Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny


ISSN: 1730-4180    eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-12
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Liste der Ausgaben / t. 24, 2025
Leksykalne wyznaczniki uczuć w kreacji wybranych postaci kobiecych w „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej

Autoren: Aleksandra Majka ORCID
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Schlüsselbegriffe: emocje ekspresywność leksyka
Veröffentlichungsdatum der gesamten Ausgabe:2026-02
Seitenanzahl:21 (189-209)
Cited-by (Crossref) ?:

Abstract

Przedmiotem artykułu są sposoby wyrażania emocji wybranych postaci kobiecych – Marty Korczyńskiej, Justyny Orzelskiej i Emilii Korczyńskiej w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej. Emocjonalność w analizowanym tekście wyrażana jest poprzez komunikaty (wypowiedzi) bohaterek, które są odpowiednio nacechowane. Wyrażanie emocji w Nad Niemnem odbywa się na dwóch płaszczyznach: 1) poprzez komunikowanie stanów emocjonalnych u Marty, Justyny i Emilii, za pośrednictwem wypowiedzi (leksemów), w których nadawca mówi explicite o swoich uczuciach, środki językowe i zabiegi stylistyczne, które zostały do tego użyte; 2) opisywanie przez autorkę niewerbalne znaki radości lub gniewu bohaterek W artykule scharakteryzowałam i opisałam dwie skrajne emocje – gniew i radość, które towarzyszyły bohaterkom Nad Niemnem.
herunterladen

Artikeldatei

Bibliographie

1.Anusiewicz Janusz, Potoczność jako sposób doświadczania świata i jako postawa wobec świata, [w:] Janusz Anusiewicz, Franciszek Nieckula, „Język a Kultura”, t.5, Wrocław 1992.
2.Awdiejew Aleksy, Pragmatyczne postawy interpretacji wypowiedzi, Kraków 1987.
3.Data Krystyna, W jaki sposób językoznawcy opisują emocje?, „Język a Kultura”, . 40, Wrocław 2000, s. 245-253.
4.Grabias Stanisław, O ekspresywności języka, Lublin 1981.
5.Grabias Stanisław, Język w zachowaniach społecznych, Lublin 1994.
6.Grabias Stanisław, Pojęcie językowego znaku ekspresywnego, [w:] Z zagadnień słownictwa współczesnego języka polskiego, Wrocław 1978.
7.Grzegorczykowa Renata, Struktura semantyczna wyrażeń ekspresywnych, [w:] Z zagadnień słownictwa współczesnego języka polskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1978.
8.Grzesiuk Anna, Składnia, wypowiedzi emocjonalnych, Lublin 1995.
9.Jaros Violetta, Językowe wykładniki emocjonalności w listach emigracyjnych Joachima Lelewela, Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie, 2016, z. XII.
10.Jędrzejko Ewa, O językowych wykładnikach pojęcia WSTYD w różnych koncepcjach opisu, [w:] „Język a Kultura”, t. 40, Wrocław 2000, s. 59-79.
11.Krauz Maria, Powtórzenie jako czynnik spajający tekst, [w:] Stanisław Gajda, Semantyzacja pojęć w stylistyce, Opole 1992, s. 247-252.
12.Kryk-Filar Dorota, Ironia jako działanie pragmatyczno- językowe, „Przegląd Humanistyczny”, 1992, z.4, s. 45-54.
13.Libura Agnieszka Analiza semantyczna wyrazów nazywających NIENAWIŚĆ i inne uczucia negatywne, „Język a Kultura”, t. 40, Wrocław 2000, s. 117-135.
14.Nowakowska-Kempna Iwona, Konstrukcje zdaniowe z leksykalnymi wykładnikami predykatów uczuć, Katowice 1986.
15.Nowakowska-Kempna Iwona, Język ciała czy ciało w umyśle, czyli o metaforyce uczuć, „Język a Kultura”, t. 40, Wrocław 2000, s. 25-59.
16.Puzynina Jadwiga, O elementach ocen w strukturze znaczeniowej wyrazów, „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego” 1986, z. 40, s. 121-128.
17.Puzynina Jadwiga, Język wartości, Warszawa 1992.
18.Puzynina Jadwiga, Uczucia a postawy we współczesnym języku polskim, „Język a Kultura”, t. 40, Wrocław 2000, s. 9-25.
19.Rodak Renata, Frazemy jako emotywne operatory interakcyjne, „Język a Kultura’, t. 40, Wrocław 2000, s. 187-199.
20.Skubalanka Teresa, O ekspresywności języka, „Annales UMCS, sectio F”, 1972, s. 123-132.
21.Skubalanka Teresa, O stylu poetyckim i innych stylach języka. Studia i szkice teoretyczne, Lublin 1995.
22.Stokowska, Sylwia, Leksykalne wyznaczniki emocji w I tomie listów emigracyjnych Joachima Lelewela, [w:] Emocje, język, literatura, pod redakcją Diany Saniewskiej, Kraków cop. 2016, s. 53-61.
23.Szumska Dorota, O emocjach bez emocji, [w:] „Język a Kultura” t. 14, Wrocław 2000, s. 199-208.
24.Wierzbicka Anna, Praktyczna stylistyka, Warszawa 1969.
25.Wierzbicka Anna, Problemy ekspresji. Ich miejsce w teorii semantycznej, [w:] Dociekania semantyczne, Wrocław-Warszawa-Kraków 1969.
26.Wokół Nad Niemnem, pod red. Jolanty Sztachelskiej, seria V, Białystok 2001.
27.Zdunkiewicz-Jedynak Dorota, Wykłady ze stylistyki polskiej, Warszawa 2008.
28.Orzeszkowa Eliza, Nad Niemnem, t. 1-3, Wrocław 1996.
29.WSJP PAN https://wsjp.pl/