Religijność i niereligijność w ujęciu continuum na Pomorzu Zachodnim i Pomorzu Gdańskim. Socjologiczna analiza porównawcza


ISBN: 978-83-8419-147-7    ISBN (online): 978-83-8419-148-4    ISSN: 0860-2751    OAI    DOI: 10.18276/978-83-8419-148-4
CC BY-SA   Open Access 

Lista wydań / T. (MDXIV) 1440

Rok wydania:2026
Dziedzina:Dziedzina nauk społecznych
Dyscyplina:nauki socjologiczne
Słowa kluczowe: religijność moralność socjologia religii prywatyzacja religii duchowość irreligia zmiana społeczna sekularyzacja Pomorze
Autorzy: Remigiusz Szauer ORCID
Uniwersytet Szczeciński

Informacje

Wersja elektroniczna publikacji dostępna na licencji CC BY-SA 4.0 po 12 miesiącach od daty wprowadzenia do obrotu: wrzesień 2026

Wersję drukowaną publikacji można nabyć w sklepie Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Szczecińskiego: wn.usz.edu.pl/sklep/

Abstrakt

Praca jest socjologiczną analizą porównawczą religijności i niereligijności w dwóch regionach: na Pomorzu Zachodnim i Pomorzu Gdańskim. Punktem wyjścia jest koncepcja continuum, która pozwala traktować zjawiska religijne i niereligijne nie jako kategorie binarne, lecz jako różne punkty na wspólnym spektrum postaw wobec religii – od zinstytucjonalizowanej religijności, poprzez religijność sprywatyzowaną, aż po obojętność religijną i irreligijność. Podstawę empiryczną pracy tworzą reprezentatywne badania ilościowe (N = 1500) prowadzone wśród dorosłych mieszkańców obu regionów, uzupełnione pogłębioną analizą teoretyczną. Kluczową rolę w analizie odgrywają teorie Niklasa Luhmanna o systemowej autopoiesis religii oraz model podażowy rynku religijnego, co pozwala uchwycić zarówno instytucjonalny, jak i rynkowy wymiar religijności. Analiza objęła cztery wymiary religijności: deklaratywno-doktrynalny (stosunek do wiary, ortodoksja i synkretyzm), rytualno-obrzędowy (uczestnictwo w praktykach i świętach), instytucjonalno-wspólnotowy (zaufanie do Kościoła i udział w życiu parafialnym) oraz normatywno-moralny (stosunek do zasad moralnych i kwestii bioetycznych). Analiza czynnikowa umożliwiła z kolei wyodrębnienie czterech podstawowych czynników: religijności zinstytucjonalizowanej, religijności sprywatyzowanej, obojętności religijnej i irreligijności. Na podstawie porównania regionalnego wykazano, że na Pomorzu Gdańskim silniej zaznacza się tradycyjna, instytucjonalna forma religijności polegająca na lojalności wobec Kościoła i autorytetów, podczas gdy na Pomorzu Zachodnim większe znaczenie ma religijność sprywatyzowana, której podstawą jest indywidualny wybór i dystans wobec instytucji. Obojętność religijna, choć ogólnie niska, na Pomorzu Zachodnim częściej wiąże się z antyklerykalnym dystansem, a na Pomorzu Gdańskim przybiera formę marginalnej wiary bez przynależności. Irreligijność ma z kolei odmienny profil: na Pomorzu Zachodnim rozpięta jest między wrogością a postulatami laickiej tolerancji, natomiast na Pomorzu Gdańskim skupia się na jednoznacznej negacji religii jako zjawiska społecznie szkodliwego. Ponadto, wyniki badań ujawniają nie tylko regionalne zróżnicowania, ale także nowe zjawiska – takie jak wyraźna defeminizacja religijności wśród młodych kobiet oraz ścisłe powiązanie postaw religijnych z poglądami politycznymi – co otwiera nową perspektywę interpretacyjną dla socjologii religii w Polsce.

Prezentowana monografia to porównawcze, kontekstualne i modelowe ujęcie religijności i niereligijności, polegające na operacyjnym zastosowaniu koncepcji continuum oraz na integracji perspektywy socjologii religii z teorią systemów i rynku religijnego. Na podstawie przeprowadzonej analizy wykazano, że religijność i niereligijność w badanych regionach nie są prostymi opozycjami, lecz stanowią dynamiczne układy znaczeń, które odzwierciedlają lokalne procesy sekularyzacji, indywidualizacji i redefinicji roli religii we współczesnym społeczeństwie.

Bibliografia

1.Abell, P. (1975). Modele w socjologii (tłum. M. Tabin). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
2.Adamczyk, T., Mąkosa, P. (2024). Przemiany religijności w społeczeństwie polskim. Verbum Vitae, 42(1), 1–15. https://doi.org/10.31743/vv.17095.
3.Allport, G.W., Ross, J.M. (1967). Personal Religious Orientation and Prejudice. Journal of Personality and Social Psychology, 5(4), 432–443.
4.Ammerman, N.T. (2007). Everyday Religion: Observing Modern Religious Lives. Oxford University Press.
5.Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska (2026). Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska – Szczecin. https://kuria.pl.
6.Asad, T. (1993). Genealogies of Religion: Discipline and Reasons of Power in Christianity and Islam. Johns Hopkins University Press.
7.Assis, T. (2017). Entre ser religioso e ter religião. Sociologia, Ciência & Vida, 76, 22–27.
8.Babbie, E. (2013). Badania społeczne w praktyce (tłum. W. Betkiewicz, M. Bucholc, P. Gadomski, J. Haman, A. Jasiewicz-Betkiewicz, A. Kłoskowska-Dudzińska, M. Kowalski, M. Mozga, red. nauk. A. Kłoskowska-Dudzińska). Wyd. 4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
9.Badura, G. (2015). O obiektywności poznania socjologicznego raz jeszcze. Nomos.
10.Baniak, J. (1990). Religijność miejska w warunkach uprzemysłowienia i ruralizacji na przykładzie Kalisza. Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
11.Baniak, J. (2010). Między ateizmem a pozorną religijnością. Polscy katolicy niewierzący lecz praktykujący religijnie. Studium socjologiczne. W: M. Libiszowska-Żółtkowska, S. Grotowska (red.), Religijność i duchowość – dawne i nowe formy (s. 184–204). Nomos.
12.Baniak, J. (2023). Wiara w dogmaty maryjne dorosłych katolików w Polsce na przełomie XX i XXI wieku: Na podstawie wyników badań socjologicznych. Zeszyty Naukowe KUL, 66(1[261]). https://doi.org/10.31743/znkul.13806.
13.Baptista, S. (2004). Religião e sociologia. Revista Caminhando, 9(1), 169–186.
14.Beckford, J.A. (2000). New Religious Movements and Rapid Social Change. SAGE Publications.
15.Beckford, J.A. (2006). Teoria społeczna a religia (tłum. M. Kunz). Nomos.
16.Bell, C. (1992). Ritual Theory, Ritual Practice. Oxford University Press.
17.Ben-Rafael, E. (2008). The Faces of Religiosity in Israel: Cleavages or Continuum? Israel Studies, 13(3), 89–113.
18.Berger, P.L. (1984). Sekularyzacja a problem wiarygodności religii (tłum. W. Kurdziel). W: F. Adamski (red.), Socjologia religii (s. 374–385). Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
19.Berger, P.L. (1997). Święty baldachim. Elementy socjologicznej teorii religii (tłum. W. Kurdziel). Nomos.
20.Beyer, P. (2005). Religia i globalizacja (tłum. T. Kunz). Nomos.
21.Białecki, T. (2023). Studia i materiały z historii Pomorza Zachodniego. (Seria: Historiografia Pomorska, tom V). Wydawnictwo Uniwersytetu Szczecińskiego.
22.Bielska, E. (2022). Zaufanie jako komponent adaptacji społecznej osób w sytuacji uchodźczej – wybrane teoretyczne perspektywy studiów nad zjawiskiem. Studia Edukacyjne, 65(65), 35–49. https://doi.org/10.14746/se.2022.65.3.
23.Blagojević, M., Jovanović-Ajzenhamer, N. (2021). Religiosity in Serbia and other religiously homogeneous European societies: A comparative perspective. Sociologija, 63(2), 314–335. https://doi.org/10.2298/SOC2102314B.
24.Blalock, H.M. (1977). Statystyka dla socjologów. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
25.Bludnik, I., Dąbrosz-Drewnowska, P., Pondel, H. (2024). Evolution of West Pomerania towards a green region. Studia Maritima, 37(1), 137–161. https://doi.org/10.18276/ sm.2024.37-05.
26.Boguszewski, R. (2022). Praktyki religijne zapośredniczone medialnie jako alternatywa dla tradycyjnej religijności Polaków w czasie pandemii COVID-19. Przegląd Religioznawczy, 2(284), 3–16. https://doi.org/10.34813/ptr2.2022.1.
27.Boguszewski, R., Bożewicz, M. (2019). Religijność i moralność polskiej młodzieży – zależność czy autonomia? Zeszyty Naukowe KUL, 62(4), 31–51. https://doi.org/10.31743/ zn.2019.62.4.02.
28.Bolduan, T. (1997). Nowy bedeker kaszubski. Wydawnictwo Oskar.
29.Boos-Nünning, U. (1972). Dimensionen der Religiosität: Zur Orientierung und Messung religiöser Einstellungen. Kaiser.
30.Borowik, I. (1997). Procesy instytucjonalizacji i prywatyzacji religii w powojennej Polsce. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
31.Borowik, I. (2000). Odbudowywanie pamięci. Przemiany religijne w Środkowo-Wschodniej Europie po upadku komunizmu. Nomos.
32.Borowik, I. (2005). Stosunek młodzieży do Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce w perspektywie wywiadów biograficznych. Socjologia Religii, 3–4, 163–181. Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
33.Borowik, I. (2006). Wprowadzenie. W: J.A. Beckford, Teoria społeczna a religia (tłum. M. Kunz, T. Kunz). Nomos.
34.Borowik, I. (2008). O zróżnicowaniu katolików w Polsce. Chrześcijaństwo – Świat – Polityka, 2(6), 23–27.
35.Borowik, I. (2009). Religia i społeczeństwo: Tropami klasyków w teoriach współczesnych socjologów religii. W: S.H. Zaręba (red.), Socjologia życia religijnego w Polsce (s. 55–71). Wydawnictwo UKSW.
36.Borowik, I. (2010). Religijność w nowoczesności: Rzeczywistość społeczna i jej socjologiczna interpretacja. W: J. Baniak (red.), W poszukiwaniu sensu. O religii, moralności i społeczeństwie (s. 66–81). Nomos.
37.Borowik, I., Doktór, T. (2001). Pluralizm religijny i moralny w Polsce: Raport z badań. Nomos.
38.Borzyszkowski, J. (2014). Historia Kaszubów: Vademecum kaszubskie. T. 1. Zrzeszenie Kaszubsko- Pomorskie.
39.Bourdieu, P. (1991). Genesis and Structure of the Religious Field. Comparative Social Research, 13, 1–44.
40.Bożewicz, M. (2022). Nowy język badań sondażowych nad religijnością. Analizy i próby. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
41.Brasher, B.E. (2001). Give Me That Online Religion. Jossey-Bass.
42.Brown, C.G. (2001). The Death of Christian Britain: Understanding Secularisation 1800– 2000. Routledge.
43.Bruce, S. (1999). Choice and religion: A critique of rational choice. Oxford University Press.
44.Bruce, S. (2002). God is dead: Secularization in the West. Blackwell Publishing.
45.Bullivant, S., Ruse, M. (red.) (2013). The Oxford handbook of atheism. Oxford University Press.
46.Bullivant, S. (2010). The new atheism and sociology: Why here? Why now? What next? W: A. Amarasingam (red.), Religion and the new atheism: A critical appraisal (s. 109– 124). Brill.
47.Campbell, C. (1971). Toward a Sociology of Irreligion. Macmillan.
48.Campbell, C. (1972). The cult, the cultic milieu and secularization’. W: A Sociological Yearbook of Religion in Britain 5 (s. 119–136). SCM Press.
49.Campbell, C. (1982). The New Religious Movements, the new spirituality and post-industrial society. New religious movements: a perspective for understanding society. Edwin Mellen.
50.Campbell, C. (1983). Propozycja konceptualizacji pojęcia „irreligia” i „irreligijność”. W: F. Adamski (red.), Socjologia religii: Wybór tekstów (s. 353–373). Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy.
51.Campbell, H.A. (2005). Exploring Religious Community Online: We are One in the Network. Peter Lang.
52.Campbell, H.A. (2013). Digital Religion: Understanding Religious Practice in Digital Media. Routledge.
53.Carrier, H. (1965). The sociology of religious belonging. New York: Herder and Herder.
54.Casanova, J. (2005). Religie publiczne w nowoczesnym świecie (tłum. T. Kunz). Nomos.
55.Centrum Badania Opinii Społecznej (2021). Religijność młodych na tle ogółu społeczeństwa (Komunikat z badań nr 144/2021). CBOS.
56.Centrum Badania Opinii Społecznej (2022a). Zmiany religijności Polaków po pandemii (Komunikat z badań nr 85/2022). CBOS.
57.Centrum Badania Opinii Społecznej (2022b). Polski pejzaż religijny – z dalekiego planu (Komunikat z badań nr 89/2022). CBOS.
58.Centrum Badania Opinii Społecznej (2022c). Dlaczego Polacy odchodzą z Kościoła? (Komunikat z badań nr 105/2022). CBOS.
59.Centrum Badania Opinii Społecznej (2023). Stosunek Polaków do aborcji (Komunikat z badań nr 47/2023). CBOS.
60.Centrum Badania Opinii Społecznej (2024). Religijność Polaków w ostatnich dziesięcioleciach (Komunikat z badań nr 50/2024). CBOS.
61.Chaim, W. (2012). (Wielo)wymiarowość religijności: przegląd modeli i metod pomiaru. Studia Psychologica UKSW, 12(2), 55–94.
62.Chaves, M. (1994). Secularization as declining religious authority. Social Forces, 72(3), 749– 774.
63.Chidester, D. (2005). Authentic Fakes: Religion and American Popular Culture. University of California Press.
64.Ciesielski, R.T. (2021). Oblicza prywatyzacji religijności w czasie pandemii. Przegląd Religioznawczy, 2(280), 144–160. https://doi.org/10.34813/ptr2.2021.10.
65.Cipriani, R. (2020). L’ incerta fede: Un’ indagine quanti-qualitativa in Italia. Franco Angeli.
66.Cipriani, R. (2021). The new sociology of religion. Encyclopedia, 1(3), 822–830. https://doi. org/10.3390/encyclopedia1030063.
67.Cipriani, R., Prüfer, P. (2021). Socjologia religii. Ujęcie systematyczno-historyczne. Wydawnictwo Edukacyjne Akapit.
68.Ciupak, E. (1982). Religia i religijność. Wydawnictwo Iskry.
69.Ciupak, E. (red.) (1965). Kult religijny i jego społeczne podłoże. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
70.Clayton, R.R., Gladden, J.W. (1974). The five dimensions of religiosity: Toward demythologizing a sacred artifact. Journal for the Scientific Study of Religion, 13(2), 135–143.
71.Czarnowski, S. (1956). Dzieła. T. 1: Studia z historii kultury. Posłowie, wspomnienia (oprac. N. Assorodobraj, S. Ossowski). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
72.Dagmang, F.D. (2006). The sociological sciences and sexual ethics. Asia Pacific Social Science Review, 6(1), 47–72.
73.Davie, G. (1994). Religion in Britain since 1945: Believing without Belonging. Blackwell.
74.Davie, G. (2000). Religion in modern Europe: A memory mutates. Oxford University Press.
75.Davie, G. (2005, December 5). Believing without belonging: Just how secular is Europe? Pew Research Center. https://www.pewresearch.org/religion/2005/12/05/believing-without -belonging-just-how-secular-is-europe/-.
76.Davie, G. (2007). The Sociology of Religion. Sage Publications.
77.Davie, G. (2010). Resacralization. W: B.S. Turner (red.), The New Blackwell companion to the sociology of religion (s. 160–177). Wiley-Blackwell. https://doi. org/10.1002/9781444320787.ch7.
78.Davie, G. (2013). The sociology of religion: A critical agenda. Wyd. 2. Sage Publications.
79.Demerath, N.J., Thiessen, V. (1966). On spitting against the wind: Organizational precariousness and American irreligion. American Journal of Sociology, 71(6), 674–687. https:// doi.org/10.1086/224224.
80.Dębski, M. (2005). Przejawy „niewidzialnej religii” w religijności młodzieży akademickiej w województwie pomorskim. Socjologia Religii, 3, 127–148.
81.Dingemans, L., Remy, J. (1962). Charleroi et son agglomération. T. 3: Aspects sociologiques de la pratique religieuse. Louvain.
82.Długosz, P. (2019). Trauma transformacji w Europie Środkowo-Wschodniej. Środkowoeuropejskie Studia Polityczne, 1, 95–121. https://doi.org/10.14746/ssp.2019.1.6.
83.Dobbelaere, K. (1981). Secularization: A multi-dimensional concept. Current Sociology, 29(2), 1–213.
84.Doktór, T. (1999). Nowe ruchy religijne i parareligijne w Polsce (Seria: Mały Słownik). Verbinum.
85.Doktór, T. (2002). Innowacje religijne: Ruchy, uczestnicy, reakcje społeczne. Wydawnictwo Mantis.
86.Dopierała, B. (1970). Polskie losy Pomorza Zachodniego. Wydawnictwo Poznańskie.
87.Dudziak, U. (2010). Moralność seksualna w nauczaniu Kościoła katolickiego. Roczniki Nauk o Rodzinie, 2(57), 177–190.
88.Durkheim, É. (1990). Elementarne formy życia religijnego: System totemiczny w Australii (tłum. A. Zadrożyńska; red. E. Tarkowska). Państwowe Wydawnictwo Naukowe (oryginał wydany w 1912).
89.Engelke, M. (2007). A Problem of Presence: Beyond Scripture in an African Church. University of California Press.
90.Engelke, M. (2013). God’s Agents: Biblical Publicity in Contemporary England. University of California Press.
91.Evans, C.S. (1996). Why Believe?: Reason and Mystery as Pointers to God. Eerdmans Publishing.
92.Fenn, R.K. (2001). Beyond Idols: The Shape of a Secular Society. Oxford University Press.
93.Finke, R., Iannaccone, L.R. (1993). Supply-side explanations for religious change. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 527(1), 27–39. https://doi.org/ 10.1177/0002716293527001003.
94.Finke, R., Mataic, D.R. (2019). Promises, practices and consequences of religious freedom: A global overview. University of St. Thomas Law Journal, 15(3), 587–606.
95.Finke, R., Stark, R. (1998). Religious Choice and Competition. American Sociological Review, 63(5), 761–766. https://doi.org/10.2307/2657339.
96.Finke, R., Stark, R. (2005). The Churching of America, 1776–2005: Winners and Losers in Our Religious Economy. Rutgers University Press.
97.Firlit, E. (1998). Parafia rzymskokatolicka w Polsce w okresie transformacji. Studium socjologiczne. Dom Wydawniczy Elipsa.
98.Firlit, E. (2004). Parafia w społecznej świadomości. W: W. Zdaniewicz, S.H. Zaręba (red.), Kościół katolicki na początku trzeciego tysiąclecia w opinii Polaków (s. 143–176). Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC.
99.Fox, J., Finke, R. (2021). Ensuring individual rights through institutional freedoms: The role of religious institutions in securing religious rights. Religions, 12(4), 1–23.
100.Gaede, S. (1976). A causal model of belief-orthodoxy: Proposal and empirical test. Sociological Analysis, 37(3), 205–217. https://doi.org/10.2307/3710563.
101.Gajos, L. (2003). Kultura religijna w tradycyjnej społeczności wiejskiej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej.
102.Geertz, C. (1973). The Interpretation of Cultures. Basic Books.
103.Giddens, A. (2007). Socjologia (tłum. A. Szulżycka). Wydawnictwo Naukowe PWN.
104.Glock, C.Y., Stark, R. (1965). Religion and Society in Tension. Chicago: Rand McNally.
105.Główny Urząd Statystyczny (2012). Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników. https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/lud_raport_z_wynikow_NSP 2011.pdf.
106.Główny Urząd Statystyczny (2024). Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2021: Wyniki ostateczne – przynależność do wyznania religijnego. https://stat.gov.pl/spisy-powszechne/ nsp-2021/nsp-2021-wyniki-ostateczne.
107.Goldstein, W.S. (2012). Sociological theory of religion. Religion Compass, 6(7), 347–353.
108.Grabowska, M. (2005). Zjawiska religijne i kłopoty z ich badaniem. W: M. Grabowska, T. Szawiel (red.), Religijność społeczeństwa polskiego lat 80. Od pytań filozoficznych do problemów empirycznych (s. 113–136). Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
109.Grabowska, M. (2018). Bóg a sprawa polska: Poza granicami teorii sekularyzacji. Wydawnictwo Naukowe Scholar.
110.Grotowska, S. (1999). Religijność subiektywna. Studium socjologiczne na podstawie wywiadów narracyjnych. Nomos.
111.Grotowska, S. (2022). „Śmiercionośne kościoły i bezużyteczny Bóg”. Religia w dyskursie medialnym w pierwszych miesiącach pandemii COVID-19 w Polsce – kilka socjologicznych refleksji. Przegląd Religioznawczy, 2(284), 17–30. https://doi.org/10.34813/ ptr2.2022.2.
112.Grygiel, P., Grzesik, A. (2013). Uwarunkowania przekonań i praktyk religijnych w populacji osób starszych. W: H. Mielicka-Pawłowska (red.), Religijne wymiary życia społecznego (s. 208–219). Uniwersytet Jana Kochanowskiego.
113.Hahn, A. (1990). Problem konstruowania typów w naukach społecznych. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Socjologia Wychowania, 9(222), 3–14.
114.Hall, D. (2020). Autorefleksja i usytuowanie badawcze w socjologicznych studiach nad religią. Studia Socjologiczne, 238(3), 161–186. https://doi.org/10.24425/sts.2020.132474.
115.Hamilton, M.B. (1995). The Sociology of Religion: Theoretical and Comparative Perspectives. Cambridge University Press.
116.Hann, C. (2002). Problems with the (de)privatization of religion. Anthropology Today, 16(6), 14–20. https://doi.org/10.1111/1467-8322.00033.
117.Helland, C. (2000). Online-religion/religion-online and virtual communitas. W: J.K. Hadden, D.E. Cowan (red.), Religion on the Internet: Research prospects and promises (s. 205– 223). JAI Press.
118.Hill, P.C., Hood, R.W. (red.) (1999). Measures of Religiosity. Religious Education Press.
119.Horii, M. (2018). Critical reflections on the category of religion in contemporary sociological discourse. Nordic Journal of Religion and Society, 31(1), 21–36. https://doi.org/10.18261/ issn.1890-7008-2018-01-02.
120.Hutchings, T. (2017). Creating Church Online: Ritual, Community and New Media. Routledge.
121.Iannaccone, L.R. (1998). Introduction to the economics of religion. Journal of Economic Literature, 36(3), 1465–1495.
122.Iannaccone, R.L. (1997). Rational choice: Framework for the scientific study of religion. W: L.A. Young (red.), Rational choice theory and religion: Summary and assessment (s. 25–44). Routledge.
123.Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. https://iskk.pl.
124.IPSOS (2023). Global Advisor: Religion 2023 Report – 26 countries. Ipsos Public Affairs. https:// www.ipsos.com/en/global-advisor-religion-2023-report.
125.Jagielski, M. (2025). Kościół jako sakrament zbawienia. Jego wymiar dynamiczny w ujęciu Yvesa Congara. Wrocławski Przegląd Teologiczny, 33(1), 57–73. https://doi.org/10.52097/ wpt.8080.
126.Jan Paweł II (1995). Evangelium vitae [Encyklika]. https://www.vatican.va/content/john-paul -ii/pl/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031995_evangelium-vitae.html.
127.Kaczmarczyk, M. (2012). Radykalny funkcjonalizm Niklasa Luhmanna na tle współczesnej teorii społecznej. W: N. Luhmann, (tłum. M. Kaczmarczyk), Systemy społeczne: Zarys ogólnej teorii (s. VII–XLVIII). Nomos.
128.Kamiński, R. (2002). Parafia miejscem duszpasterskim. W: R. Kamiński (red.), Teologia pastoralna szczegółowa (s. 11–78). Wydawnictwo KUL.
129.Kasperek, A. (2012). Wolność spod znaku undergroundu: Duchowość (po)nowoczesna w perspektywie hermeneutyki kultury i socjologii religii. Nomos.
130.Kaufmann, F.X. (1968). Zur Bestimmung und Messung der Kirchlichkeit in der Bundesrepublik Deutschland. W: Internationales Jahrbuch für Religionssoziologie. T. 4, (s. 63– 100).
131.Kaźmierska, K. (2020). O parafii w Archidiecezji Łódzkiej. Szkic do portretu. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego & Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie.
132.Kaźmierska, K. (2023). „Czy to faktycznie jakiś tam ma sens?”. Współczesne doświadczenia (nie)religijne młodego pokolenia. Przegląd Socjologii Jakościowej, 19(4), 118–139.
133.Kecskes, R., Wolf, C. (1993). Christliche Religiosität: Konzepte, Indikatoren, Meßinstrumente. Kölner Zeitschrift für Soziologie und Sozialpsychologie, 45, 270–287.
134.Kehrer, G. (2006). Wprowadzenie do socjologii religii (tłum. J. Piegza). Zakład Wydawnictw Centrum Studiów Religioznawczych.
135.Kind, S., Schuh, C. (2019). Colin Campbell: Toward a Sociology of Irreligion (1971). W: Schlüsselwerke der Religionssoziologie.
136.Klauziński, S. (2022, 20 czerwca). Polski episkopat liderem. Ponad połowa spraw o tuszowanie pedofilii dotyczy naszych biskupów. OKO.press. https://oko.press/episkopat-watykan-tuszowanie- pedofilii-lista-biskupow.
137.Klimski, W. (2023). Wiara narodu i religijność w czasach zarazy – o przekształceniach pobożności Polaków. Humaniora. Czasopismo Internetowe, 4(44), 39–50. https://doi.org/ 10.14746/h.2023.4.3.
138.Klug, P. (2017). Varieties of nonreligion: Why some people criticize religion, while others just don’t care. W: J. Quack, C. Schuh (red.), Religious indifference (s. 219–237). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-48476-1_11.
139.Knoblauch, H. (1999). Religionssoziologie. Walter de Gruyter.
140.Knoblauch, H. (2009). Populäre Religion: Auf dem Weg in eine spirituelle Gesellschaft. Campus Verlag.
141.Knudsen, D. (1981). [Review of Sociology and Human Destiny, by G. Baum]. Journal for the Scientific Study of Religion, 20(3), 286–288. https://doi.org/10.2307/1385552.
142.Kobus, A. (2016). Rozwój organizacji dekanalnej Kościoła gdańskiego. Studia Pelplińskie, 49, 147–160.
143.Komisja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów (2010). Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich. T. 2. Księgarnia św. Jacka.
144.Kongregacja Kultu Bożego (1988). List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu Świąt Wielkanocnych. Ruch Biblijny i Liturgiczny, 41(5).
145.Kongregacja Doktryny Wiary (2008). Dignitas personae [Instrukcja]. https://www.vatican. va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20081208_dignitas- personae_pl.html.
146.Kostro, L. (1999). Eros, seks i aborcja w ocenie katolicyzmu krytycznego. Wydawnictwo Scientia.
147.Kozak, J., Fel, S., Wódka, M. (2021). Religijność a tożsamość narodowa polskich migrantów w Wielkiej Brytanii w dobie brexitu. Zeszyty Naukowe KUL, 64(3), 3–29. https://doi. org/10.31743/znkul.13174.
148.Kozłowska, D. (2020). Niech nie będzie miło! Miesięcznik Znak. https://www.miesiecznik. znak.com.pl/zabawa-w-chowanego-dominika-kozlowska.
149.Kozłowski, K. (2005). Formowanie się diecezji na Pomorzu Zachodnim w 1972 r. W: G. Wejman (red.), Kościół rzymskokatolicki na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w latach 1945–2005 (s. 53–95). Wydział Teologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego.
150.Kożyczkowska, A. (2020). Kaszubi i ich wiara w Boga/bogów: religijność i wierzeniowość jako kulturowy fundament tożsamości. Ars Inter Culturas, 9, 251–272. https://doi. org/10.34858/AIC.9.2020.347.
151.Krakowiak, C. (2014). Eucharystia w parafii: Teologia i praktyka pastoralna (Seria: Prace Wydziału Teologii). Towarzystwo Naukowe KUL.
152.Krzyszowski, Z. (2014). Funkcja duszpasterska parafii w świetle teologii posoborowej. Rocznik Kolbuszowski, 14, 211–223.
153.Kubiński, G. (2013). Fetysz czy gadżet – problem estetyzacji religii. W: L. Karczewski, H. Kretek, A. (red.), Etyczny wymiar odpowiedzialnego biznesu i konsumeryzmu na początku XXI wieku. Wydawnictwo PWSZ.
154.Kulp, W. (1982). Sociology of religion: A bibliographic essay. Collection Building, 4(3), 6–23. https://doi.org/10.1108/eb023087.
155.Kułaczkowski, J. (2009). Rozwód a duszpasterstwo rodzin. Studia Elbląskie, 10, 205–223.
156.Kutyło, Ł. (2021). Kryzys instytucji religijnych i jego wpływ na religijność. Przypadek Polski. Studia Humanistyczne AGH, 20(3), 13–30. https://doi.org/10.7494/human. 2021.20.3.13.
157.Kwaśniewska, A. (2023). Niematerialne dziedzictwo kulturowe wsi Pomorza Zachodniego – przemiany i stan współczesny. Przegląd Zachodniopomorski, 38(67), 416–447. https:// doi.org/10.18276/pz.2023.38-19.
158.Kwilecki, A. (1992). Region i badania regionalne w perspektywie socjologii. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 54(2), 1–24.
159.Labuda, G. (2006). Historia Kaszubów w dziejach Pomorza: Tom I. Czasy średniowieczne. Instytut Kaszubski.
160.Laskowski, L. (2003). Rola diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej w integracji społeczeństwa Pomorza Środkowego. Rocznik Koszaliński, 31, 9–17.
161.Laythe, B., Finkel, D., Kirkpatrick, L.A. (2002). Predicting prejudice from religious fundamentalism and right-wing authoritarianism: A multiple-regression approach. Journal for the Scientific Study of Religion, 40(1), 1–10. https://doi.org/10.1111/0021-8294.00033.
162.Lee, L. (2013). Introduction: Resuming a Sociology of Irreligion. Journal of Contemporary Religion, 28(2), 183–195.
163.Lee, L. (2016). Polar opposites? Diversity and dialogue among the religious and nonreligious. W: T. Carroll, R. Norman (red.), Religion and atheism: Beyond the divide (s. 167– 176). Routledge.
164.Lee, L. (2017). Religion, difference, and indifference. W: J. Quack & C. Schuh (red.), Religious indifference (s. 101–121). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-48476-1_6.
165.Lee, L. (2019). Feeling rational: Affinity and affinity narratives in British science-non-religion relations. W: S.H. Jones, R. Catto, T. Kaden (red.), Science, belief and society: International perspectives on religion, non-religion and the public understanding of science (s. 173–195). Bristol University Press.
166.Lenski, G. (1961). The religious factor: A sociological study of religion’s impact on politics, economics, and family life. Garden City, Anchor Books / Doubleday.
167.Leschziner, V. (2019). Dual-process models in sociology. W: W.H. Brekhus G. Ignatow (red.), The Oxford Handbook of Cognitive Sociology (s. 169–192). Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780190273385.013.10.
168.Leszczyński, B. (2014). Znaczenie i symbolika postu. Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie, 21, 135–145.
169.Libiszowska-Żółtkowska, M. (1991). Postawy inteligencji wobec religii: Studium socjologiczne. IFiS PAN.
170.Libiszowska-Żółtkowska, M. (1998). Religia w trosce o zdrowie: Wybrane zagadnienia z pogranicza socjologii medycyny i socjologii religii. W: M. Libiszowska-Żółtkowska, M. Ogryzko-Wiewiórowska, W. Piątkowski (red.), Szkice z socjologii medycyny. Wydawnictwo UMCS.
171.Libiszowska-Żółtkowska, M. (2000). Wiara uczonych: Esej socjologiczny mocno osadzony w empirii. Nomos.
172.Libiszowska-Żółtkowska, M. (2001). Nowe ruchy religijne w zwierciadle socjologii. Wydawnictwo UMCS.
173.Libiszowska-Żółtkowska, M. (2003). Konwertyci nowych ruchów religijnych. Wydawnictwo UMCS.
174.Libiszowska-Żółtkowska, M. (2004). Typy religijności w polskim społeczeństwie w początkach XXI wieku – trwałość i zmiana. W: J. Baniak (red.), Katolicyzm Polski w warunkach Unii Europejskiej: Szanse, zagrożenia, obawy i nadzieje. Socjologia Religii, t. 2 (s. 85–94). Wydawnictwo UAM.
175.Libiszowska-Żółtkowska, M. (2012). Kościół w Polsce z perspektywy rynkowej teorii religii. W: A. Kolasa-Nowak, W. Misztal (red.), Społeczne światy wartości: Księga pamiątkowa z okazji 70. jubileuszu prof. dr hab. Józefa Styka (s. 289–306). Wydawnictwo UMCS.
176.Libiszowska-Żółtkowska, M. (2019). Nowe ruchy religijne i misje ewangelizacyjne: Odwieczne tęsknoty w nowych narracjach. Roczniki Nauk Społecznych, 47(4), 5–20.
177.Lisak, M. (2015a). Religijność instytucjonalna jako czynnik adaptacji polskich imigrantów w Irlandii. Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny, (2)156, 97–121.
178.Lisak, M. (2015b). Transformacje religijności Polaków – wybrane aspekty religijnej zmiany. Sympozjum, 2(29), 29–50. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=543973.
179.Luckmann, T. (2011). Niewidzialna religia: Problem religii w nowoczesnym społeczeństwie (tłum. L. Bluszcz, wyd. 3). Nomos.
180.Luhmann, N. (1988). Familiarity, confidence, trust: Problems and alternatives. W: D. Gambetta (red.), Trust: Making and breaking cooperative relations (s. 94–108). Basil Blackwell.
181.Luhmann, N. (2002). Die Religion der Gesellschaft (red. A. Kieserling). Suhrkamp.
182.Luhmann, N. (2007). Funkcja religii (tłum. D. Motak). Nomos.
183.Luhmann, N. (2012). Systemy społeczne: Zarys teorii ogólnej (tłum. M. Kaczmarczyk). Nomos.
184.Luhmann, N. (2013). A systems theory of religion (tłum. D.A. Brenner, A. Herman). Stanford University Press.
185.Machałek, M. (2016). Migracje ludności na Pomorzu Zachodnim w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku – przegląd literatury. Przeszłość Demograficzna Polski, 38(3), 107–122. https://doi.org/10.18276/pdp.2016.3.38-05.
186.Mandes, S. (2016). Miejsce religii w społeczeństwie. W poszukiwaniu nowego programu badawczego socjologii religii, Wydawnictwo Scholar.
187.Mariański, J. (1984). Postawy moralno-społeczne młodzieży płockiej: Studium socjologiczne. Towarzystwo Naukowe Płockie.
188.Mariański, J. (2005). Religijność poza Kościołem – próba socjologicznego opisu zjawiska. W: A. Wójtowicz (red.), Kultury religijne: Perspektywy socjologiczne (s. 124–126). Wyższa Szkoła Społeczno-Gospodarcza.
189.Mariański, J. (2006). Socjologia moralności. Wydawnictwo KUL.
190.Mariański, J. (2010). Religia w społeczeństwie ponowoczesnym: Studium socjologiczne. Oficyna Naukowa.
191.Mariański, J. (2013). Sekularyzacja. Desekularyzacja. Nowa duchowość: Studium socjologiczne. Nomos.
192.Mariański, J. (2014). Religia i moralność w świadomości Polaków – analiza socjologiczna. Zeszyty Naukowe KUL, 57(4), 67–91.
193.Mariański, J. (2016). Megatrendy religijne w społeczeństwach ponowoczesnych: Studium socjologiczne. Wydawnictwo Adam Marszałek.
194.Mariański, J. (2025). Doświadczenie religijne w narracji socjologicznej: Studium teoretyczno- -empiryczne. Wydawnictwo Adam Marszałek.
195.Martin, D. (1978). A general theory of secularization. Basil Blackwell.
196.Mazurek-Janasik, M. (2015). Rola pielgrzymek w kształtowaniu tożsamości kaszubskiej. Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych. Kwartalnik, 3, 125–143.
197.Mazurek-Janasik, M. (2024). Kaszubi, czyli kto? Analiza procesu kreowania tożsamości. W: A.W. Brzezińska, A. Drożdż, M. Filip (red.), My z Pomorza: Transformacje lokalnych i regionalnych tożsamości pomorskich. Materiały z XV Konferencji Kaszubsko-Pomorskiej, Słupsk, 14–15 listopada 2019 (s. 171–181). Instytut Kaszubski.
198.McGuire, M.B. (2008). Lived Religion: Faith and Practice in Everyday Life. Oxford University Press.
199.Meyer, B. (2006). Religious sensations: Why media, aesthetics and power matter in the study of contemporary religion. Vrije Universiteit.
200.Meyer, B. (2009). Aesthetic formations: Media, religion, and the senses. New York: Palgrave Macmillan.
201.Migdalski, P. (2016). Pomorze Zachodnie (do 1945 roku) jako przedmiot badań regionalnych po roku 1989 w Polsce i Niemczech. Res Gestae. Czasopismo Historyczne, 2, 119–144.
202.Miszalska, A. (1996). Reakcje społeczne na przemiany ustrojowe. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
203.Miszczak, E. (2014). Świętość w religijnej świadomości maturzystów województwa lubelskiego. Studium socjologiczne. Wydawnictwo UMCS.
204.Motak, D. (2010). Religia – religijność – duchowość. Przemiany zjawiska i ewolucja pojęcia. Studia Religiologica, 43, 201–218.
205.Munte, M., Dongoran, D. (2018, April 1). Impact of transparency and accountability of church financial reporting on the interest of members’ church giving donations to church. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.3439838.
206.Nadbrzeżny, A. (2009). Kościół jako sakrament zbawienia w historii. Studia Salvatoriana Polonica, 3, 39–55.
207.Napiórkowski, A. (2019). Geneza i misja Kościoła w świetle objawienia. W: T. Dzidek, Ł. Kamykowski, A. Napiórkowski (red.), Kościół Chrystusowy (s. 23–57). Uniwersytet Papieski Jana Pawła II. https://doi.org/10.15633/9788374388368.03.
208.Nosowski, Z. (2023). Kmieciak: W sprawie ks. Dymera są liczne zaniedbania w postępowaniach prokuratorskich i sądowych. Więź. https://wiez.pl/2023/01/26/przewodniczacy-panstwowej- komisji-ds-pedofilii-dymer.
209.Nowak, S. (red.) (1991). Studenci Warszawy. Studium długofalowych przemian postaw i wartości. Wydawnictwa UW.
210.O’Dea, T. (1966). The sociology of religion. Englewood Cliffs. Prentice-Hall.
211.Obracht-Prondzyński, C. (2002). Kaszubi: Między dyskryminacją a regionalną podmiotowością. Instytut Kaszubski. Uniwersytet Gdański.
212.Obracht-Prondzyński, C. (2010). Stosunki etniczne na Pomorzu – uwarunkowania i kontekst współczesny. Studia Socjologiczne, 3(198), 9–46.
213.Obracht-Prondzyński, C. (2017/2018). Regionalizm na Pomorzu – spokój rezerwatu czy ryzyko społecznych innowacji? Rocznik Gdański, 77/78, 113–122.
214.Obracht-Prondzyński, C., Bachórz, A., Bednarek-Bohdziewicz, A., Ciechorska-Kulesza, K., Michałowski, L., Obracht-Prondzyńska, H., Stachura, K., Zbieranek, P. (2023). Postawy i zachowania mieszkańców województwa pomorskiego w kontekście budowania tożsamości Pomorzan. Instytut Kaszubski. Fundacja IBRiS. Pomorskie Centrum Badań nad Kulturą UG.
215.Ogrodowska, B. (2018). Polskie obrzędy i zwyczaje doroczne. Wydawnictwo Muza.
216.Organek, L. (2016). Kaszubski homo religiosus – wiara religijna a wspólnota etniczna. Przykład pobożności ludowej w gminie Parchowo (powiat bytowski). Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne, 17, 67–84.
217.Organek, L., Jewdokimow, M., Sadłoń, W. (2023). Kościół w liczbach: Annuarium Statisticum Ecclesiae in Polonia. Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego.
218.Pabjan, B. (2004). The use of models in sociology. Physica A: Statistical Mechanics and Its Applications, 336(1–2), 146–152. https://doi.org/10.1016/j.physa.2004.01.019.
219.Pasek, Z. (2013). Nowa duchowość: Konteksty kulturowe. Wydawnictwo Aureus.
220.Pietrzak, M. (1999). Prawo wyznaniowe. Wydawnictwo Naukowe PWN.
221.Piwowarski, W. (1964). Typologia religijna katolików w południowej Warmii. Studia Warmińskie, 1, 115–244.
222.Piwowarski, W. (1971). Religijność wiejska w warunkach urbanizacji: Studium socjologiczne. Biblioteka „Więzi”.
223.Piwowarski, W. (1971a). Rozwój kierunków, problematyki i metod badań w polskiej socjologii religii. Studia Warmińskie, 8, 367–372.
224.Piwowarski, W. (1975). Operacjonalizacja pojęcia religijności. Studia Socjologiczne, 4, 160– 162.
225.Piwowarski, W. (1977). Religijność miejska w rejonie uprzemysłowionym: Studium socjologiczne. Biblioteka „Więzi”.
226.Piwowarski, W. (1982). Permanentna socjalizacja religijna jako problem pastoralny. Roczniki Nauk Społecznych, 10, 151–167.
227.Piwowarski, W. (1982a). Problemy duszpasterskie w strefie urbanizacji. Przegląd Powszechny, 3, 22–36.
228.Piwowarski, W. (1983). Przemiany globalnych postaw wobec religii (na przykładzie Puław). W: W. Piwowarski (red.), Religijność ludowa – ciągłość i zmiana (s. 5–12). Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej.
229.Piwowarski, W. (1983a). Tradycyjny autorytet księdza w procesie przemian. W: W. Piwowarski (red.), Religijność ludowa: Ciągłość i zmiana. Wrocław: Wydawnictwo Wrocławskiej Księgarni Archidiecezjalnej.
230.Piwowarski, W. (1986). Teoretyczne i metodologiczne założenia badań nad religijnością. W: W. Piwowarski, W. Zdaniewicz (red.), Z badań nad religijnością polską. Studia i materiały (s. 57–72). Pallotinum.
231.Piwowarski, W. (1990). Religijność ludowa w ciągłości i zmianie. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Socjologia Wychowania, 8(216), 29–53.
232.Piwowarski, W. (1996). Socjologia religii. Redakcja Wydawnictw KUL.
233.Piwowarski, W. (1997). Socjologia religii w Polsce – problemy legitymizacji dyscypliny. Przegląd Religioznawczy, 1, 3–11.
234.Piwowarski, W. (1998). Wprowadzenie. W: W. Piwowarski (red.), Socjologia religii: Antologia tekstów (s. 7–23). Nomos.
235.Piwowarski, W. (2005). Religijność narodu a religijność życia codziennego. W: M. Grabowska, T. Szawiel (red.), Religijność społeczeństwa polskiego lat 80: Od pytań filozoficznych do problemów empirycznych (s. 189–201). Wydział Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.
236.Pollack, D. (1995). Was ist Religion? Probleme der Definition. Zeitschrift für Religionswissenschaft, 3(2), 163–190. https://doi.org/10.1515/0023.163.
237.Poniedziałek, J. (2015). Wybrane koncepcje regionu w socjologii polskiej. Sprawy Narodowościowe. Seria Nowa / Nationalities Affairs. New Series, 46, 85–106. https://doi. org/10.11649/sn.2015.036.
238.Popławski, J.M. (2017). Rzeczywistość grzechu i jego przezwyciężenie. Roczniki Teologiczne, 64(5), 147–157.
239.Popper, K.R. (1992). Wiedza obiektywna: Ewolucyjna teoria epistemologiczna (tłum. A. Chmielewski). Wydawnictwo Naukowe PWN.
240.Potocki, A. (2006). Wspólnota wspólnot. W drodze, 2. https://www.miesiecznik.wdrodze.pl.
241.Potocki, A. (2007). Wychowanie religijne w polskich przemianach. Studium socjologiczno-pastoralne. Wydawnictwo UKSW.
242.Prüfer, P. (2016). Relacja i zaufanie jako metamorficzne ogniwo społeczeństwa. W: J. Szymczyk (red.), Zaufanie społeczne: Teoria – idee – praktyka (s. 71–100). Oficyna Naukowa.
243.Pruś, S. (1965). Wpływ Kościoła na młodzież. Collectanea Theologica, 4, 139–154.
244.Quack, J., Schuh, C. (red.) (2017). Religious Indifference. Springer. https://doi. org/10.1007/978-3-319-48476-1.
245.Rewera, M. (2022). Przemiany autorytetu w zmieniającym się społeczeństwie. Facta Simonidis, 15(1), 179–202.
246.Rębkowski, M. (2023). Chrystianizacja Pomorza Zachodniego: Studium archeologiczne. Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii PAN.
247.Robertson, R. (1992). Globalization: Social theory and global culture. SAGE Publications.
248.Rosa, S. (2000). Teologia fundamentalna: Cz. II. Eklezjologia. Wydawnictwo Diecezji Tarnowskiej Biblos.
249.Różańska, A. (2015). Edukacja religijna młodzieży w warunkach pluralizmu religijnego w wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej (Grupa Wyszehradzka: Polska, Czechy, Słowacja, Węgry) – studium porównawcze. Wydawnictwo Adam Marszałek.
250.Rybarska-Jarosz, D., Barylski, L. (2012). Tożsamość regionalna mieszkańców województwa zachodniopomorskiego. Raport z badań eksploracyjno-diagnostycznych. Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej.
251.Sadłoń, W. (2016). Życie religijne Polaków na przestrzeni wieków. W: P. Ciecieląg, B. Łazowska, P. Łysoń, W. Sadłoń (red.), 1050 lat chrześcijaństwa w Polsce (s. 213–228). Główny Urząd Statystyczny i Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC.
252.Santos, J.R.A. (1999). Cronbach’s alpha: A tool for assessing the reliability of scales. Journal of Extension, 37(2), https://commons.joe.org/joe/vol37/iss2/15.
253.Siegers, P. (2017). Religious indifference and religious rites of passage. W: J. Quack, C. Schuh (red.), Religious indifference (s. 171–192). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-48476-1_9.
254.Skórzyńska, Z. (1960). Młodzież w świetle ankiety „Mój światopogląd”. Więź, 7, 116–128.
255.Snarska, D. (2010). Znaczenie teorii przedstawień zbiorowych Émile Durkheima. Społeczeństwo i Edukacja. Międzynarodowe Studia Humanistyczne, 1, 81–103.
256.Sroczyńska, M. (2013). Rytuały w młodzieżowym świecie. Studium socjologiczne. Wydawnictwo FALL.
257.Sroczyńska, M. (2020). Młodzież w poszukiwaniu sacrum. Rozważania socjologiczne. Przegląd Religioznawczy, 2, 113–128. https://doi.org/10.34813/ptr2.2020.8.
258.Sroczyńska, M. (2022). Religijne rytuały przejścia w środowisku młodzieży w latach 2009– 2020. Perspektywa socjologiczna. Przegląd Religioznawczy, 2(284), 99–109. https://doi. org/10.34813/ptr2.2022.9.
259.Stachowska, E. (2005). Ekonomiczny paradygmat w socjologii religii. Przegląd Religioznawczy, 2, 119–149.
260.Stachowska, E. (2007). Rechrystianizacja a neosakralizacja – czyli zbawienie na sprzedaż. Przegląd Religioznawczy, 3, 227–242.
261.Stachowska, E. (2011). Konsumpcja a religia. Komercjalizacja sacrum we współczesnym świecie. W: Z. Drozdowicz & S. Sztajer (red.), Religia – nauka – kultura (s. 121–147). Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM.
262.Stachowska, E. (2020). Religia i religijność w czasie koronawirusa na przykładzie Polski. Perspektywa socjologiczna. Przegląd Religioznawczy – The Religious Studies Review, 3(277), 11–125. https://doi.org/10.34813/ptr3.2020.8.
263.Stark, R., Bainbridge, W.S. (2007). Teoria religii (tłum. T. Kunz). Wyd. 2. Nomos.
264.Staszczak, Z. (1987). Obrzęd. W: Z. Staszczak (red.), Słownik etnologiczny: Terminy ogólne. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
265.Stoller, P. (1997). Sensuous Scholarship. University of Pennsylvania Press.
266.Synak, B. (1998). Kaszubska tożsamość, ciągłość i zmiana: Studium socjologiczne. Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
267.Szauer, R. (2015). Syndrom 191 – fenomen rekolekcji halowych: Natura i specyfika rekolekcji halowych dla młodzieży szkół średnich w Koszalinie: Socjologiczna analiza zjawiska. Colloquium, 4, 221–242.
268.Szauer, R. (2019). Między potrzebą doznań a trwałością postaw: Religijność i moralność uczniów szkół średnich i studentów uczelni wyższych w diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej: Studium socjologiczne. Warszawskie Wydawnictwo Socjologiczne.
269.Szauer, R. (2020). Między dystansem a potrzebą: Stosunek młodzieży akademickiej do Kościoła i duchowieństwa – studium socjologiczne. Przegląd Religioznawczy, 2(276), 129–145. https://journal.ptr.edu.pl/index.php/ptr/issue/view/12.
270.Szauer, R. (2022). Kobiety (nie)pokorne: O nowych wymiarach postaw kobiet wobec religii i Kościoła w Polsce na przykładzie badań na Pomorzu. Przegląd Religioznawczy, 1(283), 71–90. https://doi.org/10.34813/ptr1.2022.6.
271.Szauer, R. (2022). Z dystansem i w potrzebie: Religijność i moralność mieszkańców diecezji koszalińsko- kołobrzeskiej: Studium socjologiczne. Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC.
272.Sztajer, S. (2012). Argumenty religijne w sferze publicznej. Uwagi o postulacie prywatyzacji religii. Przegląd Religioznawczy, 4(246), 43–52.
273.Szczepański, M.S., Ślęzak-Tazbir, W. (2010). Region i społeczność lokalna w perspektywie socjologicznej. Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa, 1, 13–33.
274.Sztompka, P. (2000). Trauma wielkiej zmiany: Społeczne koszty transformacji. Instytut Studiów Politycznych PAN.
275.Sztompka, P. (2007). Zaufanie: Fundament społeczeństwa. Znak.
276.Szymczak, W., Szulich-Kałuża, J. (2024). Contemporary forms of religious participation: Between individualisation and social mobilisation. The phenomenon of differentiation from the perspective of empiricism and media discourse. Zeszyty Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 67(268). https://doi.org/10.31743/znkul.17827.
277.Świątkiewicz, W. (1997). Tradycja i wybór. Socjologiczne studium religijności na Górnym Śląsku. PAN.
278.Świątkiewicz, W. (2010). Między sekularyzacją i deprywatyzacją: Socjologiczne refleksje wokół polskiej religijności w kontekście europejskim. Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
279.Świątkiewicz, W. (2020). „Odwrócony dekalog”, popękana kultura. Socjologiczne refleksje wokół kultury i religijności. Roczniki Nauk Społecznych, 1(12), 53–78.
280.Taras, P. (1987). Religijność ludowa w Kościele katolickim. Communio, 7(6), 14–19.
281.Tarczyński, A. (2015). Socjologia moralności – empiryczna nauka o zjawiskach i procesach moralnych zachodzących w zbiorowościach różnej skali. Roczniki Nauk Społecznych, 43(2), 119–132. https://doi.org/10.18290/rns.2015.7(43).2-11.
282.Thurstone, L.L., Chave, E.J. (1929). The measurement of attitude: A psychophysical method and some experiments with a scale for measuring attitude toward the church. University of Chicago Press.
283.Tönnies, F. (2008). Wspólnota i stowarzyszenie: Rozprawa o komunizmie i socjalizmie jako empirycznych formach kultury (tłum. M. Łukasiewicz). Wydawnictwo Naukowe PWN.
284.Trybusiewicz, J. (1964). Rola religijności w światopoglądzie młodzieży – próba interpretacji. Studia Socjologiczne, 4, 165–194.
285.Tschannen, O. (1991). The secularization paradigm: A systematization. Journal for the Scientific Study of Religion, 30(4), 395–415.
286.Turner, J.H. (2004). Struktura teorii socjologicznej (tłum. M. Bucholc, Z. Karpiński, A. Manterys, A. Mościskier, J. Szmatka, G. Woroniecka, K. Wysieńska & E. Zakrzewska-Manterys). Wydawnictwo Naukowe PWN.
287.Turska, A. (1994). Transformacja ustrojowa jako proces społeczny. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 56(4), 13–21.
288.Tuziak, B. (2010). Autorytet jako zjawisko społeczne. Wymiar lokalny. Studia Socjologiczne, 2(197), 53–87.
289.Tyrała, R. (2014). Bez Boga na co dzień: Socjologia ateizmu i niewiary. Nomos.
290.Urbaniak-Zając, D. (2017). Budowanie typów jako droga generowania teorii – wybrane rozwiązania. Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, t. 20, 2(78), 115–127.
291.Vaillancourt, J.-G. (2008). From five to ten dimensions of religion: Charles Y. Glock’s dimensions of religiosity revisited. Journal for the Academic Study of Religion, 21(1), 58– 69. https://doi.org/10.1558/jasr.v21i1.58.
292.Vanderstraeten, R. (2023). Niklas Luhmann on religion and secularisation. W: R. Rogowski (red.), The Anthem companion to Niklas Luhmann (s. 93–110). Anthem Press.
293.Warzecha, A. (2017). Postindustrialna religijność Polaków A.D. 2016. W: A.K. Kalisz, E. Tyc (red.), Autopromocja, autoprezentacja, wizerunek w mediach masowych. T. 3 (s. 197–206). Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
294.Watkins, M.W. (2021). A step-by-step guide to exploratory factor analysis with SPSS. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003149347.
295.Weigert A.J., Thomas D.L. (1974). Secularization and Religiosity: A Cross-National Study of Catholic Adolescents in Five Societies, Sociology of Religion, 35(1), 1–23, https:// doi.org/10.2307/3710339.
296.Wejman, G. (2009). Organizacja Kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i ziemi lubuskiej w latach 1945–1972. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
297.Wexler, P. (2008). Resacralization: Society, religion and education. W: Symbolic Movement: Critique and Spirituality in Sociology of Education (s. 153–170). Sense Publishers. https:// doi.org/10.1163/9789087902759_009.
298.Wielebski, T. (2019). Nawrócenie pastoralne i duszpasterstwo misyjne parafii w Polsce. Teologia i Człowiek, 45(1), 105–119. https://doi.org/10.12775/TiCz.2019.006.
299.Wnuk-Lipiński, E. (1993). Rozpad połowiczny: Szkice z socjologii transformacji ustrojowej. Instytut Studiów Politycznych PAN.
300.Woodhead, L., Catto, R. (red.) (2012). Religion and change in modern Britain. London: Routledge.
301.Wójtowicz, A. (2004). Współczesna socjologia religii. Założenia, idee, programy. Tyczyn: Wyższa Szkoła Społeczno-Gospodarcza.
302.Wuthnow, R. (1988). The Restructuring of American Religion: Society and Faith since World War II. Princeton, NJ: Princeton University Press.
303.Wuthnow, R. (1989). The Struggle for America’s Soul: Evangelicals, Liberals, and Secularism. Grand Rapids. William B. Eerdmans Publishing Company.
304.Wuthnow, R. (2004). Saving America? Faith-Based Services and the Future of Civil Society. Princeton University Press.
305.Wysocka, E. (2000). Religijność a tolerancja. Nomos.
306.Young, L.A. (red.) (1997). Rational choice theory and religion: Summary and assessment. Routledge.
307.Zaręba, S.H. (2008). W kierunku jakiej religijności? Studia nad katolicyzmem polskiej młodzieży. Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC.
308.Zduniak, A. (2015). Przyczyny popularności religijnych eventów w perspektywie teorii potrzeb ludzkich Abrahama Maslowa. Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych AMW, 3, 251–267.
309.Zielińska, K. (2009). Spory wokół teorii sekularyzacji. Nomos.
310.Zuckerman, P. (2011). Faith no more: Why people reject religion. Oxford University Press.
311.Zuckerman, P. (2014). Living the secular life: New answers to old questions. Penguin Press.
312.Zuckerman, P. (red.) (2009). Atheism and Secularity: [2 volumes]. Bloomsbury Publishing USA.
313.Żurek, A. (2012). Rodzinność i nierodzinność w polskim społeczeństwie. W: B. Więckiewicz, M. Klimek (red.), Współczesna rodzina w dobie przemian społeczno-kulturowych (s. 117–133). Wydawnictwo KUL.