
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Aktualizacje zwrotu 'wyjść z szuflady' w tekstach współczesnej polszczyzny
DOI: 10.18276/sj.2018.17-10
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Jolanta
Ignatowicz-Skowrońska
Uniwersytet Szczeciński, Wydział Filologiczny, Szczecin |
| Słowa kluczowe: | innowacje frazeologiczne frazeologiczne innowacje uzupełniające semantyka |
| Data publikacji całości: | 2018 |
| Liczba stron: | 13 (163-175) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
Przedmiotem rozważań w niniejszym artykule jest pojawiająca się od pewnego czasu w polszczyźnie
frazeologiczna innowacja uzupełniająca wyjść z szuflady, która funkcjonuje w tekstach
w trzech różnych znaczeniach, przybierając też różne formy derywacyjne i wariantowe.
Po pierwsze, licznie poświadczone jest użycie zwrotu ktoś, coś wychodzi, wyszło z szuflady, który
realizując schemat składniowy ktoś wychodzi z szuflady, wnosi znaczenie ‘ktoś upublicznia
swoją twórczość artystyczną lub naukową, wcześniej skrywaną, tworzoną tylko dla siebie lub
niemającą szans na publikację’; a realizując schemat coś wyszło z szuflady, jest synonimem sensu
‘coś (jakieś przejawy działalności twórczej człowieka), wcześniej nieprezentowane szerszej
publiczności, zostają upublicznione, zaprezentowane szerokiemu audytorium’. Po drugie, zwrot
wyjść z szuflady jest elementem rodziny derywacyjnej innowacyjnych związków, z których
część pozostaje względem siebie również w relacji wariancji, a mianowicie ktoś jest w szufladzie,
ktoś wpadł w szufladę, ktoś trafił do (jakiejś, z czymś itp.) szuflady, ktoś ucieka z (jakiejś,
z czymś itp.) szuflady, ktoś wyszedł, w ychodzi z (jakiejś, z czymś itp.) szuflady, ktoś zamyka
kogoś w (jakiejś, z czymś itp.) szufladzie, ktoś wyciąga kogoś z (jakiejś, z czymś itp.) szuflady.
Elementy tej rodziny, pozostając w relacjach derywacyjnych względem słabo poświadczonego
w uzusie związku nienacechowanego być w szufladzie, wnoszą nowe znaczenia ingresywizacji,
finalizacji i kauzatywizacji. Po trzecie, neofrazeologizm wyjść z szuflady w trzecim z opisanych
znaczeń jest synonimem treści ‘zdecydować się na jakiś czyn, który w danych okolicznościach
jest ryzykowny, trudny dla kogoś, kto ma się nań zdecydować’.
Podgląd PDF
Bibliografia (24)
- Słowniki:
- Bąba, Stanisław, Jarosław Liberek, Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001.
- Doroszewski, Witold, red. Słownik języka polskiego. T. I–XI. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1958–1969.
- Dubisz, Stanisław, red. Uniwersalny słownik języka polskiego. T. I–IV. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003.
- Müldner-Nieckowski, Piotr. Wielki słownik frazeologiczny języka polskiego. Warszawa: Świat Książki, 2003.
- Fliciński, Piotr. Wielki słownik frazeologiczny. Poznań: Wydawnictwo: IBIS, 2012.
- Kłosińska, Anna, Elżbieta Sobol, Anna Stankiewicz, oprac. Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005.
- Żmigrodzki, Piotr, red. Wielki słownik języka polskiego PAN. Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków, 2007 – http://www.wsjp.pl.
- Opracowania
- Bąba, Stanisław, Piotr Fliciński, Jarosław Liberek. „Nowe jednostki frazeologiczne w zasobie współczesnej polszczyzny”. W: Stanisław Bąba, Piotr Fliciński, Jarosław Liberek, Krzysztof Skibski. Szkice frazeologiczne. Poznań: Wydawnictwo Rys, 2013, 51–57.
- Bąba, Stanisław, Jarosław Liberek. „O sposobach pomnażania zasobu frazeologicznego współczesnej polszczyzny”. W: Stanisław Bąba, Jarosław Liberek. Ze studiów nad frazeologią współczesnego języka polskiego. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2011.
- Bąba, Stanisław. Innowacje frazeologiczne współczesnej polszczyzny. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 1989.
- Boryś, Wiesław. Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2005.
- Fliciński, Piotr. „Sposoby pomnażania współczesnego zasobu frazeologicznego polszczyzny”. W: Perspektywy współczesnej frazeologii polskiej. Teoria. Zagadnienia ogólne, red. Stanisław Bąba, Krzysztof Skibski, Michał Szczyszek. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2010, 21–32.
- Goldstein, Henryk. Przyczynki do „Księgi przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich” S. Adalberga. Cz. II. Warszawa: nakład autora, 1902; cyt. za: Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich, kier. red. Julian Krzyżanowski. T. II. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.
- Lewicki, Andrzej Maria. Studia z teorii frazeologii. Łask: Oficyna Wydawnicza LEKSEM, 2003.
- Lewicki, Andrzej Maria, Anna Pajdzińska, Bożena Rejakowa. Z zagadnień frazeologii. Problemy leksykograficzne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.
- Majkowska, Grażyna. Źródła nowej polskiej frazeologii. W: Nowe zjawiska w języku, tekście i komunikacji V. Frazeologizmy, red. nauk. Iwona Kosek, Renata Makarewicz, Katarzyna Zawilska. Opole: Zakład Poligraficzny UWM, 2015.
- Nowakowska, Beata. Nowe połączenia wyrazowe we współczesnej polszczyźnie. Kraków: Wydawnictwo LEXIS, 2005.
- Połowniak-Wawrzonek, Dorota. Wpływ mediów na współczesną polską frazeologię. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, 2010.
- Źródła internetowe
- Wyjście z szafy. Dostęp 18.10.2017, http://wsjp.pl/do_druku.php?id_hasla=43157&id_znaczenia=4717979.
- Marketing przy kawie. Dostęp 24.10.2017. https://marketingprzykawie.pl/espresso/pracuj-pl-gratuluje-odwaznym-wideo/.
- Kingsajz. Dostęp 18.10.2017. https://pl.wikipedia.org/wiki/Kingsajz.



