
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Współczesne funkcje wołacza
DOI: 10.18276/sj.2021.20-10
Cytuj
Opis bibliograficzny (APA 7)
Pławecka, A. (2021). Współczesne funkcje wołacza. Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, 20, 129–146. https://doi.org/10.18276/sj.2021.20-10
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Agata
Pławecka
Uniwersytet Jagielloński, Kraków |
| Słowa kluczowe: | wołacz funkcje wołacza świadomość językowa |
| Data wydania numeru / monografii: | 2021 |
| Liczba stron: | 18 (129-146) |
| OAI-PMH: | Metadane |
Abstrakt
Wołacz to przypadek szczególny. Od lat przypisywane są mu różne funkcje, a możliwość jego zespolenia ze zdaniem podlega licznym dyskusjom. Dodatkowo wciąż pojawiają się poglądy o jego stopniowym zanikaniu w języku polskim. Celem pracy jest wyodrębnienie oraz opisanie funkcji, z którymi kojarzą wołacz współcześni użytkownicy polszczyzny. Analiza obejmuje charakterystyczne dla tych osób przekonania dotyczące możliwych zastosowań tego przypadka. Przedmiot badań stanowi deklarowana świadomość językowa współczesnych Polaków w zakresie funkcji wołacza, stanowiąca pojęcie synonimiczne do językowej kompetencji. Materiał badawczy zebrano na podstawie ankiety przeprowadzonej pośród 268 krakowian w latach 2016–2017. Analiza uwzględnia podział na pokolenie młodsze (143 osoby uczące się i studiujące w wieku od 12 do 23 lat) oraz pokolenie starsze (125 osób: pracujący i emeryci w przedziale wiekowym od 24 do 81 lat). Materiał opracowano na podstawie własnej metody opisu, uwzględniającej dotychczasowy stan badań na temat użycia wołacza w języku polskim. Wskazania poczynione przez ankietowanych posłużyły do wyróżnienia trzech ogólnych kategorii odpowiedzi, które wskazywały na określone funkcje wołacza: ekspresywną, adresatywną, impresywną. Wyniki badań ukazują, że w świadomości respondentów najsilniej przejawia się funkcja adresatywna, związana głównie z wołaniem lub zwracaniem się do kogoś albo czegoś. Z funkcją ekspresywną lub impresywną wiążą oni wołacz zdecydowanie rzadziej. Odpowiedzi ankietowanych implikują także związek wołacza z resztą wypowiedzenia w określonych sytuacjach.
Podgląd PDF
Bibliografia (16)
- Breza, Edward. „Wołacz w teorii językoznawczej i w praktyce szkolnej”. W: tegoż, Florilegium linguisticum. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2002, 304–309 [przedruk z: Polonistyka 27 (1974), 1: 41–47].
- Buttler, Danuta, Halina Kurkowska, Halina Satkiewicz. Kultura języka polskiego. Zagadnienia poprawności gramatycznej. Warszawa: PWN, 1971.
- Gajda, Stanisław. „Nauka o kulturze języka”. Polonistyka 8 (1987): 581–592.
- Gaertner, Henryk. „Funkcja osoby rzeczownika”. Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego 4 (1934): 56–59.
- Grzegorczykowa, Renata, Roman Laskowski, Henryk Wróbel, red. Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. Wyd. 3 popr. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
- Heinz, Adam. „System przypadkowy języka polskiego”. W: tegoż, Język i językoznawstwo. Warszawa: PWN, 1988, 312–419.
- Kempf, Zygmunt. „Wokół polskiej terminologii przypadków”. Poradnik Językowy 6 (1969): 317–329.
- Klemensiewicz, Zenon. Zarys składni polskiej. Warszawa: PWN, 1969.
- Łuczyński, Edward. Kategoria przypadka w ontogenezie języka polskiego, czyli o wchodzeniu dziecka w rzeczywistość gramatyczną. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2004.
- Rudzka-Ostyn, Brygida. „Przypadek a role semantyczne”. W: tejże, Z rozważań nad kategorią przypadka. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2000, 51–80.
- Saloni, Zygmunt, Marek Świdziński. Składnia współczesnego języka polskiego. Wyd. IV. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998.
- Sieczkowski, Andrzej. „Kategoria gramatyczna wołacza w językach zachodniosłowiańskich”. Prace Filologiczne 28 (1964), 2: 239–262.
- Szober, Stanisław. Gramatyka języka polskiego. Wyd. 7. Warszawa: PWN, 1966.
- Tokarski, Jan. Fleksja polska. Wyd. 2. Warszawa: PWN, 1978.
- Topolińska, Zuzanna. „Vocativus – kategoria gramatyczna”. W: Otázky slovanské syntaxe III. Brno: Universita J.E. Purkyně, 1973, 269–274.
- Zarębina, Maria. „Czy wołacz może być podmiotem?”. Język Polski 5 (1984): 324–331.



