Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny


ISSN: 1730-4180    eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-05
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Liste der Ausgaben / t. 24, 2025
Potencjał badawczy Krytycznej Analizy Dyskursu w humanistyce cyfrowej: analiza wybranych zagadnień teoretycznych

Autoren: Ewa Glapka ORCID
Uniwersytet Szczeciński, Instytut Językoznawstwa
Schlüsselbegriffe: Transdyscyplinarność humanistyka cyfrowa Krytyczna Analiza Dyskursu
Veröffentlichungsdatum der gesamten Ausgabe:2026-02
Seitenanzahl:13 (71-83)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

Krytyczna Analiza Dyskursu (KAD) to interdyscyplinarne podejście badawcze, które pozwala na identyfikowanie złożonych relacji między językiem a jego środowiskiem społecznym. Celem artykułu jest ukazanie potencjału badawczego KAD w kontekście współczesnej komunikacji i humanistyki cyfrowej, przy uwzględnieniu teoretycznych założeń tego programu. Wyjaśniając, jak teoria tekstu przyświecająca krytycznym badaniom nad dyskursem rezonuje z kluczowymi mechanizmami komunikacji cyfrowej, artykuł podkreśla znaczenie intertekstualności i interdyskursywności jako kluczowych narzędzi w badaniu komunikacji cyfrowej, gdzie tekst i obraz współtworzą znaczenia, a granice między tekstami i gatunkami się zacierają. Wskazany zostaje również transdyscyplinarny charakter KAD, umożliwiający integrację perspektyw lingwistycznych, socjologicznych i kulturowych. Artykuł zwraca uwagę na wyzwania związane z metodologią KAD, szczególnie dotyczące zarzutów o brak spójności, proponując jednak, iż pragmatyczne i transdyscyplinarne podejście KAD odznacza się rygorem naukowym, i jako takie czyni KAD ważnym elementem współczesnej humanistyki.
herunterladen

Artikeldatei

Bibliographie

1.Bachtin Michaił. „Discourse in the novel”, W: The dialogic imagination, red. Michael Holquist. Austin: University of Texas Press, [1935] 1981, 259–422.
2.Bachtin Michaił. „The problem of speech genres”, W: Speech genres and other late essays, red. Caryl Emerson i Michael Holquist. Austin: University of Texas Press, [1953] 1986, 60–102.
3.Barthes Roland. The rustle of language. Oxford: Blackwell, 1986.
4.Baxter Judith. „Discourse-analytic approaches to text and talk”, W: Research methods in linguistics, red. Lia Litosseliti. Londyn: Continuum, 2010, 117–37.
5.Benwell Bethan i Elizabeth Stokoe. Discourse and identity. Edynburg: Edinburgh University Press, 2006.
6.Berry David M. (red.) Understanding digital humanities. Londyn: Palgrave Macmillan, 2012.
7.Bhaskar Roy. Scientific realism and human emancipation. Londyn: Verso, 1986.
8.Blommaert Jan. Discourse: A critical introduction. Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
9.Burke, Shani, Parisa Diba i Georgios Antonopoulos. ‘You sick, twisted messes’: The use of argument and reasoning in Islamophobic and anti-Semitic discussions on Facebook, Discourse & Society, 31, 4 (2020), 374–389.
10.Chouliaraki Lilie i Norman Fairclough. Discourse in late modernity. Rethinking critical discourse analysis. Edynburg: Edinburgh University Press, 1999.
11.Cicourel, Aaron V. Method and measurement in sociology. New York: The Free Press, 1969.
12.Esposito, Eleonora i Majid KhosraviNik (red.) Discourse in the digital age: social media, power, and society. Londyn: Routledge, 2022.
13.Fairclough Norman. „The discourse of New Labour: Critical discourse analysis”, W: Discourse as data. A guide for analysis, red. Margaret Wetherell, Stephanie Taylor i Simeon J. Yates, Londyn: The Open University, [2001] 2009, 229–66.
14.Fairclough Norman. Critical discourse analysis: The critical study of language. Londyn: Longman, 1995.
15.Giddens Anthony. The constitution of society: Outline of the theory of structuration. Cambridge: Polity Press, 1984.
16.Glapka Ewa. Reading bridal magazines from a critical discursive perspective. Basingstoke: Palgrave, 2014.
17.Hammersley Martyn. „On the foundations of critical discourse analysis”, Language and Communication, 17, 3 (1997), 237–48.
18.Hodge Robert i Gunther R. Kress. Language as ideology. Londyn: Routledge, 1996.
19.Jäger Siegfried. „Discourse and knowledge: Theoretical and methodological aspects of a critical discourse and dispositive analysis”, W: Methods of Critical Discourse Analysis, red. Ruth Wodak i Michael Meyer, Londyn: Sage, 2001, 32–62.
20.Jeffries Lesley. Textual construction of the female body. A critical discourse approach. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2007.
21.KhosraviNik Majid. Digital meaning-making across content and practice in social media critical discourse studies, Critical Discourse Studies 19, 2 (2022), 119–123.
22.KhosraviNik Majid. Social Media Critical Discourse Studies. Routledge, 2023.
23.Krzyżanowska Natalia. The commodification of motherhood: Normalisation of consumerism in mediated discourse on mothering, Social Semiotics, 30, 4 (2020), 563–590.
24.Laclau, Ernesto i Chantal Mouffe. Hegemony and socialist strategy. Londyn: Verso, 1985.
25.Lazar Michele. „Feminist Critical Discourse Analysis: Relevance for current gender and language research”, W: The Handbook of Language, Gender, and Sexuality, red. Susan Ehrlich, Miriam Meyerhoff i Janet Holmes, Nowy Jork: John Wiley & Sons, 2014, 198–199.
26.Litosseliti Lia (red.). Research methods in linguistics. Londyn: Continuum, 2010.
27.Litosseliti Lia i Jane Sunderland (red). Gender identity and discourse analysis. Amsterdam: John Benjamins, 2002.
28.Maryl Maciej. Kim są polscy humaniści cyfrowi?, Teksty Drugie, 1 (2017), 286–300.
29.Maybin Janet. „Language, struggle and voice: The Bakhtin/Volosinov writings”, W: Discourse theory and practice, red. Margaret Wetherell, Stephanie Taylor i Simeon J. Yates, Londyn: The Open University, [2001] 2009, 64–71.
30.Mouzelis Nicos. Sociological theory: What went wrong? Diagnosis and remedies. Londyn: Routledge, 1995.
31.Schegloff, Emanuel. A. „Text and context paper”, Discourse and Society, 3 (1998), 4–37.
32.Sparkes Andrew C. „The paradigms debate: An extended review and a celebration of difference”, W: Research in physical education and sport: Exploring alternative vision. red. Andrew C. Sparkes, Londyn: Falmer, 1992, 9–60.
33.Taylor Stephanie. „Evaluating and applying discourse analytic research”, W: Discourse as data. A guide for analysis, red. Margaret Wetherell, Stephanie Taylor i Simeon J. Yates, Londyn: Sage, [2001] 2009, 311–30.
34.Teo Peter. „Racism in the news: a Critical Discourse Analysis of news reporting in two Australian newspapers”, Discourse & Society 11, 1 (2000): 7–49.
35.van Leeuwen Theo. Discourse and practice. New tools for Critical Discourse Analysis. Oxford: Oxford University Press, 2008.
36.van Leeuwen, Theo. „The representation of social actors”, W: Texts and practices: Readings in critical discourse analysis, red. Carmen Rosa Caldas-Coulthard and Malcolm Coulthard, Londyn: Routledge, 1996, 32–70.
37.Walczak, Bartłomiej. „Zwrot lingwistyczny a samorefleksyjność antropologii”. Przegląd Socjologii Jakościowej, 9, 3 (2013), 110–12.
38.Widdowson Henry. Text, context, pretext: Critical issues in discourse analysis. Malden: Blackwell, 2004.
39.Wodak Ruth i Brigitta Busch. „Approaches to media texts”, W: The Sage handbook of media studies, red. John H. Downing, Thousand Oaks, Sage, 2004, 105–22.
40.Wodak Ruth. 2001. „The discourse-historical approach”, W: Methods of Critical Discourse Analysis, red. Ruth Wodak i Michael Meyer, Londyn, Sage, 63–94.