Kształtowanie się i rozwój modelu reprywatyzacji byłych majątków ziemskich w polskim prawie administracyjnym

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie ewolucji linii orzeczniczej sądów administracyjnych w zakresie przesłanek i mechanizmów umożliwiających dochodzenie roszczeń przez właścicieli lub ich spadkobierców w sprawach dotyczących reprywatyzacji i odszkodowań za przejęte majątki ziemskie. Tłem badań była społeczna waga przejmowania mienia prywatnego przez Skarb Państwa po II wojnie światowej, często z naruszeniem podstawowych standardów prawnych, oraz pytanie, jak poszkodowani mogą dziś dochodzić swoich praw. W artykule zastosowano metodę teoretyczno- i historyczno-prawną, koncentrując się na orzecznictwie sądów administracyjnych, powszechnych oraz Trybunału Konstytucyjnego. Ustalono, że wykształcił się mieszany model dochodzenia roszczeń – administracyjno-cywilny. Wobec braku derogacji dekretów nacjonalizacyjnych oraz bierności ustawodawcy, sądy – stosując metodę adaptacyjno-korygującą – dostosowują wykładnię przepisów do współczesnych realiów. Wnioski z przeprowadzonych analiz wskazują, że orzecznictwo pełni dziś funkcję kompensacyjną, a wypracowany model dochodzenia roszczeń jest ugruntowany zarówno w praktyce, jak i doktrynie.