Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Peryfrazy nazw religijnych w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej
DOI: 10.18276/sj.2016.15-06
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Joanna
Rychter
Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim, Wydział Humanistyczny, Gorzów Wielkopolski |
| Słowa kluczowe: | peryfrazy idiolekt charakterystyka semantyczna i funkcjonalna |
| Data wydania numeru / monografii: | 2016 |
| Liczba stron: | 22 (81-102) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
| |
Abstrakt
Artykuł zawiera semantyczną i funkcjonalną charakterystykę 41 peryfraz nazw religijnych wyekscerpowanychz liryków Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Analiza funkcjonalna omówieńdowiodła, iż pełnią one przede wszystkim funkcję poetycką, ponieważ wyróżniają sięoryginalnością i naddaną semantyką (np. architekt snów i diamentów ‘Bóg’) oraz informacyjną,gdyż wnoszą dodatkowe wiadomości o elementach świata przedstawionego (charakteryzująistoty nieziemskiej proweniencji – Boga, Chrystusa, anioła, diabła...; jak i miejsca ich przebywania– raj/niebo, piekło). W artykule wskazano omówienia nowatorskie, będące innowacjamiidiolektalnymi poetki, jak i konwencjonalne, o wielowiekowej tradycji poetyckiej (np. ciemnościksiążę ‘Lucyfer’). Poza tym ustalono ich motywacje literackie, a także kulturowe. Większośćperyfraz jest motywowanych tradycją literacką, zwłaszcza biblijną (np. pan nad pany ‘Bóg’),wydarzeniami biblijnymi (Ten, który ongi wodę w wino zmienił ‘Chrystus’) lub chrześcijańskimiwyobrażeniami (Boży cień ‘diabeł’). Podstawą niektórych stały się potoczne, ludowe wizualizacjeistot pozaziemskiego pochodzenia (Osoba z rogami ‘diabeł’).
Podgląd PDF
Bibliografia (38)
- Bańko M., Słownik peryfraz, czyli wyrażeń omownych, Warszawa 2002.
- Bartmiński J., Niebrzegowska S., Językowy obraz polskiego nieba i piekła, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999.
- Białoskórska M., Mickiewiczowskie peryfrazy, Szczecin 2002.
- Białoskórska M., Mickiewiczowskie peryfrazy z komponentem ogień i światło, „Studia Językoznawcze”. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2005, t. 4, s. 9–22.
- Cygan S., Peryfrazy z kręgu flory w tekstach Stefana Żeromskiego, w: Literatura i życie literackie XIX i XX wieku. Prace ofiarowane Profesorowi Zdzisławowi Jerzemu Adamczykowi w roku Jubileuszu, pod red. B. Utkowskiej i K. Jaworskiego, Kielce 2006, s. 115–130.
- Greszczuk B., Antynomia dobra i zła w najstarszym piśmiennictwie religijnym, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999, s. 47–56.
- Kopaliński W., Słownik mitów i tradycji kultury, Kraków 1991.
- Kopaliński W., Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Warszawa 1967.
- Kowalewska-Dąbrowska J., Językowy obraz Boga i człowieka w poezji Jana Twardowskiego, Gdańsk 2006.
- Kowalewska-Dąbrowska J., Obraz anioła w poezji Jana Twardowskiego, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999.
- Kucała M., Nazywanie Chrystusa w historii polszczyzny, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999, s. 208–209.
- Kurkowska H., Skorupka S., Stylistyka polska, Warszawa 1959, s. 198–199.
- Loewe I., Konstrukcje analityczne w poezji Młodej Polski, Katowice 2000.
- Machnicka V., Peryfrazy Bolesława Prusa, Siedlce 2011.
- Małek E., Postacie aniołów w dawnych literaturach i folklorze wschodniosłowiańskim, w: Inspiracje chrześcijańskie w kulturze Europy. Materiały z konferencji 11–14 maja 1999, cz. II, pod red. E. Woźniak, Łódź 2000, s. 243–257.
- Mickiewicz A., Dzieła, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1955, t. I Wiersze, s. 113.
- Pawlikowska-Jasnorzewska M., Poezje zebrane, pod red. A. Madydy, Toruń 1993, t. I i II.
- Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, w przekładzie polskim W.O. Jakuba Wujka S.J., Kraków 1962, wyd. trzecie poprawione.
- Podraza-Kwiatkowska M., Obraz Boga wśród światopoglądowych przemian Młodej Polski, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999, s. 146–147.
- Puzynina J., Językowy obraz Boga w poezji romantycznej, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999.
- Rychter J., Funkcje peryfraz nazw księżyca i słońca w utworach poetyckich Juliusza Słowackiego, „Studia Językoznawcze”. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2006, t. 5, s. 181–198.
- Rychter J., Funkcje peryfraz nazwy „niebo” w utworach poetyckich Juliusza Słowackiego, „Studia Językoznawcze”. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2007, t. 6, s. 107–124.
- Rychter J., Funkcjonalno-semantyczna sprawność peryfraz w „Beniowskim” Juliusza Słowackiego, w: Poznańskie Spotkania Językoznawcze, pod red. Z. Krążyńskiej i Z. Zagórskiego, Poznań 2002, t. VIII, s. 29–43.
- Rychter J., Językowa kreacja anioła w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w: Język. Religia. Tożsamość, pod red. G. Cyrana i E. Skorupskiej-Raczyńskiej, Gorzów Wielkopolski 2008, t. II, s. 59–70.
- Rychter J., Językowa kreacja Boga w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w: Język doświadczenia religijnego, pod red. G. Cyrana i E. Skorupskiej-Raczyńskiej, Szczecin 2008, t. I, s. 107–121.
- Rychter J., Językowa kreacja szatana w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w: Język doświadczenia religijnego, pod red. G. Cyrana i E. Skorupskiej-Raczyńskiej, Szczecin 2010, t. III, s. 105–116.
- Rychter J., Peryfrazy nazw astronomicznych i meteorologicznych w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, „Studia Językoznawcze”. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny,m Szczecin 2009, t. 8, s. 107–124.
- Rychter J., Peryfrazy nazw florystycznych w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, „Studia Językoznawcze”. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2011, t. 10, s. 269–292.
- Rychter J., Peryfrazy nazw z kręgu fauny w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, w: Między dawnymi a nowymi słowy, pod red. E. Skorupskiej-Raczyńskiej i J. Rutkowskiej, Gorzów Wielkopolski 2010, s. 122–144.
- Rychter J., Peryfrazy nazwy „niebo” w poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, „Studia Językoznawcze”. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, Szczecin 2010, t. 9, s. 221–234.
- Rzepka W.R., Walczak B., Bóg i szatan w polszczyźnie XVI wieku, w: Tysiąc lat polskiego słownictwa religijnego, pod red. B. Kreji, Gdańsk 1999.
- Słowacki J., Dzieła, pod red. J. Krzyżanowskiego, Wrocław 1952, t. I–V.
- Słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego, Warszawa 1958–1969.
- Słownik języka polskiego, pod red. J. Karłowicza, A. Kryńskiego, W. Niedźwiedzkiego, Warszawa 1900–1927.
- Słownik terminów literackich, pod red. J. Sławińskiego, Wrocław–Warszawa–Kraków 1998.
- Wierzbicka A., Porównanie – gradacja – metafora, „Pamiętnik Literacki” 1971, z. 4, s. 126–147.
- Zabierowski S., O losie jednej z peryfraz Jana Kochanowskiego, „Ruch Literacki” 1970, z. 6, s. 353–357.
- Ziomek J., Retoryka opisowa, Wrocław 2000.