
Studia Językoznawcze
synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Wcześniej: Studia Językoznawcze : synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny
Środki artystycznego obrazowania w Listach z Afryki Henryka Sienkiewicza
DOI: 10.18276/sj.2017.16-09
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1730-4180 |
| eISSN: | 2353-3161 |
| Autorzy: |
Danuta
Kowalska
Uniwersytet Łódzki, Instytut Filologii Polskiej, Katedra Historii Języka Polskiego |
| Słowa kluczowe: | Henryk Sienkiewicz Listy z Afryki obrazowość |
| Data wydania numeru / monografii: | 2017 |
| Liczba stron: | 14 (149-162) |
| OAI-PMH: | Metadane |
| Cited-by (Crossref) ?: | Włącz JavaScript, aby pobrać dane cytowań. |
Abstrakt
W artykule omawia się wybrane środki artystycznego obrazowania w Listach z Afryki Henryka
Sienkiewicza. Analiza materiałowa pokazuje, że obrazowość i plastyczność opisów zamieszczonych
w analizowanych tekstach jest rezultatem wykorzystania różnych środków stylistyczno-
językowych, a do najbardziej wyrazistych należą: 1) porównania oraz 2) przymiotniki
i imiesłowy przymiotnikowe w funkcji przydawki. Pisarz w konstrukcjach porównawczych
umiejętnie sięgał po skojarzenia bliskie polskiemu czytelnikowi, odwoływał się do jego doświadczeń,
tradycji i kultury, konsekwentnie zestawiał egzotykę ze swojskością, dzięki czemu
Afryka przybierała formy, barwy i kształty oswojone, bliższe, łatwiejsze do wyobrażenia. Wysoka
frekwencja przymiotnikowych określeń, odnoszących się oprócz zmysłu wzroku, także do
zmysłu smaku, węchu, słuchu i dotyku, jest rezultatem dbałości pisarza, by opis afrykańskiej
rzeczywistości angażował wszystkie zmysły odbiorcy i dawał złudzenie uczestniczenia w egzotycznej
podróży. Ta wszechstronność odczuć i skojarzeń zmysłowych niewątpliwie uwypuklała
realizm opisu, silnie oddziaływała na wyobraźnię odbiorcy, potęgując obrazowość. Trzeba
podkreślić, iż tego typu leksyka nie pełni funkcji ornamentacyjnej, lecz zawsze podkreśla jakiś
istotny szczegół opisywanego przedmiotu lub zjawiska, co zapewne wynikało z założeń gatunkowych
utworu, uwzględniających oczekiwania potencjalnych odbiorców, przede wszystkim
zaś ścisłej, wiernej i plastycznej relacji z podróży.
Podgląd PDF
Bibliografia (19)
- Górski, Konrad. „Kilka uwag o artyzmie językowym Henryka Sienkiewicza”. Poradnik Językowy 3 (1968): 119–134.
- Mikołajczak, Bożena. „Porównania w Faraonie Bolesława Prusa”. Studia Polonistyczne III (1976): 105–114.
- Mikołajczak, Bożena, Mikołajczak, Stanisław. „Porównania w Quo vadis Henryka Sienkiewicza – nierocznicowe uwagi w stulecie wydania”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza III (1996): 67–89.
- Mikołajczak, Stanisław. „Porównania w powieściach historycznych Henryka Sienkiewicza”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza VIII (2001): 87–113.
- Najder, Zdzisław. „O Listach z Afryki Henryka Sienkiewicza”. Pamiętnik Literacki 4 (1956): 333–350.
- Nowakowska, Alicja. Świat roślin w polskiej frazeologii. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005.
- Okopień-Sławińska, Aleksandra. „Porównanie”. W: Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, 376–377. Wyd. II. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988.
- Pietrzak, Magdalena. „Malowanie słowem – o stylu sprawozdań Henryka Sienkiewicza z wystaw malarskich”. LingVaria XI (2016): 111–122.
- Pietrzak, Magdalena. „Rośliny w porównaniach występujących w Trylogii H. Sienkiewicza”. W: Język a kultura. T. 16. Świat roślin w języku i kulturze, red. Anna Dąbrowska, 169–179. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2001.
- Sartre, Jean Paul. Wyobrażenie. Fenomenologiczna psychologia wyobraźni. Tłum. Paweł Beylin. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1970.
- Seiffert, Irena. „Barwy Afryki w utworach Henryka Sienkiewicza”. W: Język pisarzy jako problem lingwistyki [Prace Językoznawcze 2], red. Tomasz Korpysz, Anna Kozłowska, 265–285. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2009.
- Seiffert, Irena. „Między bielą a czernią. Barwy w Listach z Afryki Henryka Sienkiewicza”. W: Henryk Sienkiewicz. Tradice – současnost – recepce, red. Mieczysław Balowski, Jana Raclavská, 225–252. Ostrava: Ostravská Univerzita, Filozofická fakulta, 2006.
- Siekierska, Krystyna. „Porównania w Wojnie chocimskiej Wacława P otockiego i w Pamiętnikach Jana Chryzostoma Paska”. Polonica VII (1981): 234.
- Siekierska, Krystyna. „Z dziejów kształtowania się języka nauki polskiej. Funkcje porównań w średniopolskich źródłach wiedzy”. Polonica IX (1983): 211–229.
- Sienkiewicz, Henryk. Listy do Mścisława Godlewskiego. (1878–1904). Opracował, wstępem i komentarzem zaopatrzył Edward Kiernicki. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1956.
- Sienkiewicz, Henryk. Listy z Afryki. Warszawa: PIW, 1949.
- Weyssenhoff, Józef. „Henryk Sienkiewicz. Listy z Afryki”. Biblioteka Warszawska 1 (1893): 375–384.
- Widerman, Krystyna. „Sienkiewicz – kolorysta czy rysownik?”. Poradnik Językowy 9 (1969): 520–526.
- Witek, Halina. Wizerunek obcego. Kultury afrykańskie w relacjach Henryka Sienkiewicza, Mariana Brandysa i Marcina Kydryńskiego. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2009.


