Studia Koszalińsko-Kołobrzeskie
Nacjonalizm jako skrajność narodowa w nauczaniu społecznym Kościoła
DOI: 10.18276/skk.2015.22-17
Cytuj
Pełny tekst jest dostępny
| ISSN: | 1230-0780 |
| eISSN: | 2719-4337 |
| Autorzy: |
Roman
Misiak
Wydział Teologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego |
| Słowa kluczowe: | antropologia personalizm etyka społeczna skrajności narodowe nacjonalizm naród nauczanie społeczne Kościoła |
| Data wydania numeru / monografii: | 2015 |
| Liczba stron: | 16 (257-272) |
| OAI-PMH: | Metadane |
 
 
 
| |
Abstrakt
Magisterium Kościoła jak dotąd nie wypowiedziało się w sposób systematyczny i całościowy na temat nacjonalizmu. Artykuł przybliża węzłowe kwestie na ten temat i opisuje reakcjepapieży na zagrożenia płynące z aberracji skrajnego nacjonalizmu, które przejawiają się tak w postawach, jak i w ideologiach, prowadząc do konfliktów i wojen. W zasadzie analizie poddanoenuncjacje papieskie od Benedykta XV do papieża seniora Benedykta XVI. Osnowę przeprowadzonych analiz stanowi szczególnie wiedza z zakresu katolickiej nauki społecznej, filozofii społecznej i politologii. Nauczanie społeczne Kościoła, czerpiąc argumentację z prawa naturalnego i Objawienia, wyznacza narodom i narodowym wartościom wysoką rangę we wspólnocie ludzkiej. Równocześnie jednak przestrzega przed czynieniem z nich wartości najwyższych czy absolutnych. Ten podstawowy błąd skrajności nacjonalizmu w istotny sposób narusza równość ludzi i godzi w godność człowieka, poświęcając je brutalnie na ołtarzu narodowych interesów. Skrajny nacjonalizm postrzegany jako ideologia o charakterze totalnym, która dąży do staniasię wręcz religią lub jako nieludzki system społeczno-polityczny, są w nauczaniu społecznym Kościoła zdecydowanie potępiane.
Podgląd PDF
Bibliografia (54)
- Benedykt XV, List okólny, Warszawa 1915.
- Benedykt XVI, Podróż apostolska do Beninu. Przemówienie na lotnisku w Kotonu, 18 XI 2011, http://w2.vatican.va/content/benedict-xvi/pl/speeches/2011/november/documents/hf_ben-xvi_spe_20111118_benvenuto-benin.html.
- Calhoun C., Nacjonalizm i społeczeństwo obywatelskie: demokracja, zróżnicowanie i samookreślenie, w: Ani książę, ani kupiec: obywatel. Idea społeczeństwa obywatelskiego w myśli współczesnej, Kraków 1997, s. 224-259.
- Calvez J.-Y., Narody w myśli Kościoła, „Społeczeństwo” (1996), nr 4, s. 633-641.
- Gajda J., Racjonalny patriotyzm jako antidotum skrajnego nacjonalizmu, w: Patriotyzm i nacjonalizm. Ku jakiej tożsamości kulturowej?, red. J. Nikitorowicz, Kraków 2013, s. 50-64.
- Gellner E., Narody i nacjonalizm, Warszawa 1991.
- Hilaire Y.-M, Papieże XX wieku wobec nacjonalizmów i wojen, „Kolekcja Communio” nr 9 (Naród. Wolność – Liberalizm), Poznań 1994, s. 104-121.
- Hume B., Kościół nie istnieje sam dla siebie. Refleksje o przyszłości Kościoła w Europie, „Więź” (1994), nr 1, s. 20-39.
- II Synod Biskupów, De iustita in mundo, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 2, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 79-96.
- Jan Paweł II, Encyklika Centesimus annus, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 2, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 363-421.
- Jan Paweł II, Encyklika Redemptor hominis, w: Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, t. 1, Kraków 1996, s. 1-53.
- Jan Paweł II, Encyklika Veritatis splendor, w: Encykliki Ojca Świętego Jana Pawła II, t. 2, Kraków 1996, s. 531-637.
- Jan Paweł II, List Apostolski Tertio millenio adveniente, Wrocław 1994.
- Jan Paweł II, List Apostolski Tu m`as mis au trefonds z okazji pięćdziesiątej rocznicy wybuchu II wojny światowej, w: Wybór listów Ojca Świętego Jana Pawła II, t. 2, Kraków 1997, s. 465-475.
- Jan Paweł II, Nie ma pokoju bez sprawiedliwości, nie ma sprawiedliwości bez przebaczenia – Orędzie Jana Pawła II na XXXV Światowy Dzień Pokoju, http://papiez.wiara.pl/doc/378729.Nie-ma-pokoju-bez-sprawiedliwosci-nie-ma-sprawiedliwosci-bez/3.
- Jan Paweł II, Orędzie na XXXIII Światowy Dzień Pokoju 2000 roku, „Społeczeństwo” (2001), nr 1, s. 191-200.
- Jan Paweł II, Przemówienie do Korpusu Dyplomatycznego przy Stolicy Apostolskiej, „Społeczeństwo” (2000), nr 1, s. 24-26.
- Jan Paweł II, Od praw człowieka do praw narodów – Przemówienie do Zgromadzenia Ogólnego ONZ, „L`Osservatore Romano” (1995), nr 11-12, s. 4-9.
- Jan Paweł II, Przemówienie wygłoszone w siedzibie UNESCO, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 2, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 135-150.
- Jan XXIII, Encyklika Mater et magistra, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 303-360.
- Jan XXIII, Encyklika Pacem in terris, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 361-401.
- Jedlicki Jerzy, Nacjonalizm, patriotyzm i inicjacja kulturowa, „Znak” (1997), nr 3, s. 51-61.
- Klose A., Nation, w: Katholisches Soziallexikon, red. A. Klose, W. Mantl, V. Zsifkovits, Graz-Wien-Köln 19802, kol. 1851-1855.
- Kowalczyk S., Wolność naturą i prawem człowieka. Indywidualny i społeczny wymiar wolności, Sandomierz 2000.
- Lemberg E., Geschichte des Nationalismus in Europa, Stuttgart 1950.
- Lukacs J., Die Geschichte geht weiter. Das Ende des 20. Jahrhunderts und die Wiederkehr des Nationalismus, München 1994.
- Mazurek F., Godność osoby ludzkiej jako wartość absolutna, „Roczniki Nauk Społecznych” (1993), nr 31, z. 1, s. 261-271.
- Misiak R., Naród w nauczaniu społecznym Kościoła, Szczecin 2007.
- Nikitorowicz J., Tożsamość – twórczy wysiłek ku patriotyzmowi, w: Patriotyzm i nacjonalizm. Ku jakiej tożsamości kulturowej?, red. J. Nikitorowicz, Kraków 2013, s. 29-49.
- Orzechowska-Wacławska J., Stare i nowe oblicze nacjonalizmu. Wnioski z badań nad baskijskim ruchem nacjonalistycznym, „Acta Universitatis Lodzensis. Folia Socjologica” (2013), nr 47, s. 73-86.
- Paweł VI, Encyklika Populorum progressio, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 2, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 7-37.
- Paweł VI, Prawdziwy oręż pokoju – Orędzie na IX Światowy Dzień Pokoju 1976, w: Paweł VI, Jan Paweł II. Orędzia papieskie na Światowy Dzień Pokoju, red. K. Cywińska, T. Konopka, M. Radwan, Rzym-Lublin 1987, s. 79-85.
- Paweł VI, Przemówienie do Korpusu Dyplomatycznego, w: Paweł VI, Nauczanie społeczne. Przemówienia i inne dokumenty 1976-1978, t. 2, Warszawa 1979, s. 13-17.
- Pius XI, Encyklika Caritate Christi compulsi, http://www.kathpedia.com/index.php?title=-Caritate_christi_compulsi_%28Wortlaut%29.
- Pius XI, Encyklika Mit bernnender Sorge, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996.
- Pius XII, Encyklika Summi Pontificatus, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996.
- Pius XII, Weihnachtsbotschaft, Rzym 24.12.1954, w: Aufbau und Entfaltung des gesellschaftlichen Lebens. Soziale Summe Pius XII, Bd. 1-3, red. A.-F. Utz, J.-F. Groner, Freiburg Schweiz 1954-1961, s. 3796-3815.
- Pius XII, Weihnachtsbotschaft, Rzym 24.12.1955, w: Aufbau und Entfaltung…, s. 3816-3835.
- Piwowarczyk J., Katolicka etyka społeczna, Kraków 1957.
- Piwowarski W., Naród, w: Słownik katolickiej nauki społecznej, red. W. Piwowarski, Warszawa 1993, s. 112-113.
- Przebinda G., Większa Europa. Papież wobec Rosji i Ukrainy, Kraków 2001.
- Rodziński A., Osoba i kultura, Warszawa 1985.
- Schieder T., Nationalismus und Nationalstaat. Studien zum nationalen Problem im modernen Europa, Göttingen 1991.
- Skorowski H., Naród i państwo w nauczaniu społecznym Kościoła, Warszawa 1999/2000.
- Sobek U., Nacjonalizm – wybór czy fatalizm Europy, „Zeszyty Naukowe Zakładu Europeistyki Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie” (2008), nr 3(8), s. 75-103.
- Sobór Watykański II, Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes, w: Dokumenty nauki społecznej Kościoła, cz. 1, red. M. Radwan, L. Dyczewski, L. Kamińska, A. Stanowski, Rzym-Lublin 1996, s. 403-481.
- Spiecker M., Naród a wyznanie, „Kolekcja Communio” nr 9 (Naród. Wolność – Liberalizm), Poznań 1994, s. 86-99.
- Stachowski Z., Kościół katolicki wobec nacjonalizmu, w: Nacjonalizm. Konflikty narodowościowe w Europie Środkowej i Wschodniej, red. s. Helnarski, Toruń 1994, s. 121-130.
- Szacki J., O narodzie i nacjonalizmie, „Znak” (1997), nr 3, s. 4-32.
- Tarasiewicz P., Nacjonalizm w świetle filozofii kultury, „Studia Ełckie” (2008), t. 10, s. 97-111.
- Waldenberg M., Kwestie narodowe w Europie Środkowo-Wschodniej, Warszawa 1992.
- Wissen G. von, Państwo i naród, „Kolekcja Communio” nr 9 (Naród. Wolność – Liberalizm), Poznań 1994, s. 67-85.
- Wyszyński S., Pius XII a Polska, „Ateneum Kapłańskie” (1946), t. 45, s. 11-41.
- Znaniecki F., Współczesne narody, Warszawa 1990.