
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wola and wolność in Polish
(Wola i wolność w języku polskim)
DOI: 10.18276/sj.2023.22-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Katarzyna
Dziwirek
University of Washington |
| Słowa kluczowe: | zmiana znaczenia wolność wola |
| Data publikacji całości: | 2023-12-31 |
| Liczba stron: | 11 (5-15) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
W artykule zostały zanalizowane powody, dla których w języku polskim powstał termin wolność,
mimo że istniały dwa inne słowiańskie prasłowa o podobnym znaczeniu: swoboda i wola.
Autorka artykułu uważa, że słowo to było potrzebne z powodu zmian semantycznych swobody
i woli, a jego ostateczne znaczenie ukształtowało się na podstawie pozalingwistycznych uwarunkowań
geopolitycznych. W języku polskim prasłowiańska wola z czasem zaczęła oznaczać
głównie intencję, natomiast swoboda – lekkość, łatwość, brak skrępowania, brakowało więc
słowa, które jednoznacznie odnosiłoby się do koncepcji autonomii, niezależności itp. Również
zmiana znaczenia woli sprawiła, że przymiotnik wolny, który choć stworzony od tego samego
rdzenia, od zawsze znaczył ‘autonomiczny’, a nie ‘wolicjonalny’, potrzebował korespondującego
rzeczownika. Wydarzenia historyczne (rozbiory, wojny) spowodowały, że z czasem wolność
zaczęła nabierać znaczenia narodowej suwerenności i nezależności. Artykuł jest oparty na badaniach
korpusowych.
Podgląd PDF
Bibliografia (23)
- Bańkowski, Andrzej. Etymologiczny słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000.
- Boryś, Wiesław. Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.
- Brückner, Aleksander. Słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1970.
- Długosz-Kurczabowa, Krystyna. Nowy słownik etymologiczny języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.
- Filonik, Jakub. “The Polish Nobility’s «Golden Freedom»: On the Ancient Roots of a Political Idea”. The European Legacy 20 (2015): 731–744.
- Gloger, Zygmunt. Encyklopedia staropolska. Warszawa: Drukarnia P. Laskauera i W. Babickiego, 1900–1903.
- Inhatowicz, Ireneusz, Antoni Mączak, Benedykt Zientara, Janusz Żarnowski. Społeczeństwo polskie od X do XX wieku. Warszawa: Książka i Wiedza, 1988.
- Klemensiewicz, Zenon. Historia języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1961.
- Orel, Vladimir. “Freedom in Slavic”. Journal of Slavic Linguistics 5 (1997): 144–149.
- Plungian, Vladimir, Rakhilina Ekaterina. “Time and Speed: where do speed adjectives come from?”. Russian Linguistics 37 (2013): 347–359.
- Szymczak, Mieczysław, red. Słownik języka polskiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1981.
- Urbańczyk, Stanisław, red. Słownik staropolski. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Ossolineum, 1977–1993.
- Wierzbicka, Anna. Understanding Cultures Through Their Key Words. English, Russian, Polish, German, and Japanese. Oxford: Oxford University Press, 1997.
- Zajączkowski, Andrzej. Szlachta polska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1993.
- https://en.wikipedia.org/wiki/Partitions_of_Poland.
- KorBa. Elektroniczny Korpus Tekstów Polskich z XVII i XVIII w. https://korba.edu.pl.
- Narodowy Korpus Języka Polskiego. http://nkjp.pl.
- Wikipedia. https:en.wikipedia.org.
- bab.la.
- context-reverso.pl.
- diki.pl.
- Merriam-Webster, https://www.merriam-webster.com.
- pl.glosbe.com.



