
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Skrzydła – wyraz i nośnik symboli w tekstach Stefana Żeromskiego
DOI: 10.18276/sj.2017.16-01
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: | Kwiryna Handke |
| Słowa kluczowe: | pisarz tworzywo językowe skrzydła |
| Data wydania numeru / monografii: | 2017 |
| Liczba stron: | 23 (5-27) |
| OAI-PMH: | Metadane |
Abstrakt
Tworzywo językowe zawarte w tekstach literatury pięknej może być, i bywa, rozmaicie postrzegane
przez badaczy. Językoznawcy najczęściej zwracają uwagę na elementy słownikowe, specyficzne
nazewnictwo czy określone formy gramatyczne lub słowotwórcze, a także na tekstową
funkcjonalność poszczególnych leksemów czy form lub ich grup albo zbiorów tematycznych.
Niektórzy śledzą również tropy stylistyczne, zwłaszcza metafory i porównania. Rzadziej spotykamy
analizy wykraczające swoim zasięgiem poza tekst literacki jako płaszczyznę penetracji
badawczej, czyli poza relację: tekst–badacz. Tymczasem ujęcie szersze, w którym uwzględni się trójstronną relację: pisarz–tekst–badacz, pozwala dostrzec więcej aspektów niemal każdego
badanego zagadnienia czy tematu. Przy tym pisarza należy tu postrzegać nie tylko jako autora,
kreatora tekstu, nadawcę komunikatu, twórcę oryginalnego warsztatu pisarskiego, ale również
jako jednostkę ludzką, egzystującą w określonym czasie i miejscu/miejscach, osobowość
o określonej tożsamości, obdarzoną swoistymi cechami, mającą określone upodobania, poglądy
i preferencje.
Z tak nakreślonej perspektywy autorka przedstawia tutaj wybraną jednostkę językową – wyraz
skrzydło (częściej używany, ze względu na parzystość tego narządu, w formie liczby mnogiej
skrzydła) oraz formy przymiotnika skrzydlaty, które występują w zbiorze tekstów jednego
pisarza. Nie przypadkiem jest nim Stefan Żeromski, ponieważ on potrafił zawrzeć w swoim
piśmiennictwie niespotykane gdzie indziej w literaturze polskiej bogactwo słownictwa – różnorodnego
słowotwórczo, semantycznie i funkcjonalnie.
W badanym zbiorze znalazło się 257 kontekstów, w których pojawił się wyraz skrzydło i pochodne
– w różnych znaczeniach podstawowych i wtórnych oraz w metaforycznych funkcjach
tekstowych.
Podgląd PDF
Bibliografia
- Bartnicka, Barbara. Świat dźwięków. T. 4. serii Słownictwo pism Stefana Żeromskiego. Kraków: Universitas, 2003.
- Doroszewski, Witold, red. Słownik języka polskiego. T. I–XI. Warszawa: PWN, 1958–1969.
- Handke, Kwiryna. „Relacje: człowiek – świat zwierząt w porównaniach występujących w tekstach Stefana Żeromskiego”. Studia Językoznawcze. Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny 15 (2016): 5–18.
- Handke, Kwiryna. Świat barw. T. 5. serii Słownictwo pism Stefana Żeromskiego. Kraków: Universitas, 2003.
- Handke, Kwiryna. Polszczyzna Stefana Żeromskiego. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 2012.
- Handke, Kwiryna. „Żeromski jako kolorysta”. Zeszyty Stowarzyszenia im. Stefana Żeromskiego 4 (2014): 11–29.
- Handke, Ryszard. Walka, wojna, wojskowość. T. 6. serii Słownictwo pism Stefana Żeromskiego. Kraków: Universitas, 2003.
- Kasztelowicz, Stanisław, Stanisław Eile, oprac. Żeromski Stefan. Kalendarz życia i twórczości. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961.
- Kopaliński, Władysław. Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990. Skorupka, Stanisław. Słownik frazeologiczny języka polskiego. T. I–II. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1989.
- Żeromski, Stefan. Dzienniki. T. I–III. Warszawa: Czytelnik, 1953–1956.
- Żeromski, Stefan. Listy. Oprac. Zdzisław J. Adamczyk. W: tenże, Pisma zebrane. T. 34–39. Warszawa: Czytelnik, 2001–2010.
- Żeromski, Stefan. Pisma, red. Stanisław Pigoń. Warszawa: Czytelnik, 1947–1956.


