Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Vorher: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Kontakty językowe w świetle Nowych Aten Benedykta Chmielowskiego
DOI: 10.18276/sj.2020.19-22
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autoren: |
Agnieszka
Szczaus
Uniwersytet Szczeciński, Szczecin |
| Schlüsselbegriffe: | językoznawstwo diachroniczne interferencje językowe encyklopedia XVIII wieku |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2020 |
| Seitenanzahl: | 15 (325-339) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
  
| |
Abstract
W artykule poddano analizie uwagi na temat kontaktów językowych zamieszczone w encyklopedii z połowy XVIII wieku, tj. w Nowych Atenach Benedykta Chmielowskiego. Wykazano, że Chmielowski wskazał: 1. Zewnątrzjęzykowe przyczyny kontaktów językowych, takie jak: a) ranga języków wchodzących ze sobą we wzajemne relacje i ich pozycja na świecie, b) moda językowa, c) rozwój nauki i techniki, d) konflikty militarne, e) kontakty gospodarcze, f) migracja ludności. 2. Wewnątrzjęzykowe przyczyny interferencji, takie jak: a) niewystarczalność języka, b) stylistyczna wartość wyrazów zapożyczanych. 3. Efekty kontaktów językowych: a) negatywne: degradacja niektórych języków etnicznych lub ich całkowity zanik, b) pozytywne: bogacenie leksykalnych zasobów języka-biorcy.
PDF-Vorschau
Bibliographie (14)
- Chmielowski, Benedykt. Nowe Ateny, albo Akademia wszelkiej scyjencyji pełna, na różne tytuły jak na classes podzielona, mądrym dla memoryjału, idyjotom dla nauki, politykom dla praktyki, melancholikom dla rozrywki erygowana. Lwów: Drukarnia Pawła Józefa Golczewskiego. T. 1–2, 1745–1746. T. 3–4, 1754–1756.
- Axer, Jerzy. „Dyskusja o roli łaciny w Nowych Atenach Benedykta Chmielowskiego jako świadectwo republikańskiej tożsamości narodu szlacheckiego”. W: Staropolskie kompendia wiedzy, red. Iwona M. Dacka-Górzyńska, Joanna Partyka, 33–44. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2009.
- Borkowski, Mikołaj Piotr. „Obraz Arabów w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej w świetle Nowych Aten B. Chmielowskiego i Świata we wszystkich częściach większych i mniejszych... W.A. Łubieńskiego”. Przegląd Orientalistyczny 1–2 (2016): 31–43.
- Jadacka, Hanna. „Moda w języku (nadużywanie elementów językowych)”. W: Poprawna polszczyzna. Hasła problemowe, red. Hanna Jadacka, Andrzej Markowski, Dorota Zdunkiewicz-Jedynak, 71–72. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.
- Klemensiewicz, Zenon. Historia języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.
- Kozaryn, Dorota, Agnieszka Szczaus. Uwagi o języku w dawnych tekstach użytkowych. Szczecin: Wydawnictwo Grafform, 2017.
- Okoń, Jerzy. „Kompendium – czy tylko wiedzy? Wstęp do typologii gatunku”. W: Staropolskie kompendia wiedzy, red. Iwona M. Dacka-Górzyńska, Joanna Partyka, 8–31. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2009.
- Paszyński, Wojciech. „Czarna legenda Nowych Aten Benedykta Chmielowskiego i próby jej przezwyciężenia”. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne 141 (2014): 37–59.
- Rybicka, Halina. „Nieznany rozdział o języku w Nowych Atenach Benedykta Chmielowskiego”. Prace Filologiczne 25 (1975): 529–535.
- Rybicka, Halina. „Nowe Ateny” Benedykta Chmielowskiego. Metoda, styl, język. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.
- Sękowska, Elżbieta. Język emigracji polskiej w świecie. Bilans i perspektywy badawcze. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.
- Szczaus, Agnieszka. „Uwagi metajęzykowe w Nowych Atenach Benedykta Chmielowskiego”. W: Język a Edukacja III: Tekst edukacyjny, red. Jolanta Nocoń, Anna Tabisz, 187–200. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 2014.
- Urbańczyk, Stanisław. Słowniki i encyklopedie – ich rodzaje i użyteczność, wyd. 3. Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, 1991.
- Wichowa, Maria. „Ks. Benedykt Chmielowski – «wielki lingwista», biegły znawca i obrońca łaciny (w świetle Nowych Aten)”. Napis 9 (2003): 121–132.