
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Percepcyjna cecha smaku w języku polskim w porównaniu z innymi językami (na podstawie eksperymentu z użytkownikami różnyсh kultur językowych i definicji słownikowych)
DOI: 10.18276/sj.2024.23-13
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Alina
Yodlovska
Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu |
| Słowa kluczowe: | definicje; prototyp; cecha percepcyjna SMAK |
| Data publikacji całości: | 2024 |
| Liczba stron: | 22 (229-250) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
Badanie percepcyjnej cechy SMAK pozwala w dużym stopniu ujawnić cechy określonej kultury językowej. Jako jedzenie nie przyjmujemy wszystkich substancji, ale po pierwsze te, które są jadalne dla człowieka, a po drugie te, które są akceptowane i kochane w określonej kulturze, czyli „wybrane” przez kulturę narodową.
Celem moich badań jest analiza słownictwa związanego ze smakiem odnotowanego w leksykonach polskich, a także – w ramach tła porównawczego – rosyjskich, ukraińskich i angielskich, i identyfikacja prototypów w świadomości użytkowników różnych kultur językowych, ich status.
W badaniu zostały wykorzystane następujące metody: analiza definicji słownikowych, analiza pojęciowa, eksperyment lingwistyczny.
Na przykładzie definicji smaków wybranych ze słowników języka angielskiego, ukraińskiego, polskiego i rosyjskiego pokazano, że interpretacja tych słów budowana jest na podstawie odniesienia do pewnego desygnatu – nośnika cech, tj. przymiotnika.
Autorzy słowników ukraińskiego, polskiego i rosyjskiego skupiają się bardziej na poszukiwaniu pierwowzoru wśród obiektów odgrywających znaczącą rolę w tradycyjnej kulturze ludowej, natomiast słownik języka angielskiego stanowi obiekt odniesienia typowy dla stylu życia współczesnych ludzi.
Wyniki eksperymentu pozwoliły na ukazanie różnic i podobieństw w informacjach predstawionych przez leksykografów w definicjach słownikowych oraz informacjach prezentowanych w świadomości współczesnego użytkownika. Respondenci mają inne prototypy smaków, niż prezentowane w słownikach: słodycze, kawę, czekoladę i produkty typu fast food.
Podgląd PDF
Bibliografia (27)
- Kondilʹâk Ètʹenn Bonno de Sočineniâ, t. 2, red. Veniamin Moiseevič Boguslavskij, Moskva: Myslʹ, 1982.
- Kopaliński Władysław, Słownik symboli. T. 6. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 2007.
- Kravčenko Aleksandr V. Âzyk i vospriâtie. Kognitivnye aspekty âzykovoj kategorizacii, Irkutsk: izdatelʹstvo irkutskogo gosudarstvennogo universiteta, 1996.
- Laenko Lûdmila Vladimirovna. Perceptivnyj priznak kak obʺekt nominacii, Voronež: Voronežskij gosudarstvennyj universitet, 2005.
- Matveeva Tatʹâna. Perceptivnaâ kategoriâ vkusa i lingvističeskie sredstva ee realizacii. Čelâbinsk: čelâbinskij gosudarstvennyj universitet, 2005.
- Mitrenga Barbara. Zmysł smaku: studium leksykalnosemantyczne. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2014.
- Szromba-Rysowa Z., Smak potraw w aspekcie tożsamości kulturowej. „Małopolska”, T. 5, s. 151–157, 2003.
- R о s с h Eleonor, Human categorization,[in:] N. W a r r e n (ed.) (1977), 11-72
- Žujkova Margarita. Antropocentrizm u slovnikovih defìnìcìâh: vìdsilka do prototipu. Lucʹk: Shìdnoêvrop. nac. unt ìm. Lesì Ukraïnki, № 2(6). S. 50–62, 2016.
- Yodlovska Alina. Percepcyjna cecha smaku w strukturze definicji słownikowych (na podstawie słowników języka polskiego). Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 29(2), 191–209, 2022.
- Słownik języka polskiego, pod red. W. Doroszewskiego t. I-XI, Warszawa 1958-1969.
- Słownik współczesnego języka polskiego, pod red. B. Dunaja, Warszawa 1998.
- Uniwersalny słownik języka polskiego, pod red. S. Dubisza, t. I-IV, Warszawa 2003.
- Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny, pod red. H. Zgółkowej, t. 1-50, Poznań 1994-2005.
- Wielki słownik języka polskiego PAN, kierownik projektu: P. Żmigrodzki, www.wsjp.pl.
- Słownik języka polskiego PWN https://sjp.pwn.pl
- Inny słownik języka polskiego, pod red. M. Bańki, t. I-II, Warszawa 2000.
- Великий тлумачний словник сучасної української мови. В.Т. Бусел. Київ; Ірпінь: ВТФ «Перун», 2005 (Velikij tlumačnij slovnik sučasnoï ukraïnsʹkoï movi. V.T. Busel. Kiïv; Ìrpìnʹ: VTF «Perun»)
- Словарь русского языка (Малый академический словарь) : в 4 т. / под ред. А. П. Евгеньевой. Москва: Русский язык, 1985–1988 (Slovarʹ russkogo âzyka (Malyj akademičeskij slovarʹ) : v 4 t. / pod red. A. P. Evgenʹevoj. Moskva: Russkij âzyk)
- Словарь современного русского литературного языка : в 17 т. / под ред. B.И. Чернышева. Л. : АН СССР, 1950–1965 (Slovarʹ sovremennogo russkogo literaturnogo âzyka : v 17 t. / pod red. B.I. Černyševa. L. : AN SSSR)Slovarʹ sovremennogo russkogo literaturnogo âzyka : v 17 t. / pod red. B.I. Černyševa. L. : AN SSSR, 1950–1965
- Толковый словарь русского языка / С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. М., 2010. URL: http://ozhegov.textologia.ru/ (Tolkovyj slovarʹ russkogo âzyka / S.I. Ožegov, N.Û. Švedova).
- Collins COBUILD Advanced Learner’s Dictionary. URL: https://www.collinsdictionary.com
- The Collins English Dictionary. URL: http://www. collinsdictionary.com
- Webster’s New World College Dictionary. Fourth Edition. URL:
- https://www.collinsdictionary.com
- The Longman Dictionary of Contemporary English URL : http://www.ldoceonline.com/
- Kratkij slovarʹ kognitivnyh terminov pod obŝ. red. E. S. Kubrâkovoj. Moskwa: Iz-vo MGU, 1996. 245 s.



