prawnych do art. 1–24 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199, ze zm.), red. J. Mordwiłko i in., Warszawa 2007.
16.Galińska-Rączy I., Opinia prawna na temat możliwości uzyskiwania przez posła informacji oraz wglądu w działalność organów administracji samorządu terytorialnego na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
17.Galińska-Rączy I., Opinia prawna na temat możliwości uzyskiwania przez posła treści umów cywilnoprawnych zawieranych przez samorządową instytucję kultury, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
18.Galińska-Rączy I., Opinia prawna w sprawie interpretacji pojęcia „tajemnica handlowa” w kontekście udostępniania posłom informacji na podstawie art. 19 u.w.m.p.s. oraz w ramach interpelacji poselskich, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
19.Galińska-Rączy I., Uprawnienia posłów do uzyskiwania informacji, [w:] Status posła, cz. I: Wybór ekspertyz prawnych do art. 1–24 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199, ze zm.), red. J. Mordwiłko i in., Warszawa 2007.
20.Galińska-Rączy I., Zasadność odmowy udzielenia posłowi informacji przez prezesa spółki z o.o., w której Skarb Państwa posiada 75% udziałów, [w:] Status posła, cz. I: Wybór ekspertyz prawnych do art. 1–24 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199, ze zm.), red. J. Mordwiłko i in., Warszawa 2007.
21.Gierach E., W sprawie dopuszczalnego zakresu podejmowanych przez posła działań w związku z podjętą interwencją poselską, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych, red. B. Bińkowska-Artowicz, P. Chybalski, t. 1, Warszawa 2022.
22.Gierach E., W sprawie obowiązku udzielenia odpowiedzi na interwencję poselską, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych, red. B. Bińkowska-Artowicz, P. Chybalski, t. 1, Warszawa 2022.
23.Gierach E., W sprawie zakresu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa w kontekście odmowy udzielenia posłowi informacji, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
24.Gryszczyńska A., [w:] Jawność i jej ograniczenia. Struktura tajemnic, t. 6, red. A. Gryszczyńska, Warszawa 2016.
25.Hauser R., Celińska-Grzegorczyk K., [w:] System prawa administracyjnego. Sądowa kontrola administracji, t. 10, wyd. 2, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2016.
26.Jagielski J., Kontrola administracji publicznej, wyd. 4, Warszawa 2018.
27.Jakubowski A., W kwestii aktualności koncepcji zakładu administracyjnego (zakładu publicznego), [w:] Prawo administracyjne dziś i jutro, red. J. Jagielski, M. Wierzbowski, Warszawa 2018.
28.Jaworska-Dę bska B., Uprawnienia kontrolne w samorządzie terytorialnym w świetle nowelizacji z 2018 roku, „Opolskie studia Administracyjno-Prawne” 2018, nr 1.
29.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca analizy dopuszczalności podjętej interwencji poselskiej na gruncie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
30.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca możliwości kontrolowania przez posła okręgowych izb lekarskich w trybie określonym w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
31.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca obowiązku wykazywania przez posła jego intencji przy żądaniu udostępnienia informacji na podstawie art. 19 u.w.m.p.s., [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
32.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca organu właściwego do udzielania informacji na podstawie art. 16, 19 i 20 u.w.m.p.s., [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
33.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca prawa do otrzymywania kopii nagrania dźwiękowego sesji rady gminy, które jest materiałem roboczym, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
34.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca prawa dostępu do umowy zawartej przez prezydenta miasta z państwową spółką, w trybie określonym w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora i w ustawie o dostępie do informacji publicznej, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
35.Karolczak J.M., Opinia prawna dotycząca uzyskania przez posła informacji od spółki komunalnej, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
36.Karolczak J.M., Opinia prawna na temat odmowy dostępu posła do dokumentów i środków umożliwiających egzekwowanie przepisów art. 19 i 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, „Zeszyty Prawnicze BAS” 2017, nr 3(55).
37.Karolczak J.M., W sprawie odmówienia posłowi dostępu do dokumentów i środków umożliwiających egzekwowanie przepisów art. 19 i 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
38.Karolczak J.M., W sprawie poselskiego prawa dostępu do informacji od spółki miejsko-powiatowej, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
39.Kropiwnicki R., Pozycja ustrojowa posła w Polsce. Stan obecny i perspektywy, Toruń 2024.
40.Kurek J., Definicja informacji przetworzonej. Postulaty de lege ferenda, „Przegląd Prawa Publicznego” 2016, nr 12.
41.Małysa-Ptak K., Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy powszechne, Warszawa 2019.
42.Martysz C., [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. B. Dolnicki, wyd. 3, Warszawa 2021.
43.Moll T., Kluby radnych a zasada mandatu wolnego, „Samorząd Terytorialny” 2021, nr 3.
44.Mordwiłko J., Interpretacja art. 19 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła senatora w związku z nieuzyskaniem przez posła informacji od Komendanta Policji Miasta Stołecznego Warszawy, [w:] Status posła, cz. I: Wybór ekspertyz prawnych do art. 1–24 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199, ze zm.), red. J. Mordwiłko i in., Warszawa 2007.
45.Mordwiłko J., Opinia prawna dotycząca prawa posła do otrzymywania informacji o konkretnych postępowaniach karnych toczących się w prokuraturze, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
46.Mordwiłko J., Opinia prawna w zakresie odpowiedzi na pytania: Czy – zgodnie z obowiązującym prawem – poseł na Sejm RP, wykonując funkcje kontrolne, ma prawo do uzyskiwania informacji, materiałów lub wglądu w działalność organów spółek z udziałem Skarbu Państwa, np. wglądu w kontrakty menadżerskie członków zarządu spółki PL 2012, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
47.Mordwiłko J., Uczestnictwo posła jako obserwatora w czasie posiedzeń komisji konkursowej wyłaniającej kandydata na dyrektora przedsiębiorstwa, którego organem założycielskim jest organ administracji rządowej, [w:] Status posła, cz. I: Wybór ekspertyz prawnych do art. 1–24 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199, ze zm.), red. J. Mordwiłko i in., Warszawa 2007.
48.Odrowąż-Sypniewski W., Opinia prawna na temat dostępu posłów do dokumentów wytworzonych przez pełnomocnika rządu do spraw opracowania programu zapobiegania nieprawidłowościom w instytucjach publicznych, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
49.Odrowąż-Sypniewski W., Opinia prawna na temat dostępu posłów do informacji niejawnych oznaczonych klauzulą „ściśle tajne”, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, Warszawa 2015.
50.Odrowąż-Sypniewski W., Opinia prawna w sprawie przedstawionej w piśmie prezesa stowarzyszenia P.R.W.I. z dnia 7 listopada 2013 r., [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
51.Odrowąż-Sypniewski W., W sprawie dostępu posła do nagrania z posiedzenia rady gminy, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
52.Odrowąż-Sypniewski W., W sprawie możliwości przeprowadzenia przez posła tzw. kontroli poselskiej w spółce Energa SA, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych, t. 1, red. B. Bińkowska-Artowicz, P. Chybalski, Warszawa 2022.
53.Odrowąż-Sypniewski W., W sprawie zakresu obowiązków organów samorządu terytorialnego związanych z realizacją poselskiego prawa do informacji (wybrane zagadnienia), [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
54.Odrowąż-Sypniewski W., Zakres uprawnienia wynikającego z art. 19 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora (problematyka ochrony dóbr osobistych osób trzecich i tajemnic prawnie chronionych), [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2015–2020), t. 1, red. B. Bińkowska-Artowicz, P. Chybalski, Warszawa 2022.
55.Oleksy-Piesik I., [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Drembkowski, P.J. Suwaj, Warszawa 2023.
56.Piecha J., [w:] Ustawy samorządowe. Komentarz, red. S. Gajewski, A. Jakubowski, Warszawa 2018.
57.Ploszka A., Wilk B., Instrumentalne stosowanie prawa w kontekście dostępu do informacji publicznej. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 7 sierpnia 2014 r., I OSK 2577/13, [w:] Glosy wybranych orzeczeń dotyczących prawa do informacji, red. S. Osowski, B. Wilk, Warszawa 2016.
58.Płażek S., [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022, LEX (el).
59.Płażek S., [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, Warszawa 2022.
60.Potycz D., Kluby radnych w radzie gminy – kierunki zmian, „Przegląd Prawa Publicznego” 2019, nr 12.
61.Przywora B., Regulacje prawne w zakresie dostępu obywateli do informacji przetworzonej – stan obecny i postulaty zmian, „Przegląd Prawa Publicznego” 2013, nr 5.
62.Radziewicz P., Dostęp przez posła do informacji związanych z działalnością jednostek samorządu terytorialnego, [w:] Status posła, cz. I: Wybór ekspertyz prawnych do art. 1–24 ustawy z 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2003 r. nr 221, poz. 2199, ze zm.), red. J. Mordwiłko i in., Warszawa 2007.
63.Rakowska-Trela A., Składowski K., Kodeks wyborczy. Komentarz do zmian 2018, Warszawa 2018.
64.Regulski J., Warunki rozwoju samorządności terytorialnej, [w:] Potrzeba zmian w samorządzie terytorialnym, red. C. Trutkowski, J. Podgórska-Rykała, Warszawa 2023.
65.Róg J., Dostęp posłów i senatorów do informacji o spółce z udziałem Skarbu Państwa, „Przegląd Prawa Handlowego” 2014, nr 5.
66.Sitniewski P., [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Drembkowski, P.J. Suwaj, Warszawa 2023.
67.Składowski K., Ograniczenie w liczbie kadencji w wyborach prezydentów, burmistrzów i wójtów, „Finanse Komunalne” 2019, nr 3.
68.Stępień J., Samorząd terytorialny w polskim porządku publicznym (po 30 lat doświadczeń), [w:] Potrzeba zmian w samorządzie terytorialnym, red. C. Trutkowski, J. Podgórska-Rykała, Warszawa 2023.
69.Szczypińska-Grabarczyk M., Opinia prawna w sprawie odpowiedzialności organów administracji rządowej i samorządowej z tytułu nieprzestrzegania obowiązku terminowego udzielania informacji posłów, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
70.Szczypińska-Grabarczyk M., W sprawie art. 19 i 20 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych, t. 1, red. B. Bińkowska-Artowicz, P. Chybalski, Warszawa 2022.
71.Szczypińska-Grabarczyk M., W sprawie art. 20 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych, t. 1, red. B. Bińkowska-Artowicz, P. Chybalski, Warszawa 2022.
72.Szlachetko K., Fundacje samorządowe, [w:] Podmiotowość samorządu terytorialnego a zakres jego zadań i kompetencji, red. M. Stec, K. Małysa-Sulińska, Warszawa 2020.
73.Szmyt A., Opinia prawna w sprawie kompetencji Marszałka Sejmu, dotyczących realizacji uprawnień poselskich z art. 19 u.w.m.p.s., [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
74.Uziębło P., [w:] Komentarz do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, red. K. Grajewski, Warszawa 2014.
75.Uziębło P., Komentarz do ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, red. K. Grajewski, wyd. 2, Warszawa 2024.
76.Wierzbica A., Mandat radnego. Prawa, obowiązki, ograniczenia, Warszawa 2023.
77.Wierzbica A., Pozycja prawna klubów radnych, „Przegląd Prawa Publicznego” 2023, nr 7–8.
78.Wilk B., Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 grudnia 2018 r. (sygn. akt SK 27/14), „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2020, nr 2(54).
79.Wilk B., Sądowa kontrola uchwały w przedmiocie nieudzielenia wotum zaufania (aspekty wybrane). Glosa częściowo krytyczna do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2024 r. (III OSK 2318/22), „Orzecznictwo w Sprawach Administracyjnych” 2024, nr 3–4.
80.Wilk B., Sześciło D., Nadużywanie prawa do informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Warszawa 2022.
81.Wilk B., Uprawnienia informacyjne posłów, senatorów i radnych jednostek samorządu terytorialnego a dostęp do informacji publicznej, „Przegląd Prawa Publicznego” 2019, nr 7–8.
82.Wojnarska-Krajewska E., Opinia prawna dotycząca prawa dostępu do informacji i materiałów od organów administracji samorządowej, w trybie określonym w ustawie o wykonywaniu mandatu posła i senatora i w ustawie o dostępie do informacji publicznej, [w:] Status posła w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2007–2015), t. 1, red. J. Mordwiłko, Warszawa 2015.
83.Zięty J.J., Glosa do wyroku NSA z 12.03.2019, I OSK 657/19, dotyczącego kontrolowania spółek komunalnych przez radę gminy (glosa częściowo krytyczna), „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2020, nr 7.
84.Zięty J.J., Przyczyny odmowy udzielenia radnym gminy informacji o działalności spółki komunalnej, „Zeszyty Prawnicze BAS” 2021, nr 3(71).
85.Zubik M., Organizacja wewnętrzna Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2003.
86.Akty prawne
87.Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r., nr 78, poz. 483 ze zm.).
88.Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2000 r. w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych powiatu (Dz.U. 2000 r., nr 66, poz. 799 ze zm.).
89.Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2000 r. w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych województwa (Dz.U. z 2000 r., nr 66, poz. 798 ze zm.).
90.Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2000 r. w sprawie sposobu ustalania należności z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowych radnych gminy (Dz.U. z 2000 r., nr 66, poz. 800 ze zm.).
91.Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46 WE.
92.Uchwała nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r., poz. 806).
93.Uchwała nr 28 Prezydium Sejmu z dnia 19 kwietnia 1995 r. w sprawie zasad organizowania doradztwa naukowego na rzecz Sejmu i jego organów, powoływania doradców sejmowych oraz korzystania z ekspertyz i opinii (ze zm.).
94.Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 lipca 2024 r. w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2024 r., poz. 751).
95.Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. z 2022 r., poz. 990 ze zm.).
96.Ustawa z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 130 ze zm.).
97.Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572).
98.Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 2021 r., poz. 679).
99.Ustawa z dnia 29 września 2022 r. o przedłużeniu kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2418).
100.Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
101.Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 107 ze zm.).
102.Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. z 2024 r., poz. 566 ze zm.).
103.Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 632 ze zm.).
104.Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902).
105.Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm.).
106.Ustawa z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz.U. z 2024 r., poz. 907).
107.Orzecznictwo
108.Postanowienie NSA z 23 czerwca 2021 r. (III OSK 4967/21).
109.Postanowienie NSA z 25 października 2018 r. (II OSK 2539/18).
110.Postanowienie WSA w Białymstoku z 13 lipca 2022 r. (II SAB/Bk 55/22).
111.Postanowienie WSA w Białymstoku z 27 listopada 2024 r. (I SAB/Bk 4/24).
112.Postanowienie WSA w Gdańsku z 28 listopada 2024 r. (III SA/Gd 609/24).
113.Postanowienie WSA w Krakowie z 12 czerwca 2019 r. (III SA/Kr 278/19).
114.Postanowienie WSA w Krakowie z 15 kwietnia 2019 r. (II SA/Kr 293/19).
115.Postanowienie WSA w Krakowie z 26 marca 2018 r. (III SA/Kr 99/18)
116.Postanowienie WSA we Wrocławiu z 13 czerwca 2024 r. (IV SAB/Wr 165/24).
117.Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 lutego 2021 r. (IV SAB/Wr 532/20).
118.Postanowienie WSA we Wrocławiu z 27 lipca 2021 r. (IV SAB/Wr 1/21).
119.Postanowienie WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2024 r. (IV SAB/Wr 777/24).
120.Postanowienie WSA we Wrocławiu z 8 grudnia 2020 r. (IV SAB/Wr 419/20).
121.Wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. (III OSK 2048/22).
122.Wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r. (III OSK 2110/22).
123.Wyrok NSA z 11 czerwca 2024 r., III OSK 2484/22).
124.Wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r. (III OSK 5279/21).
125.Wyrok NSA z 15 czerwca 2021 r. (III OSK 3785/21).
126.Wyrok NSA z 17 września 2024 r. (III OSK 401/23).
127.Wyrok NSA z 20 listopada 2024 r. (III OSK 987/23).
128.Wyrok NSA z 22 maja 2024 r. (III OSK 2004/22).
129.Wyrok NSA z 29 sierpnia 2019 r. (I OSK 657/19).
130.Wyrok NSA z 5 lipca 2024 r. (III OSK 2264/23).
131.Wyrok NSA z 7 marca 2019 r. (I OSK 2911/18).
132.Wyrok SA w Szczecinie z 14 stycznia 2021 r. (I ACa 314/20, niepub.).
133.Wyrok SO w Szczecinie z 19 marca 2020 r. (I C 562/19, niepub.).
134.Wyrok TK z 16 września 2002 r. (K 38/01).
135.Wyrok TK z 18 grudnia 2018 r., SK 27/14).
136.Wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 lutego 2024 r. (II SA/Bd 986/23).
137.Wyrok WSA w Gdańsku z 10 października 2024 r. (III SA/Gd 367/24).
138.Wyrok WSA w Gliwicach z 23 sierpnia 2022 r. (III SA/Gl 543/22).
139.Wyrok WSA w Gliwicach z 3 kwietnia 2019 r. (II SAB/Gl 23/19).
140.Wyrok WSA w Gliwicach z 3 lutego 2021 r. (III SA/Gl 637/20).
141.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 12 października 2023 r. (II SAB/Go 98/23).
142.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 października 2023 r. (II SAB/Go 78/23).
143.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19 sierpnia 2020 r (II SAB/Go 186/20).
144.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 28 listopada 2018 r. (II SA/Go 779/18).
145.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 października 2023 r. (II SAB/Go 79/23).
146.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 października 2023 r. (II SAB/Go 80/23).
147.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 października 2023 r. (II SAB/Go 81/23).
148.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 5 października 2023 r. (II SAB/Go 103/23).
149.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 czerwca 2023 r. (II SAB/Go 45/23).
150.Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8 lutego 2024 r. (II SA/Go 707/23).
151.Wyrok WSA w Łodzi z 31 stycznia 2023 r. (II SA/Łd 1071/22).
152.Wyrok WSA w Olsztynie z 10 października 2024 r. (II SAB/Ol 82/24).
153.Wyrok WSA w Olsztynie z 6 lutego 2024 r. (II SA/Ol 1116/23).
154.Wyrok WSA w Olsztynie z 7 listopada 2019 r. (II SA/Ol 763/19).
155.Wyrok WSA w Opolu z 28 grudnia 2022 r. (II SA/Op 284/22).
156.Wyrok WSA w Opolu z 8 grudnia 2022 r. (II SA/Op 284/22).
157.Wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2020 r. (IV SA/Po 71/20).
158.Wyrok WSA w Warszawie z 16 lutego 2022 r. (II SA/Wa 2055/21).
159.Wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2014 r. (IV SAB/Wa 106/14).
160.Wyrok WSA w Warszawie z 26 kwietnia 2019 r. (II SA/Wa 13/19).
161.Wyrok WSA we Wrocławiu z 14 czerwca 2023 r. (IV SA/Wr 86/23).
162.Wyrok WSA we Wrocławiu z 24 stycznia 2024 r. (IV SA/Wr 326/23).
163.Wyrok WSA we Wrocławiu z 24 stycznia 2024 r. (IV SA/Wr 570/23).
164.Wyrok WSA we Wrocławiu z 9 marca 2023 r. (IV SA/Wr 595/22).
165.Inne źródła
166.Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl.
167.Ekspertyza prawna z 30 listopada 2017 r. w przedmiocie: zgodności z Konstytucją poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk sejmowy nr 2001) https://www.sejm. gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
168.Ekspertyza z 1 grudnia 2017 r. na temat zgodności projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001) – w części zmieniającej przepisy kodeksu wyborczego – z europejskimi standardami wyborczymi, https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
169.Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 25 października 2018 r. o zbiorczych wynikach wyborów do rad na obszarze kraju, przeprowadzonych w dniu 21 października 2018 r., https://pkw.gov.pl/uploaded_files/1540468173_Obwieszczenie_PKW_RADY.pdf.
170.Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 9 kwietnia 2024 r. o zbiorczych wynikach wyborów do rad na obszarze kraju, przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 r., https://samorzad2024.pkw.gov.pl/samorzad2024/statics/PKW_AKTUALNOSCI/uploaded_files/1712713138_obwieszczenie-pkw-rady-final.pdf.
171.Opinia do ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 696), sporządzona 18 grudnia 2017 r., Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu, https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatekspertyzy/4397/plik/696o.pdf.
172.Opinia Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z 18 grudnia 2017 r. (2522/2017/MPL), skierowana do Senatu RP, https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatinicjatywypliki/3807/4/696_hfpc.pdf.
173.Opinia prawna z 13 grudnia 2017 r. o poselskim projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001) w zakresie zapewnienia czynnego prawa wyborczego dla osób z różnym stopniem niepełnosprawności, https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
174.Opinia prawna z 29 listopada 2017 r. – Ocena zgodności z Konstytucją RP poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001), https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
175.Opinia Urzędu Miasta Poznania, dołączona do pisma Unii Metropolii Polskich z 30 listopada 2017 r., https://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka.nsf/0/7502189EF6C85595C12581EC0037FB70/%24File/2001-004.pdf.
176.Opinia z 29 listopada 2017 r. w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001) – w części dotyczącej proponowanych zmian w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r., nr 21, poz. 112 ze zm.), https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
177.Opinia z 7 grudnia 2017 r. w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001) – w części dotyczącej proponowanych zmian w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
178.Opinia z 8 grudnia 2017 r. na temat skutków wejścia w życie projektowanych zmian w Poselskim projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Druk Sejmowy nr 2001) w części dotyczącej ustawy Kodeks wyborczy, https://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/opinieBAS.xsp?nr=2001.
179.Pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw z zakresu prawa wyborczego, posiedzenie nr 3 z 30 listopada 2017 r. (Sejm VIII kadencji, https://www.sejm.gov.pl/ Sejm8.nsf/biuletyn.xsp?skrnr=NPW-3.
180.Pismo Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z 5 grudnia 2017 r. (DOLIS-023-519/17/ AG/88241).
181.Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z 18 grudnia 2017 r. (VII.602.6.2014.JZ), https://www.senat.gov.pl/ download/gfx/senat/pl/senatinicjatywypliki/3807/4/696_rpo.pdf.
182.Poselski projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001, Warszawa, 10 listopada 2017 r., Sejm VIII kadencji).
183.Stanowisko wójtów, burmistrzów, prezydentów, marszałka województwa i przewodniczącego sejmiku województwa kujawsko-pomorskiego zgromadzonych na V Forum Samorządowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego w sprawie proponowanych zmian w Kodeksie wyborczym oraz w ustawach: o samorządzie gminnym, samorządzie powiatowym i samorządzie województwa, https://www.senat. gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatinicjatywypliki/3807/4/696_mwkp.pdf.
184.Stanowisko Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 22 listopada 2017 r. dotyczące planowanych zmian w Kodeksie wyborczym, stanowiące załącznik nr 1 do uchwały nr 1836/293/17 Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 22 listopada 2017 r., https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/ senatinicjatywypliki/3807/4/696_zwm_2_2.pdf.
185.Uwagi Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, dołączone do pisma Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej z 27 listopada 2017 r. (ZW/0714/412/17), https://orka.sejm.gov.pl/Druki8ka. nsf/0/137322B4C7517481C12581E7004AA4A6/%24File/2001-002.pdf.
186.Uwagi Województwa Świętokrzyskiego do projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych dotyczące zmian w ustawie o samorządzie województwa, https://orka.sejm.gov.pl/ Druki8ka.nsf/0/21DFB7FF1B1F2C91C12581E80047F414/%24File/2001-003.pdf.
187.Uzasadnienie poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (druk nr 2001, Sejm VIII kadencji) z 10 listopada 2017 r.
188.Zapis stenograficzny wspólnego posiedzenia Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji (193.), Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej (129.), Komisji Ustawodawczej (207.) w dniu 18 grudnia 2017 r. https://www.senat.gov.pl/download/gfx/senat/pl/senatkomisjeposiedzenia/ 7510/stenogram/193pcppw_egz_6.pdf.