Słownik nazw miejscowych byłego powiatu nowogardzkiego


ISBN: 978-83-8419-075-3    ISBN (online): 978-83-8419-076-0    ISSN: 0860-2751    OAI    DOI: 10.18276/978-83-8419-076-0
CC BY-SA   Open Access 

Lista wydań / T. (MCDXCIX) 1425

Rok wydania:2025
Dziedzina:Dziedzina nauk humanistycznych
Dyscyplina:językoznawstwo
Słowa kluczowe: językoznawstwo onomastyka toponimia ojkonimia powiat nowogardzki
Autorzy: Beata Afeltowicz ORCID
Uniwersytet Szczeciński

Informacje

Wersja elektroniczna publikacji dostępna na licencji CC BY-SA 4.0 po 12 miesiącach od daty wprowadzenia do obrotu: grudzień 2025

Wersję drukowaną publikacji można nabyć w sklepie Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Szczecińskiego: wn.usz.edu.pl/sklep/

Abstrakt

Słownik wpisuje się w cykl wydawniczy Pomorskich Monografii Toponomastycznych, które zapoczątkował Edward Breza tomem Toponimia powiatu kościerskiego (Gdańsk 1974). Przedmiotem słownika jest współczesne i historyczne nazewnictwo miejscowe byłego powiatu nowogardzkiego w granicach z lat 1946–1954. Powiat miał powierzchnię 1262 km2 i był jednym z największych w powojennym województwie szczecińskim. W słowniku odnotowano najwcześniejsze nazwy słowiańskie, następnie nazwy niemieckie oraz powojenne nazwy polskie wszystkich obiektów zamieszkanych, tj. miast i wsi, osiedli, kolonii, przysiółków, leśniczówek, cegielni, młynów itd. Hasłem jest obecna nazwa polska lub nazwa słowiańska albo niemiecka, jeśli obiekt nie istnieje. Słownik zawiera łącznie 755 haseł. Każdy ojkonim został opatrzony komentarzem etymologicznym oraz normatywnym (podano podstawowe informacje gramatyczne – rodzaj gramatyczny, wzór odmiany, przymiotnik od nazwy miejscowej, formy nazw mieszkańców). Słownik stanowi wstęp do dalszych analiz semantyczno-motywacyjnych i genetyczno- -funkcyjnych oraz do opisu procesów adaptacyjnych, które zachodziły w obrębie różnych języków na obszarze językowo mieszanym.

Bibliografia

1.III Konferencja Słowińska (Łeba, maj 1994), red. J. Borzyszkowski, Studia Kaszubsko- -Słowińskie, Łeba 1995.
2.V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna, Poznań 3–5 września 1985. Księga referatów, red. K. Zierhoffer, Poznań 1988.
3.Afeltowicz B., hasła problemowe (nazwy miast Pomorza Zachodniego), w: Deutsches Ortsnamenbuch, red. M. Niemeyer, Berlin–Boston 2012.
4.Afeltowicz B., Nazwy miejscowe od nazw drzew leśnych na Pomorzu Zachodnim, w: Las w kulturze polskiej III, red. W. Łysiak, Poznań 2004, s. 67–75.
5.Afeltowicz B., Nazwy relacyjne w powojennej toponimii Pomorza Zachodniego, „Acta Onomastica” 2008, t. 49, s. 34–42.
6.Afeltowicz B., Niemieckie nazwy miejscowe z kreacją odapelatywną na terenie powiatu nowogardzkiego do 1945 roku, w: Nazewnictwo na pograniczach, red. J. Ignatowicz- Skowrońska, Szczecin 2005, s. 235–247.
7.Afeltowicz B., Nieoficjalne nazwy miejscowe na Pomorzu Zachodnim, w: Nowe nazwy własne – nowe tendencje badawcze, red. A. Cieślikowa, B. Czopek-Kopciuch, K. Skowronek, Kraków 2007, s. 439–449.
8.Afeltowicz B., Nieoficjalne nazwy wsi byłych powiatów łobeskiego i nowogardzkiego, w: Dzieje wsi pomorskiej. VII Międzynarodowa Konferencja Naukowa, red. A. Chludziński, R. Gaziński, Dygowo–Szczecin–Pruszcz Gdański 2008, s. 307–317.
9.Afeltowicz B., Słowiańskie nazwy miejscowe dawnego powiatu nowogardzkiego, w: Terytorialne i etniczne zróżnicowanie nazewnictwa, red. A. Belchnerowska, B. Frankowska- Kozak, J. Ignatowicz-Skowrońska, Szczecin 2006, s. 63–75.
10.Afeltowicz B., Słowiańskie nazwy miejscowe na Pomorzu Zachodnim, w: Γрани слова. Сборнuк наyчных сmameŭ к 65-лemuю npoф. B. M. Moкueнкo, red. A. Aleksiejenko, H. Walter, M. Diuring, A. Szumiejko, Mocквa 2005, s. 364–370.
11.Afeltowicz B., Sposoby nominacji w procesie tworzenia nazw miejscowych (na wybranych przykładach), w: Słowo. Tekst. Czas VII: Nowe środki nominacji językowej w nowej Europie, red. M. Aleksiejenko, M. Kuczyńska, Szczecin 2004, s. 55–63.
12.Afeltowicz B., Wpływy obce w nazewnictwie miejscowym Pomorza Zachodniego, w: Lexika slovenskej onymie, red. J. Hladký, I. Valentová, Bratislava 2010, s. 102–112.
13.Antroponimia słowiańska, Materiały z IX Ogólnopolskiej Konferencji Onomastycznej, Warszawa, 6–8 września 1994 r., red. E. Wolnicz-Pawłowska, Warszawa 1996.
14.Banasiak S., Działalność osadnicza Państwowego Urzędu Repatriacyjnego na Ziemiach Odzyskanych w latach 1945–1947, Poznań 1963.
15.Barran F.R., Städte-Atlas Pommern, wyd. 2 zmienione, Leer 1993.
16.Bąk S., W sprawie podziału słowiańskich nazw miejscowych, „Onomastica” 1994, t. 39, s. 33–48.
17.Belchnerowska A., Die Namen der stehenden Gewässer im Zuflussgebiet der Ostsee zwischen unterer Oder und unterer Weichsel (Nazwy jezior w dorzeczu Bałtyku między dolną Odrą i dolną Wisłą), „Hydronymia Europaea” VII, Wiesbaden–Stuttgart 1991.
18.Belchnerowska A., Nazewnictwo słowiańskie, niemieckie i polskie Pomorza Zachodniego – procesy adaptacyjne, w: Nazewnictwo pogranicza Polski, Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej, Świnoujście, 22–24 maja 1997 r., red. A. Belchnerowska, J. Ignatowicz-Skowrońska, Szczecin 1999, s. 99–107.
19.Belchnerowska A., Nazwy wód stojących w dorzeczu Bałtyku między dolną Odrą a dolną Wisłą, Szczecin 1993.
20.Belchnerowska A., Niemieckie nazwy miejscowe Pomorza Szczecińskiego, w: Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. II: Materiały III Kolokwium Językoznawczego, Skrzynki, 13–16 września 1993 r., red. M. Białoskórska, A. Belchnerowska, Szczecin 1995, s. 225–233.
21.Belchnerowska A., Z problemów substytucji i resubstytucji w pomorskiej toponimii, „Przegląd Zachodniopomorski” 1987, t. II (XXXI), z. 4, s. 17–23. Białecki T., Zarys dziejów powszechnych Pomorza Zachodniego, Szczecin 1962.
22.Białecki T., Chludziński A., Słowiańskie nazwy geograficzne w Niemczech, Część I A: Pomorze Przednie (bez Rugii), Meklemburgia i Holsztyn, Szczecin–Pruszcz Gdański 2018; Część I B: Pomorze Przednie (bez Rugii), Meklemburgia i Holsztyn, Szczecin–Pruszcz Gdański 2020; Część I C: Pomorze Przednie (bez Rugii), Meklemburgia i Holsztyn, Szczecin–Pruszcz Gdański 2023.
23.Białecki T., Chmielewski Z., Źródła do dziejów Pomorza Zachodniego, t. 2: Zagadnienia osadniczo-demograficzne w latach 1945–1950, Szczecin 1985.
24.Białecki T., Mazurkiewicz M., Muszyński A., Podziały administracyjne Pomorza Zachodniego w latach 1800–1970, Szczecin 1970.
25.Białecki T., Michnal W., Nowak A., Zagadnienia osadniczo-przesiedleńcze i demograficzne, w: Pomorze Szczecińskie 1945–1965, red. E. Dobrzycki, H. Lesiński, Z. Łaski, Poznań–Szczecin 1967, s. 67–101.
26.Bijak U., Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa mazowieckiego, Kraków 2001.
27.Bijak U., Nazwy wodne dorzecza Wisły. Potamonimy odapelatywne, Kraków 2013.
28.Borek H., Założenia regionalnej monografii toponimicznej (na przykładzie Górnego Śląska), „Socjolingwistyka” 1987, r. 7, s. 106–117.
29.Borówka R.K., Położenie i naturalne krainy geograficzne, w: R.K. Borówka, S. Friedrich, T. Heese, J. Jasnowska, R. Kochanowska, M. Opęchowski, E. Stanecka, W. Zyska i inni, Przyroda Pomorza Zachodniego, Szczecin 2002, s. 7–40.
30.Borówka R.K., Friedrich S., Heese T., Jasnowska J., Kochanowska R., Opęchowski M., Stanecka E., Zyska W. i inni, Przyroda Pomorza Zachodniego, Szczecin 2002.
31.Breza E., Charakterystyka językowa „Taryf podatkowych ziem pruskich z r. 1682”, w: Polszczyzna regionalna Pomorza. Zbiór studiów, red. K. Handke, t. 4, Warszawa 1991, s. 33–43.
32.Breza E., Nazwiska pomorskie równe nazwom miejscowym Pomorza Zachodniego (Szczecińskiego), w: Nazwy własne na pograniczach kulturowych, Materiały z międzynarodowej konferencji onomastycznej, Białystok–Białowieża, 12–13 czerwca 2000 r., red. Z. Abramowicz, Białystok 2000, s. 29–37.
33.Breza E., Nazwy miast i wsi wschodniej części Pomorza Zachodniego, w: Początki miasta Słupska. Nowe wyniki badawcze z Niemiec i z Polski, Materiały z konferencji w Kulicach, 6–8 listopada 1998 r., red. L. von Zitzewitz, Kulice 1999, s. 89–100.
34.Breza E., Pochodzenie nazw wybranych miejscowości Pomorza Środkowego, w: III Konferencja Słowińska (Łeba, maj 1994), red. J. Borzyszkowski, Studia Kaszubsko- -Słowińskie, Łeba 1995, s. 40–46.
35.Breza E., Polskie nazwy geograficzne na Ziemiach Zachodnich i Północnych po roku 1945, „Sprawozdania Gdańskiego Towarzystwa Naukowego” XXII (1995) [1996], s. 47–48.
36.Buczyński M., Pamiątkowe nazwy miejscowe w językach indoeuropejskich. Problematyka badawcza, „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Prace Językoznawcze” 1976, t. IV, s. 31–35.
37.Buczyński M., Pamiątkowe nazwy miejscowe w językach słowiańskich, Lublin 1997.
38.Bussmann H., Lexikon der Sprachwissenschaft, 2. Auflage, Stuttgart 1990.
39.Chludziński A., Nazwy karczem na Pomorzu, „Nasze Pomorze”, Rocznik Muzeum Zachodnio- Kaszubskiego w Bytowie, 2002, nr 4, Bytów 2003, s. 175–197.
40.Chludziński A., Nazwy miejscowe powiatu kołobrzeskiego, Pruszcz Gdański 2009, wyd. 2, Pruszcz Gdański 2011.
41.Chludziński A., Nazwy terenowe lądowe i wodne powiatu kołobrzeskiego, Pruszcz Gdański 2010.
42.Chludziński A., Toponimia powiatu białogardzkiego, Pruszcz Gdański 2008.
43.Chmielewski Z., Działalność rad narodowych i podziały administracyjne powiatu łobeskiego w latach 1945–1970, w: Z dziejów ziemi łobeskiej, red. T. Białecki, Szczecin 1971, s. 437–448.
44.Chodera J., Kubica S., Bzdęga A., Podręczny słownik niemiecko-polski, wyd. XVIII (zmienione i poszerzone), Warszawa 2003.
45.Czopek-Kopciuch B., Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim, Kraków 1995.
46.Duma J., Dyslokacja nazw miejscowych na Pomorzu Zachodnim pochodzących od dwuczłonowych nazw osobowych, w: Słowiańskie composita onomastyczne, t. 2: Toponimia, Varia, red. S. Warchoł, Lublin 2000, s. 41–54.
47.Duma J., Nazwy miejscowe Pomorza Zachodniego, w: Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska-Feleszko, Warszawa–Kraków 1998, s. 408–411.
48.Duma J., Odapelatywne nazwy osobowe Pomorza Zachodniego rekonstruowane na podstawie nazw miejscowych, w: Antroponimia słowiańska, Materiały z IX Ogólnopolskiej Konferencji Onomastycznej, Warszawa, 6–8 września 1994 r., red. E. Wolnicz- Pawłowska, Warszawa 1996, s. 125–132.
49.Encyklopedia Szczecina, red. T. Białecki, t. 1–2, Szczecin 1999–2000. Godłowski K., Okres wędrówek ludów na Pomorzu, „Pomorania Antiqua” 1981, t. 10, s. 65–129.
50.Golczewski K., Powiat nowogardzki w latach drugiej wojny światowej, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 73–87.
51.Goldbeck J.F., Volständige Topographie des Königreichs Preussen, t. 1: Topographie von Ost-Preussen, Königsberg–Leipzig 1785.
52.Górnowicz H., Nazwy miejscowe obszarów Pojezierza Wschodniopomorskiego i Pobrzeża Wschodniopomorskiego, w: F. Lachowicz, J. Olczak, K. Siuchniński, Osadnictwo wczesnośredniowieczne na Pobrzeżu i Pojezierzu Wschodniopomorskim. Wybrane obszary próbne. Katalog, Koszalin–Poznań 1977, s. 296–308.
53.Górny H., O strukturach proprialnych i procesach nazwotwórczych – od ujęć dawniejszych po najnowsze teorie, „Onomastica” 2014, t. 58, s. 89–103.
54.Gut A., Dokument Eversteinów dla Nowogardu z 30 kwietnia 1309 r. (Pommersches Urkundenbuch, Bd. VI, hrsg. V. O. Heinemann, Stettin 1907, nr 4096), w: Nowogard i okolice na przestrzeni wieków, red. A. Gut, Szczecin 2010, s. 11–13.
55.Gut P., Szkice z dziejów Nowogardu w XVII–XX w., w: Nowogard i okolice na przestrzeni wieków, red. A. Gut, Szczecin 2010, s. 43–66.
56.Guzikowski K., Rodziny rycerskie w sąsiedztwie Nowogardu na przełomie XIII i XIV w., w: Nowogard i okolice na przestrzeni wieków, red. A. Gut, Szczecin 2010, s. 33–42.
57.Guzikowski K., Pomorze Zachodnie w 1300 roku – ludnościowy aspekt władzy, „Przeszłość Demograficzna Polski” 2014, t. 36, s. 7–21.
58.Historia Pomorza, opracowanie zbior. pod red. G. Labudy, t. I (do 1466 roku), cz. 1, oprac. M. Biskup, J. Kostrzewski, G. Labuda, L. Leciejewicz, K. Ślaski, Poznań 1969; cz. 2, oprac. K. Ślaski, B. Zientara, Poznań 1969; t. II (do roku 1815), red. i wstęp G. Labuda, cz. 1 (1464/66–1648/57), oprac. M. Biskup, M. Bogucka, A. Mączak, B. Wachowiak, Poznań 1976; t. II, cz. 2: Pomorze Wschodnie w latach 1657– 1815, oprac. E. Cieślak, J. Wojtowicz, W. Zajewski, przy współudziale W. Chojnackiego, J. Jasińskiego, M. Kosmana, H. Rietza, Poznań 1984; t. II, cz. 3: Pomorze Zachodnie w latach 1648–1815, oprac. Z. Szultka, H. Lesiński, przy współudziale D. Łukasiewicza i A. Wielopolskiego, Poznań 2003; t. III (1815–1850), red. i wstęp G. Labuda, cz. 1: Gospodarka, społeczeństwo, ustrój, oprac. S. Salmonowicz, K. Ślaski, B. Wachowiak, Poznań 1993; t. III, cz. 2: Zagadnienia polityczne, narodowościowe i wyznaniowe, oprac. J. Jasiński, przy współudziale Z. Szultki, Poznań 1996; t. III, cz. 3: Kultura artystyczna i umysłowa, oprac. B. Mansfeld, M. Niedzielska, H. Rietz, J. Serczyk, B. Zakrzewska-Nikiporczyk, G. Labuda, Poznań 2001; t. IV (1850–1918), red. S. Salmonowicz, cz. 1: Ustrój, gospodarka, społeczeństwo, oprac. S. Salmonowicz [i in.], Toruń 2000; t. IV, cz. 2: Polityka i kultura, oprac. J. Borzyszkowski [i in.], Toruń 2002.
59.Hofmeister A., Zur Genealogie und Geschichte der Grafen von Everstein in Pommern, „Monatsblätter der Gesellschaft für pommersche Geschichte und Altertumskunde” 1937, t. 51, nr 2, s. 17–28.
60.Jackowski J., Gospodarka leśna i łowiectwo, w: Pomorze Szczecińskie 1945–1965, red. E. Dobrzycki, H. Lesiński, Z. Łaski, Poznań–Szczecin 1967, s. 441–461.
61.Jelonek T., Truskolasy. Dzieje wsi, jej tradycje oraz zabytki kościoła parafialnego pw. św. Mikołaja, Wręczyca Wielka 2013.
62.Jurkowski M., Terminy geograficzne a nazwy własne, „Poradnik Językowy” 1964, z. 3, s. 101–122.
63.Kaczmarczyk Z., Kolonizacja niemiecka na wschód od Odry, Poznań 1945.
64.Kaczmarczyk Z., Rozprzestrzenienie narodowości polskiej nad Odrą i Bałtykiem w późnym feudalizmie, „Przegląd Zachodni” 1953, r. IX, t. 1, nr 1–5, s. 9–31.
65.Karaś M., Słowiańskie nazwy miejscowe i ich klasyfikacje (Uwagi i propozycje), „Biuletyn PTJ” 1971, t. XXVIII, s. 63–87.
66.Kiersnowscy T. i R., Życie codzienne na Pomorzu wczesnośredniowiecznym, wiek X–XII, Warszawa 1970.
67.Kondracki J., Geografia fizyczna Polski, wyd. IV, Warszawa 1980.
68.Konferencja Pomorska (1954). Prace językoznawcze, red. Z. Stieber, Warszawa 1956.
69.Kopertowska D., Toponimy wtórne województwa radomskiego, „Slavia Occidentalis” 1993, t. 50, s. 35–67.
70.Kosyl C., Chrematonimy, w: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 447–453.
71.Kościelna J.A., Z dziejów rezydencji myśliwskiej księcia Jana Fryderyka w Podlesiu (Friedrichswalde), „«Stargardia». Rocznik Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Stargardzie” 2015, nr 9, s. 127–153.
72.Kościelna J.A., Z dziejów błaznów na Pomorzu: Błazen Hintze (zm. 1599), „Przegląd Zachodniopomorski” 2016, t. XXXI(LX)/4, s. 15–53.
73.Kowalik-Kaleta Z., Strukturalistyczna a strukturalna klasyfikacja nazwisk, „Polonica” 1983, t. IX, s. 231–254.
74.Handke K., Polskie nazewnictwo miejskie, Warszawa 1992.
75.Lachowicz F., Olczak J., Siuchniński K., Osadnictwo wczesnośredniowieczne na Pobrzeżu i Pojezierzu Wschodniopomorskim. Wybrane obszary próbne. Katalog, Koszalin– Poznań 1977.
76.Leciejewicz L., Słowiańszczyzna Zachodnia, Wrocław 1976.
77.Lehr-Spławiński T., O dawnych narzeczach Słowian Pomorza Zachodniego i ziem przyległych, w: Konferencja Pomorska (1954). Prace językoznawcze, red. Z. Stieber, Warszawa 1956, s. 21–37.
78.Lesiński H., Z dziejów Nowogardu i ziemi nowogardzkiej, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 25–47.
79.Łosiński W., Osadnictwo plemienne Pomorza (VI–X wiek), Wrocław 1982.
80.Łoś J., Gramatyka polska, t. 1–2, Warszawa 1922–1925.
81.Majchrowski J., Niemieckie nazwy miejscowe na obszarze dawnego województwa kaliskiego, „Onomastica Slavogermanica” 1993, t. XVIII, s. 139–157.
82.Majewski M., Plastyka sepulkralna wnętrz kościelnych ziemi stargardzkiej XVI–XVIII wieku, „«Stargardia». Rocznik Muzeum w Stargardzie poświęcony przeszłości i kulturze Pomorza”, t. II, Stargard 2002, s. 67–98.
83.Makarski W., O klasyfikacji nazw miejscowych raz jeszcze, „Roczniki Humanistyczne” 1997–1998, t. XLV–XLVI, s. 39–50.
84.Mały słownik kultury dawnych Słowian, red. L. Leciejewicz, Warszawa 1988.
85.Mazurkiewicz M., Osadnictwo polskie na terenie powiatu nowogardzkiego w latach 1945–1948, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 113–141.
86.Miler Z., Błądkowo, „Dziennik Nowogardzki” 2001, nr 74, s. 6.
87.Milewski T., Nazwy miejscowe Ziem Odzyskanych, „Poradnik Językowy” 1952, nr 10, s. 24–37.
88.Molitor E., Verbreitung und Bedeutung des Hägerrechts, w: Adel und Bauerntum im deutschen Staat des Mittelalters, hrsg. T. Mayer, Leipzig 1943, s. 331–344.
89.Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, Kraków 1939.
90.Nalepa J., Opuscula Slavica 2. Krytyczne i metodyczne uwagi o nazwach miejscowych dawnego województwa sandomierskiego, Lund 1973.
91.„Nasze Pomorze”, Rocznik Muzeum Zachodnio-Kaszubskiego w Bytowie, Bytów 2000 i nn.
92.Nazewnictwo pogranicza Polski, Materiały z ogólnopolskiej konferencji naukowej Świnoujście, 22–24 maja 1997 r., red. A. Belchnerowska, J. Ignatowicz-Skowrońska, Szczecin 1999.
93.Nazwy własne na pograniczach kulturowych, Materiały z międzynarodowej konferencji onomastycznej, Białystok–Białowieża, 12–13 czerwca 2000 r., red. Z. Abramowicz, Białystok 2000.
94.Nowogard i okolice na przestrzeni wieków, red. A. Gut, Szczecin 2010.
95.Ogiewa-Sejnota M., O dziejach Sowna słów kilka…, w: Z dziejów Sowna w XX wieku, red. A. Gut, M. Ogiewa-Sejnota, Szczecin–Stargard 2014, s. 7–15.
96.„Onomastica”, Czasopismo teorii i interpretacji nazw własnych, Wrocław 1955 i nn., Kraków 1994 i nn.
97.„Onomastica Slavogermanica”, Wrocław–Leipzig 1965 i nn.
98.Osnowen sistem i terminołogija na słowenskata onomastika, Skopje 1983.
99.Piskorski J.M., Epoka wielkich przemian (do 1368 r.), w: Pomorze Zachodnie poprzez wieki, red. J.M. Piskorski, Szczecin 1999, s. 73–93.
100.Piskorski J.M., Kolonizacja wiejska Pomorza Zachodniego w XIII i w początkach XIV wieku na tle procesów osadniczych w średniowiecznej Europie, Poznań 1990.
101.Początki miasta Słupska. Nowe wyniki badawcze z Niemiec i z Polski, Materiały z konferencji w Kulicach, 6–8 listopada 1998 r., red. L. von Zitzewitz, Kulice 1999.
102.Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska-Feleszko, Warszawa–Kraków 1998.
103.Pomorze Szczecińskie 1945–1965, red. E. Dobrzycki, H. Lesiński, Z. Łaski, Poznań– Szczecin 1967.
104.Pomorze Zachodnie poprzez wieki, red. J.M. Piskorski, Szczecin 1999.
105.Popielas-Szultka B., Regesty dokumentów klasztoru cystersów w Kołbaczu, „Informator Archiwalny”, red. Z. Chmielewski, Archiwum Państwowe w Szczecinie, Szczecin 1983, nr 12, s. 5–37.
106.Porzeziński A., Zasiedlenie Pomorza Zachodniego w VI–VII w. n.e. w świetle dotychczasowych wyników badań archeologicznych, „Slavia Antiqua” 1975, t. 22, s. 29–67.
107.Przybysz J., Nowogard – zarys dziejów miasta do 1939 r., Szczecin 1997, Biblioteka Uniwersytetu Szczecińskiego, nr 924 (maszynopis).
108.Rogosz R., Zarys pradziejów okolic Nowogardu i Goleniowa, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 7–25.
109.Rospond S., Klasyfikacja strukturalno-gramatyczna słowiańskich nazw geograficznych, Wrocław 1957.
110.Rospond S., Polsko-niemieckie substytucje graficzne i fonetyczne w najdawniejszych dyplomach i tekstach śląskich, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego, Językoznawstwo” 1957, nr 5, s. 3–39.
111.Rudolphson G., Geschichte Naugards und seiner Umgegend und der Grafen von Eberstein, Berlin 1911.
112.Rymar E., Eversteinowie pomorscy na Nowogardzie i Maszewie. Podsumowanie badań genealogicznych, „Przegląd Zachodniopomorski” 1998, t. 13, z. 4, s. 57–81.
113.Rymar E., Pierwsze stulecie zachodniopomorskiego miasta Nowogard (do końca XIV w.), w: Nowogard i okolice na przestrzeni wieków, red. A. Gut, Szczecin 2010, s. 15–31.
114.Rzetelska-Feleszko E., Die Zuflüsse zur Ostsee von der Weichselmündung bis zur Persante (Dopływy Bałtyku od ujścia Wisły do Parsęty), „Hydronymia Europaea” II, Stuttgart 1987.
115.Rzetelska-Feleszko E., Nazwy miejscowe, w: Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska-Feleszko, Warszawa–Kraków 1998, s. 191–231.
116.Rzetelska-Feleszko E., Nazwy miejscowe, w: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001, s. 414–422.
117.Rzetelska-Feleszko E., Pomorze Zachodnie. Nasz język dawniej i dziś, Warszawa 1986.
118.Rzetelska-Feleszko E., Rozwój i zmiany toponimicznego formantu -ica na obszarze zachodniosłowiańskim, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1978.
119.Rzetelska-Feleszko E., W sprawie chronologii najstarszych typów nazw miejscowych na Pomorzu Zachodnim, w: Onomastyka w dydaktyce szkolnej i społecznej, red. B. Homa, Szczecin 1988, s. 321–325.
120.Rzetelska-Feleszko E., Duma J., Nazwy rzeczne Pomorza między dolną Wisłą a dolną Odrą, Wrocław 1977.
121.Schlimpert G., Die Ortsnamen des Teltow, Branderburgisches Namenbuch (BNB) III, Weimar 1972.
122.Scriptores rerum Prussicarum: die Geschichtsquellen der preussischen Vorzeit bis zum Untergange der Ordensherrschaft, red. T. Hirsch, M. Töppen, E.G.W. Strehlke, t. 1–6, Lipsk 1861–1874.
123.Siciński B., Patronimiczne nazwy miejscowe na Pomorzu, „Onomastica Slavogermanica” 1973, t. VIII, s. 43–83.
124.Siwiec A., Główne procesy w nominacji za pomocą nazw własnych (w kontekście związków między toponimami i chrematonimami), w: Mikrotoponimia i makrotoponimia. Problematyka wstępna, red. A. Gałkowski, R. Gliwa, Łódź 2014, s. 253–266.
125.Słabczyński R., Mikrotoponimia Beskidu Niskiego, Rzeszów 2023.
126.Słowiańskie composita onomastyczne, t. 2: Toponimia, Varia, red. S. Warchoł, Lublin 2000.
127.Stanielewicz J., Dzieje powiatu nowogardzkiego w latach 1800–1939, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 47–73.
128.„Stargardia”, Rocznik Muzeum w Stargardzie poświęcony przeszłości i kulturze Pomorza, t. I–II, Stargard 2001–2002.
129.Stelmach M., Mapy historyczne krain nadbałtyckich. Pomorze Zachodnie XVI–XVIII w., Szczecin 1990.
130.Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. II: Materiały III Kolokwium Językoznawczego, Skrzynki, 13–16 września 1993 r., red. M. Białoskórska, A. Belchnerowska, Szczecin 1995.
131.Szkice z dziejów Pomorza, red. G. Labuda, t. 1: Pomorze średniowieczne, red. G. Labuda, Warszawa 1958; t. 2: Pomorze nowożytne, red. G. Labuda, S. Hoszowski, Warszawa 1959; t. 3: Pomorze na progu dziejów najnowszych, T. Cieślak, przy współudziale G. Labudy i S. Hoszowskiego, Warszawa 1961.
132.Szultka Z., Charakterystyka źródeł i literatury, w: Historia Pomorza, t. II, cz. 3: Pomorze Zachodnie w latach 1648–1815, oprac. Z. Szultka, H. Lesiński, przy współudziale D. Łukasiewicza i A. Wielopolskiego, Poznań 2003, s. 5–29.
133.Szultka Z., Znaczenie melioracji i kolonizacji dla przemian społeczno-gospodarczych, w: Historia Pomorza, t. II, cz. 3: Pomorze Zachodnie w latach 1648–1815, oprac. Z. Szultka, H. Lesiński, przy współudziale D. Łukasiewicza i A. Wielopolskiego, Poznań 2003, s. 547–558.
134.Ślaski K., Podziały terytorialne Pomorza w XII–XIII wieku, Poznań 1960.
135.Ślaski K., Polskość Pomorza Zachodniego w świetle źródeł XVI–XVIII w., w: Szkice z dziejów Pomorza, red. G. Labuda, t. 2: Pomorze nowożytne, red. G. Labuda, S. Hoszowski, Warszawa 1959, s. 34–75.
136.Taszycki W., Komisja Ustalania Nazw Miejscowych (Dotychczasowe osiągnięcia), „Komunikat Instytutu Bałtyckiego” 1946, nr 15, s. 5.
137.Taszycki W., Słowiańskie nazwy miejscowe. Ustalenie podziału, Kraków 1946.
138.Taszycki W., Śląskie nazwy miejscowe, Warszawa 1935.
139.Wieczorek J., Działalność Komisji Ustalania Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych, „Gospodarka i Administracja Terenowa” 1962, R. III, dodatek do nr 10, s. 15–17.
140.Wieczorek J., Działalność Komisji Ustalania Nazw Miejscowości, „Onomastica” 1964, t. 9, s. 337–340.
141.Wojciechowski T., Chrobacja. Rozbiór starożytności słowiańskich, t. 1, Kraków 1873.
142.Wolnicz-Pawłowska E., Nazewnictwo obszarów pogranicznych. Wprowadzenie, w: Polskie nazwy własne. Encyklopedia, red. E. Rzetelska-Feleszko, Warszawa–Kraków 1998, s. 397–401.
143.Wójcik F., Podział administracyjny powiatu nowogardzkiego, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 261–262.
144.Wójcik F., Rolnictwo w powiecie nowogardzkim w latach 1945–1967, w: Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971, s. 141–165.
145.Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin 2001.
146.Z dziejów ziemi łobeskiej, red. T. Białecki, Szczecin 1971.
147.Z dziejów ziemi nowogardzkiej, red. K. Golczewski, Poznań–Szczecin 1971.
148.Zierhofferowa Z., Nazwy podziałowe. Podstawa wyodrębnienia, charakterystyka i klasyfikacja, w: V Ogólnopolska Konferencja Onomastyczna. Poznań 3–5 września 1985, Księga referatów, red. K. Zierhoffer, Poznań 1988, s. 289–295.
149.Zwoliński P., Słowiańskie nazwy miejscowe Bułgarii (ujęcie syntetyczne), „Sprawozdania PAU” 1950, t. LI, s. 495–498.