Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Vorher: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
O układzie gniazdowym w dawnych słownikach
DOI: 10.18276/sj.2018.17-14
Zitieren
Der Volltext ist verfügbar
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autoren: |
Anna
Lenartowicz-Zagrodna
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Łódź |
| Schlüsselbegriffe: | rozwój polskiej leksykografii leksykografia polska XVI–XIX wieku warsztat leksykografa porządek gniazdowy |
| Erscheinungsdatum der Ausgabe / Monografie: | 2018 |
| Seitenanzahl: | 13 (229-241) |
| OAI-PMH: | Metadaten |
 
| |
Abstract
Artykuł poświęcony został układowi gniazdowemu, stanowiącemu jeden z czterech podstawowych
sposobów porządkowania materiału (obok układów: alfabetycznego, rzeczowego i treściowego)
w dawnych pracach słownikarskich. Podstawą materiałową uczyniono słowniki przekładowe
Jana Mączyńskiego, Mikołaja Volckmara, Łukasza Brzezwickiego, Andrzeja Fabera,
Jerzego Koźmińskiego, Celestyna Mrongowiusza oraz ogólny słownik polszczyzny Samuela Bogumiła Lindego. Celem analizy było zbadanie, czym różniły się typy gniazdowania stosowane
przez autorów słowników tworzących między XVI a XIX wiekiem. Podjęta została próba
odpowiedzi na pytania jak współczesne założenia teoretyczne przekładają się na ówczesną
praktykę i co nazywa się układem gniazdowym. Podczas analiz odwoływano się do ustaleń
badaczy dawnych leksykonów, niekiedy je weryfikując.
PDF-Vorschau
Bibliographie (24)
- Słowniki
- Brzezwicki, Łukasz. Puerilia ex variis onomasticis excerpta et in usum iuventutis Poloniae publicata. Kraków: in Officina Typographica Martini Philipowski, 1632.
- Faber, Andrzej. Celaryusz polski oder nach der Methode. Brzeg: Gottfried Tramp, bdw.
- Koźmiński, Jerzy. Dictionarium Latino-Polonicum ad usum publicarum in regno Poloniae scholarum. Kraków: Typis et impensis Iosephi Zawadzki Universitatis Typographi, 1809.
- Linde, Samuel Bogumił. Słownik języka polskiego. Warszawa: Drukarnia Księży Pijarów, 1807–1814.
- Mączyński, Jan. Lexicon Latino Polonicum ex optimis Latinae linguae Scriptoribus concinnantum. Królewiec: 1564.
- Mrongowiusz, Celestyn. Dokładny niemiecko-polski słownik. Królewiec: 1854.
- Volckmar, Mikołaj. Dictionarium trium linguarum, Latine, Germanice et Polonice. Gdańsk: typis Martini Rhodi, 1605.
- Opracowania
- Barycz, Henryk. „Jan Mączyński, leksykograf polski XVI wieku”. Reformacja w Polsce III (1924): 218–255.
- Gruszczyński, Włodzimierz. „Nie tylko łacina, czyli o językach zestawianych z polszczyzną w słownikach z XVI, XVII i XVIII wieku”. W: Problemy leksykografii. Historia – metodologia – praktyka, red. Włodzimierz Gruszczyński, Laura Polkowska, Kraków: Lexis, 2011, 53–72.
- Kędelska, Elżbieta. Łacińsko-polskie słowniki drukowane pierwszej połowy XVI wieku i ich stosunek do źródeł czeskich. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986.
- Kędelska, Elżbieta. Studia nad leksykografią polsko-łacińską drugiej połowy XVI wieku. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1995.
- Lenartowicz-Zagrodna, Anna. „O układzie alfabetycznym w dawnych słownikach przekładowych”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica 51/2 (2017), 83–98.
- Lenartowicz-Zagrodna, Anna. „Polsko-łacińskie słowniki Łukasza Brzezwickiego. Między Volckmarem a Knapskim”. Język Polski 4 (2017): 91–103.
- Lewandowski, Ignacy. „Koncepcja i wzory Łacińsko-polskiego Leksykonu Jana Mączyńskiego (1564)”. Sprawozdania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk 102, (za rok 1985), (1987): 3–7.
- Lewandowski, Ignacy. „Leksykograficzne założenia i wzory Słownika łacińsko-polskiego Jana Mączyńskiego (1564 r.)”. Symbolae Philologorum Posnaniensium Graecae et Latinae IX (1993): 131–159.
- Lewandowski, Ignacy. „Leksykograficzne założenia i wzory”. W: Leksykon łacińsko-polski Jana Mączyńskiego. Wybór tekstów – opracowanie, oprac. Henryk Barycz, Władysław Kuraszkiewicz, Ignacy Lewandowski. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1996, 91–134.
- Matuszczyk, Bożena. Słownik języka polskiego S.B. Lindego. Warsztat leksykografa. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2006.
- Nowowiejski, Bogusław. Niemiecko-polski słownik Mrongowiusza. Źródło do historii polskiej leksyki i leksykografii. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2011.
- Urbańczyk, Stanisław. Słowniki i encyklopedie: ich rodzaje i użyteczność . Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, 2000.
- Walczak, Bogdan. „Słownik Murmeliusza na tle leksykografii polskiej XVI wieku”. Rocznik Wieluński 1 (2001): 7–16.
- Walczak, Bogdan. Słownik wileński na tle dziejów polskiej leksykografii. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1991.
- Żmigrodzki, Piotr. Wprowadzenie do leksykografii polskiej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2003.