Studia Językoznawcze

synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny

ISSN: 1730-4180     eISSN: 2353-3161    OAI    DOI: 10.18276/sj.2026.24-22
CC BY-SA   Open Access   ERIH PLUS

Список вопросов / t. 24, 2025
„Co kto mógł, to na siebie wdział, oczywiście pasiaki przede wszystkim i obuwie…” – o nazwach odzieży i elementach ubioru na podstawie wspomnień obozowych byłych więźniów lagru na Majdanku

Авторы: Jakub Sroka ORCID
Uniwersytet Łódzki, Wydział Filologiczny, Zakład Dialektologii Polskiej i Logopedii
Ключевые слова: Majdanek lagerszpracha obozowe nazwy odzieży
Дата публикации всего выпуска:2026-02
Количество страниц:14 (345-358)
Cited-by (Crossref) ?:

Абстракт

Niniejszy artykuł sytuuje się w nurcie badań nad polszczyzną okresu II wojny światowej, a ściślej mówiąc, polszczyzną używaną przez więźniów obozu koncentracyjnego na Majdanku. Celem artykułu jest przedstawienie wyników badań dotyczących konkretnego obszaru – słownictwa traktującego o nazwach odzieży w obozie na Majdanku. Badania polegały na pozyskaniu tekstów wspomnień obozowych autorstwa osób, którym udało się przeżyć pobyt w lagrze na Majdanku, ekscerpcji materiału językowego z tych źródeł, a następnie sklasyfikowaniu, przedstawieniu i omówieniu poszczególnych jednostek językowych. W opracowaniu wykorzystano metodę filologiczną, słownikową (znaczenia jednostek zostały sprawdzone i skonfrontowane przy użyciu słowników ogólnych i specjalistycznych zarówno języka polskiego, jak i języka niemieckiego i na tej podstawie m.in. ustalono, czy wyraz jest zapożyczeniem, neologizmem słowotwórczym czy znaczeniowym), a także metodę pól tematycznych – w artykule przedstawiono leksemy należące do jednego z takich pól. Nazwy odzieży stanowią zaledwie 2% wszystkich zgromadzonych jednostek językowych, co jest efektem bardzo ubogiego i jednorodnego stroju noszonego przez więźniów lagru, zarówno przez kobiety, jak i przez mężczyzn. Wśród nazw wyróżnić można głównie zapożyczenia z języka niemieckiego, neologizmy znaczeniowe (neosemantyzmy), a także jedno wyrażenie. W nazwach odzieży wyraża się nie tylko sama rzeczywistość obozu, ale także stosunek więźniów do tych ubrań.
Скачать файл

Файл статьи

Библиография

1.Kranz Tomasz. Zagłada Żydów w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2007.
2.Marszałek Józef. „Geneza i budowa obozu”. W: Majdanek 1941-1944, red. Tadeusz Mencel. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1991, 39–58.
3.Murawska Zofia, „Warunki egzystencji więźniów”. W: Majdanek 1941-1944, red. Tadeusz Mencel. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1991, 129-170.
4.Wesołowska Danuta. „Język lagrów a język łagrów. Badania; założenia badawcze”, Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. 6. Studia Linguistica, 1, (2002), 409-420.
5.Wiśniewska Anna, „Praca więźniów”, W: Majdanek 1941-1944, red. Tadeusz Mencel. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1991, 171-194.
6.Wiśnioch Maria. Miejsce pamięci i muzeum na Majdanku. Przewodnik po obiektach historycznych. Lublin, 2018.